"farhod va shirin", "layli va majnun"

DOCX 8 sahifa 30,1 KB Bepul yuklash

8 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 30,1 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 8

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 8

mavzu: “farhod va shirin”, ”layli va majnun” dostonlari. reja: 1. «farhod va shirin» sevgi va vafo, do'stlik va sadoqat dostonidir. 2. dostonning yaratilish tarixi. 3. navoiy ijodida «farhod va shirin» dostoni. 4. dostondagi timsollar. 5. farhod-dostonning bosh qahramoni. 6. «layli va majnun» dostoni- jahon adabiyotida sevgi haqida yaratilgan eng g'amgin qissa. 7. «layli va majnun» asarining dunyoga kelish tarixi. 8. navoiy ijodida «layli va majnun» qissasi. 9. dostondagi timsollar. 10. dostondagi ruhiyat tasviri. 11. «layli va majnun» dostonining badiiy qimmati. «farhod va shirin» alisher navoiyning mukammal inson haqidagi orzu-o'ylari «xamsa»ning ikkinchi dostonida farhod timsolida o'z ifodasini topdi. bu mavzu aslida eski bo'lib, muayyan tarixiy shaxslarga borib bog'lanadi. u ilgari ko'proq xusrav va shirin shaklida mashhur edi. 590 yilda taxtga chiqib, 628 yilda o'ldirilgan eron shohi xusrav parvezning go'zal shiringa bo'lgan muhabbati ko'pgina tarixiy asarlarda qayd etilgan. tarixchi tabariy (923 yili vafot etgan) uni «xusravning eng sevikli xotini bo'lgan» deb xabar …

2 / 8

bilan bo'lib, shirinni unutib yuboradi. shiringa qasr qurish va ariq qazib berish jarayonida farhod (u firdavsiyda yo'q) asarga kirib keladi. u shirinni yaxshi ko'rib qoladi. qisqa muddatda qurilishni bitiradi. shirin farhod ustidan dur-gavharlar sochishni buyuradi. farhod ularga parvo qilmay, shirin xayoli bilan sahroga ketadi. bu gaplar xusrav qulog'iga yetib boradi. xusrav va farhod o'rtasida savol javob bo'ladi. farhod o'z muhabbatidan voz kechmaydi. xusrav hiyla bilan aldab, farhodni halok etadi. farhodning o'limi shiringa qattiq ta'sir etadi. nihoyat, uzoq mojarolardan so'ng xusrav va shirin bir-birlariga yetishadilar. biroq o'rtada xusravning rumlik maryam degan xotinidan bo'lgan o'g'li sheruya shirinni ko'rib, sevib qoladi. otasini o'ldiradi va shiringa uylanmoqchi bo'ladi. shirin esa xusrav qabriga kirib, xanjar bilan o'zini halok etadi. xusrav dehlaviy o'z «shirin va xusrav»ida nizomiy izidan bordi. lekin farhod obraziga ayrim aniqliklar kiritdi. masalan, nizomiyda farhodning kelib chiqishi haqida ma'lumot yo'q. xusrav dehlaviyda u chin hoqonining o'g'li. shirin bilan farhodning ilk uchrashuvlari ham boshqacharoq …

3 / 8

chisini takrorlamasligi kerak. o'zga ijodkor yozib ketganini takrorlash shoirlikka, munosib emas. o'sha zot chamanni aylandi-yu, gullardan terib keldi. yana o'sha joyga borib, gul izlamoq ma'qul bo'lmagan ishdir. axir, bu bo'ston sahnida gul ham, chaman ham adadsiz-ku. shu sababli navoiyning oldingi xamsanavislarga ma'lum e'tirozlari bor. bo'lardan muhimi, navoiy ular dostonlarining qahramoni xusravni shirin muhabbatiga loyiq deb topmaydi. u komil inson bo'lmay, shiringa munosib ham emas, chunki ishqda beqaror, qolaversa, unda taxt ishqi ham bor. shu sababli navoiy o'z dostoniga farhodni markaziy qahramon qilib oladi. bu navoiy xamsachilikka kiritgan eng katta yangilik edi. sanga bu teshavarlik bo'lsa matlub, erur farhod hamsuhbatlig'i xo'b. shoir yana bir o'rinda yozadi: vale chekkanlar ushbu jomdin roh sarosar bo'ldilar, xusravg'a maddoh. ya'ni: bu jomdan may ichganlar (bu mavzuda doston yozganlar) boshdan-oyoq xusravning maddohi bo'lib qoldilar. xullas, navoiy dostonining qurilishi, mazmuni tamom o'zgaradi va endi uning markaziga farhod chiqadi. ayrim tadqiqotchilar uni she'riy roman ham deydilar. farhod haqida …

