zaharli (noorganogen) elementlar kimyosi

PPT 22 pages 4.8 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.8 MB

File type PPT

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

powerpoint presentation kimyo (1- kurs) tibbiy va biologik kimyo, tibbiy biologiya, umumiy genetika kafedrasi dots. ikramova z.a. +998998318506 zaharli (noorganogen) elementlar kimyosi tirik organizmdagi hayotiy jarayonlarda bevosita ishtirok etuvchi biologik faol yoki biogen elementlar bilan bir qatorda odam organizmida mavjud boʻlib, miqdorining ortib ketishi toksik ta’sirlarni chaqiruvchi elementlar noorganogen elementlar deb ataladi. biogen va noorganogen elementlar orasiga keskin chegara qoʻyilmaydi, chunki, noorganogen elementlar odam organizmida oz miqdorda uchrab ma’lum bir faoliyatda ishtirok etadi. biоsfеrа vа biоgеоkimyo. v.i.vеrnаdskiy tа’limоti. yerdаgi hаyotiy shаkllаrning tаrqаlishi chеgаrаlаri hаyot jаrаyonlаrining аmаlgа оshish shаrtlаri vа ulаrni sаqlаnish chеgаrаlаri – biоsfеrа tushunchаsini tаshkil qilаdi vа bulаrni o‘rgаnаdigаn fаn biоsfеrа hаqidаgi fаn dеyilаdi. (v.i.vеrnаdskiy). оdаm biоsfеrа mаssаsining milliоndаn bir bo‘lаgini tаshkil qilаdi. аmmо shungа qаrаmаsdаn оdаm o‘z hаyoti vа mеhnаt fаоliyati chеgаrаlаridа аtrоf muhitgа fаоl tа’sir etаdi vа undаn biоgеn elеmеntlаr miqdоrini, ulаrning o‘zаrо nisbаtlаrini o‘zgаrtirishgа оlib kеlаdi. mikroelementlarning odam tanasida taqsimlanishi (topografiyasi) bosh miyada alyuminiy, vismut, vannadiy, …

2 / 22

etishi ekologik havfli muhit yuzaga kelishiga olib keladi. elementlarning zararli ta’siri ularning atom tuzilishiga, endogen komplekslanish xossalariga, organizmda depolanish xususiyatiga va boshqa qator omillarga bogʻliq. elementlar ta’sir effektining miqdorga bogʻliqligi shu elementlarni tibbiyotda qoʻllash imkonini yaratadi. xususan tarkibida noorganogen elementlarni saqlovchi moddalarning kam miqdori turli kasalliklarni davolashda qoʻllanilishi odam organizimini zaharlanishiga olib kelmasligiga asoslangandir. bariy, ba. bariy yer po‘stida massa jihatdan 5 *10-2% ni tashkil etadi. organizmda 1 • 10- 5 % uchraydi. bariy ko‘z pigmenti qavatida uchraydi. uning miqdori qonda ortsa leykoz kasalligi kelib chiqadi. bu element odam organizmi uchun zaharlidir. bariy kalsiyni biomole- kulalardan siqib chiqaradi, bariyli raxit kelib chiqadi, bariyning eruvchan tuzlari zaharlidir, lekin tibbiyotda bariyning sulfat tuzi ishlatiladi, chunki uning eruvchanligi juda kichik bo'lib, ion hosil qilish ehtimoli kam, shuning uchun bu tuz rentgenodiagnostikada ishlatiladi. urov kasalligi-suyaklarning mo’tlashib, qiyshayishi sodir bo’ladi. bu holat stronsiy va bariyning ortishi natijasida co, ca va cu ning kamayishi tufayli kuzatiladi. …

3 / 22

lishini kаmаytirаdi noorganogen elementlargan as ning ortishi unga sinergist bo’lgan sb ionlarining ortishiga sabab bo’ladi, natijada qalqonsimon bezda yig’ilib yodga antagonistik ta’sir etadi. bundаn tаshqаri mо-cu, ni-cu, cu-mo; so42- i-;co-cu, mn vа cu-ca оrgаnizmdаgi bo‘lgаn miqdоriy nisbаtlаrini buzilishi shu elеmеntlаrning birоn birini miqdоrini kаmаyishigа оlib kеlаdi. stronsiy, sr. yer po‘stida 4 •10 -2 % miqdorda bo‘ladi. u yuqori va quyi organizmlarda suyak tarkibida uchraydi. atom elektrostansiyalari ishlash jarayonida radioaktiv stronsiy ajraladi va u organizm da yig ‘ilib kamqonlik, leykoz va saraton kassalligini keltirib chiqaradi. stronsiy ko‘pincha kalsiy ko‘p bo‘lib magniy kam bo‘lgan organlarda uchraydi. stronsiy organizmga tushgandan so‘ng fosfatli birikmalardagi ca2+ ning o‘mini egallaydi. bu birikma suyak to‘qimasining asosini tashkil etadi va stronsiyli raxitni keltirib chiqaradi. bu elementni organizmdan chiqarib yuborish imkoniyati juda oz, shu sababli to‘qimalar doimiy ichki nurlanishga uchrab turadi va leykemiya kelib chiqadi. stronsiyli raxit kadmiy, cd. yer po‘stida 1,35 • 10~5 % uchraydi. agar uning tuproqdagi …