4 / 8

hodni g'am-alam o'z bag'riga oladi. atrofdagilar hayron, hoqon tashvishda. ko'ngilochar tadbirlar yordam bermaydi. maslahat bilan yilning to'rt fasliga moslab to'rt qasr quradigan bo'ladilar. shu asnoda farhod qorandan tosh yo'nish, boniydan me'morlik, moniydan naqqoshlik sirlarini o'rganadi. navoiy nizomiy va xusrav dehlaviylar dostonlarida lavha (epizod) sifatida berilgan farhodning toshyo'narlik san'atini egallash tarixini shu tariqa asoslab ketadi. qasrlar bitadi. har faslga mos shohona bazmlar boshlanadi, biroq farhodda o'zgarish bo'lmaydi. ota so'nggi chorani ishga soladi. taxtni bersa-chi?! balki saltanat ishlari uni g'am-alamdan chalg'itib, diqqatini yozar. xullas, shoh taxtni o'z o'g'liga in'om etmoqchi. lekin donishmandlar davrasida har bir ishning o'z yo'rig'i bor. har bir ish, xatti-harakat har tomonlama asoslanmog'i, temir mantiqqa suyanmog'i kerak. nega shoh o'zi tirik bo'laturib, taxtni o'g'liga bermoqchi? nega o'g'il temuriy shahzodalar singari taxtga jon-jahdi bilan yopishmasdan, uni rad etyapti? navoiyga masalaning mana shu tarbiyaviy tomoni kerak. buyuk shoir shoh bilan shahzoda munosabatlari ota-o'g'ilning bir-birlari oldilaridagi burchlari asosiga qurilmog'i kerak, deb hisoblaydi …

5 / 8

ini yoshursa bo'lmas, borur chog' bo'ldi, boqib tursa bo'lmas. qari kishi yigitlik da'vo qilsa, xijolat bo'lib qoladi. yigit bo'lmoq tashvishi bilan soqol oqini yulish o'z motami uchun soqol yulish bilan barobardir. xullas, odam qarigandan keyin qancha makru hiyla ishlatmasin, yigitlik ko'chasiga qaytib kira olmaydi. umrdan shikoyat qilayotgan bo'lsam-da, shukur qiladigan joyim ham ko'p, senday farzandning otasi bo'lgan kishi o'lim yetganda ham g'am yeyishi mumkinmi, deya davom etadi shoh: atoki sen kibi farzandi bo'lg'ay, hayoti naxlining payvandi bo'lg'ay, o'lim vaqti yetishgach, g'am yegaymu, agarchi o'lsa ham o'ldum degaymu? nihoyat shoh asl maqsadga ko'chadi: ki o'lmasdin burun ochib ko'zumni, sarir uzra yigit ko'rsam o'zumni. ki ya'ni toju taxtu saltanat ham, sipohu mulku molu mamlakat ham, bori bo'lsa sening birla muzayyan, seni o'z o'rnuma qilsam muayyan... manga shahlikda qulluq ham qil emdi, atolik ham, o'g'ullik ham qil emdi. voqeaga shoir aralashadi. shohning rad qilib bo'lmaydigan darajaga yetkazib aytgan taklifiga shunday bir o'xshatish orqali …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 8 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

""farhod va shirin", "layli va majnun"" haqida

mavzu: “farhod va shirin”, ”layli va majnun” dostonlari. reja: 1. «farhod va shirin» sevgi va vafo, do'stlik va sadoqat dostonidir. 2. dostonning yaratilish tarixi. 3. navoiy ijodida «farhod va shirin» dostoni. 4. dostondagi timsollar. 5. farhod-dostonning bosh qahramoni. 6. «layli va majnun» dostoni- jahon adabiyotida sevgi haqida yaratilgan eng g'amgin qissa. 7. «layli va majnun» asarining dunyoga kelish tarixi. 8. navoiy ijodida «layli va majnun» qissasi. 9. dostondagi timsollar. 10. dostondagi ruhiyat tasviri. 11. «layli va majnun» dostonining badiiy qimmati. «farhod va shirin» alisher navoiyning mukammal inson haqidagi orzu-o'ylari «xamsa»ning ikkinchi dostonida farhod timsolida o'z ifodasini topdi. bu mavzu aslida eski bo'lib, muayyan tarixiy shaxslarga borib bog'lanadi. u ilgari ko'...

Bu fayl DOCX formatida 8 sahifadan iborat (30,1 KB). ""farhod va shirin", "layli va majnun""ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: "farhod va shirin", "layli va m… DOCX 8 sahifa Bepul yuklash Telegram