4 / 22

,005 mg simob kiradi. simob komplekslari barqaror, shu xususiyati bilan fermentlami ingibirlaydi. kadmiyga nisbatan kompleks birikmalarining barqarorligi yuqori bo‘lgani sababli simob oqsillar bilan bog‘lanib ulami denaturatsiyaga uchratadi. simob organizmda to‘planadi va chiqib ketishi juda qiyin bo‘ladi. simob nihoyatda zaharli bo‘lib, uning organizmga kirishi oshqozon-ichak sistemasi, buyrak, jigar va turli bezlar faoliyatini buzib o‘limga olib keladi. organizmga nafas yo‘llari orqali kirgan simob bug‘lari markaziy nerv sistemasini zaharlaydi, quloq, tomoq va burun hastaliklariga olib keladi. shuningdek, simob qalqonsimon bez faoliyatini ham buzadi. metall holdagi simob va uning birikmari juda zaharlidir. organik birikmalaridan metilsimob, etilsimob kabilar juda zaharlidir. simob ionlari oqsillar bilan mustahkam boglanib, erimaydigan albuminli birikmalar hosil qiladi va oshqozon-ichak sohasida kuchli og‘riq paydo bo'ladi, qayt qilish kuzatiladi, ahlat bilan qon ajraladi, me’da- ichakda yara hosil bo‘ladi, nekroz kuzatiladi. doimiy zaharlanishda soch, qosh, kiprik va tishlar to'kiladi. asab sistemasi ishdan chiqadi, qon aylanishi buziladi. shuning uchun sanoatda havo tarkibidagi simobning miqdori 1 …

5 / 22

ashinuvini buzadi. aluminiy fermentlar faolligini susaytiradi. kompleks hosil qilish xususiyatiga ko‘ra gemoglobin sintezini to‘xtatadi, qon hosil bolishidagi fermentlar faoliyatini susaytiradi. aluminiy magniy ionlariga antagonist bo‘lib, ribosomalarning makro tuzilishini buzadi va nuklein kislotalar sinteziga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. oqibatda saraton kasalligi rivojlanadi. qo‘rg‘oshin, pb. yer po‘stida 7*10-6 % uchraydi. u organizm- ning 1 • 10-4 % ni tashkil etadi. havoda 0,01 mg/kg bo‘lganda letal holat keltirib chiqaradi. u motor yoqilg‘isi tarkibida bo‘lib, atmosferada yig‘iladi va havoni ifloslaydi. shuning oqibatida organizmga kiradi. qo‘rg‘oshin hujayralarning protoplazmasi uchun zaharli hisoblanadi. nafas olish organlarida uning bug‘lari to‘planadi va o‘pkaga so‘riladi. qo‘rg‘oshinning asosiy qismi qizil qon tanachalarida to‘planadi (40—45%). qo‘rg‘oshin ionlari organizmga tushib, miyada qora dog‘lar hosil qiladi, asab sistemasining va buyrak funksiyasining buzilishiga olib keladi, anemiya rivojlantiradi. zaharlanish belgilari: quvvatsizlik, kamqonlik, bosh aylanishi, shol. qo‘rg‘oshin bilan zaharlanganda davolash uchun tuxum oqsili, askorbin kislota ishlatiladi. margimush, as. yer po‘stida 1,7 • 10-4 % uchraydi. bu element barcha …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zaharli (noorganogen) elementlar kimyosi"

powerpoint presentation kimyo (1- kurs) tibbiy va biologik kimyo, tibbiy biologiya, umumiy genetika kafedrasi dots. ikramova z.a. +998998318506 zaharli (noorganogen) elementlar kimyosi tirik organizmdagi hayotiy jarayonlarda bevosita ishtirok etuvchi biologik faol yoki biogen elementlar bilan bir qatorda odam organizmida mavjud boʻlib, miqdorining ortib ketishi toksik ta’sirlarni chaqiruvchi elementlar noorganogen elementlar deb ataladi. biogen va noorganogen elementlar orasiga keskin chegara qoʻyilmaydi, chunki, noorganogen elementlar odam organizmida oz miqdorda uchrab ma’lum bir faoliyatda ishtirok etadi. biоsfеrа vа biоgеоkimyo. v.i.vеrnаdskiy tа’limоti. yerdаgi hаyotiy shаkllаrning tаrqаlishi chеgаrаlаri hаyot jаrаyonlаrining аmаlgа оshish shаrtlаri vа ulаrni sаqlаnish chеgаrаlаri – b...

This file contains 22 pages in PPT format (4.8 MB). To download "zaharli (noorganogen) elementlar kimyosi", click the Telegram button on the left.

Tags: zaharli (noorganogen) elementla… PPT 22 pages Free download Telegram