o'zbekistondagi davolashtirilgan hammomlar va shifokhonalar

DOCX 23 sahifa 241,6 KB Bepul yuklash

23 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 241,6 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 23

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 23

2-mavzu. o’zbekistonning o’tmishdagi davolash va shifobaxsh maskanlari reja 1. hammomlarning shakllanish tarixi va funksiyaviy tarkibi. 2. hammomlarning turlari: bozor va guzar hammomlari. 3. samarqand va buxoro hammomlari. tayanch iboralar: hammomlarni shakllanishi, xammomlarning turlari, bozor hammomlari, guzar hammomlari. · darsning xronologik xaritasi – 80 minut · o’qituvchi dars davomida quyidagi ishlarni bajaradi · tashkiliy qism: xonaning tayyogarligi, jihozlanishi, sanitariya holati, talabalarining davomati – 2 minut · talabalar bilim darajasini aniqlash – 8 minut · yangi mavzu bayoni – 5 minut · mavzuni o’zlashtirish darajasi – 7 minut · sinov savollar namunasi – 10 minut · uyga vazifa berish – 3 minut o'rta osiyo shaharlarining bozorlarida ham shunday dori-darmonlar bilan savdo qiluvchi maxsus do'konlar bo'lgan. bimdan tashqari, uyda dori tayorlovchilar ham bo'lib, ular dorilarni tabiblarning ko'rsatmasi bo'yicha tayyorlaganlar. bunday uy va bozordagi dorixonalar ibn sino davrida xalqqa xizmat ko'rsaruvchi dorixonalar tarmog'ini tashkil qilib, bemorlarni dori-darmonlar bilan ta'minlab turgan. o'rta osiyoga o'zga yurtlardan …

2 / 23

ga qo'yilib kelingan. bunga ilg'or xalq tabobati, kimyo fani, farrmakologiya va tibbiyot ilmining sezilarli rivoji ham uzviy ta'sir ko'rsatgan. hammomlar va obzanlar o'rta osiyo xalqining nufuzli an'analaridati biri hammom qurish san’atidir. harmrjomlarning xizmat doirasi ko'p bo'lib ular o’tmishda dam olish, kuch-qudrat va sog'liqni tiklash maskani, tozailik va shifobaxsh muassasa vazifasini bajargan. kishilar hamomga shifo topish, hordiq chiqarish va turli xil dardlardan forig’ bo'lish maqsadida ham kelganlar. shu bois hammomlar o’tmishda mashhur allomalar, sayyohlar, elchilar va keng xalq ommasi olqishiga sazovor bo'lgan. shahar hammomlari bozorlar, karvonsaroylar, jome masjidlari, madrasalar, shahar darvozalari yaqinida, guzarlar qoshida qurilgan. o'zga yiirtlardan horib, uzoq yo'l yurib kelgan savdogar va karvonchi shaharga kirishdan oldin hammomda yuvinib chiqishlari shariatdan hisobiangan. haminomlar odamlarga doim to'la bo'lib, ularda erkak va ayollar o'zlariga belgilangan kunlarda cho'milishgan. ba'zida ayollarning alohida hammomlari boigan. yozishlaricha, qadimgi turklar "charga" (chodir hammom) va sayyor kasalkonalami kashf etib, ularni o'z qo'shinlari bilan birga olib yurishgan. g'arbda, xususan, …

3 / 23

gigiyenik, balki shifobaxsh va sog'lomlashtirish maqsadlarida ham foydalanib kelmoqda. o’gan davr mobaynida o'nlab va yuzlab yangi hammomlar,banyalar qurildi, ammo milliy sharqona hammomlar azalgidek xalq orasida o'z mavqei va mohiyatini saqlab kelmoqda. xo’sh nega shunday? hammomlar shuhratining siri nimada? bu savollarga javob topish maqsadida, biz o'rta osiyo shaharlaridagi qator tarixiy hammomlarni, shu jumladan, sobiq davrida (tipovoy) loyihalar asosida qurilgan ko'pgina banyalar ham ko'zdan kechirib, ularning ish jarayonini tekshirdik, hammomlarga tushgan kishilar va xodimlar bilan suhbatlashdik (hammasi bo'lib 100 ga yaqin hammom tahlil qilindu). izlanishlar shuni ko'rsatdiki, (№2-08-02, №2-08-01, -4-21 sp, №127, nko -3) loyihalar asosida xx asming 70-llarida qurilgan banyalarda xalqqa maishiy xizmat ko'rsatish va sog’lomlashtirish gigiyenik vazifa zamona talablariga nisbatan sezilarli darajada ma'naviy eskirgan. ko'zdan kechirilgan banyalarda, asosan, tog'orada yuvinilib, dushga tushiladi va ayrim (№ 284-4-4-4 s, №49-130-1 va №-2-08-08 loyihalar asosidaqurilgan) hammomlarda xususiy obzan (vanna) va dush kabinalari tipovoy banyalarda shifobaxsh xususiyatli xona bu birgina bug'xona hisoblanib, u ham …

4 / 23

ga tushishni xush ko'rmaydilar. kuzatilgan tarixiy hammomlarda (sobiq sho'rolar davrida xalq h'ammomlari ham shunga kiradi) shifobaxsh sog’lomlashtirish vazifasining mazmun va mohiyati butunlay boshqach. masalan, samarqand, buxoro, shahrisabz, toshkent, xo'jand, qo'qon, kattaqo'rg'on, xiva, kosonsoy kabi - shaharlardagi tarixiy hammomlarda binoning asosiy xonalari pol osti qizitish quvurlari orqali tarqaluvchi issiq havo yordamida istiladi va natijada nafaqat pol, balki xonalar, ulardagi o'rindiqlar supalar bularaing barchasi issiq holatda saqlanadi. xalq hammomlarida o'rindiqlar va supalar tosh yoki marmardan ishlangan toshtaxtalar bilan o'shalgan. toshtaxtalar va xonalardagi qiirilmalarning issiqlik qatuvchanligi tufayli xonalardagi havo qiziydi, qizigan pol va supalar tushgan suv esa bug'lanib issiq havoga zarur namlik baxshida etadi. hammom ichkarisi tomon cho'milish xonalarining issiq namlik darajasi asta sekin o'zgarib havo harorati oshib boradi, shunga mos ravishda xonalaraing vazifalari ham o'zgarib boradi. bu haqda o'rta osiyolik ulug' tabib abu-ali ibn sino o'rta fsrdayoq shunday yozgan edi: "birinchi xona sovutadi va ho'llaydi, ikkinchi xona isitadi va qo'llaydi, uchinchisi esa …

5 / 23

xshashlik hozirgacha muqim saqlanib kelmoqda. ushbu xalqlar hammomlari orasidagi juz'iy farqlarni esa, joylardagi me'moriy maktablar va muayyan ijtimoiy buyurtmalar tufayli ro’yobga chiqqan deb tushuntirish mumkin. darhaqiqat, o'rta sharq mamlakatlari hammomlarining o'rta asrlardagi qurilisnda, hafto ular shahar ijtimoiy nng ajralmas sog'lomlashtirish shifobaxsh udumiga aylangan davrlarga kelib ham o'sha qadimiy taritibot va o'ziga xoslik ya'ni mo'tadil, iliq va issiq xonalar tizimi saqlanib qolgan. o"rta osiyo hammomlarining tarixiy shakliangan to'liq xonalar tarkibi quyidagilardan iborat; l-yechinish xonasi (chorhari); 2-lungi xona; 3-yuvinish va dam olish xonasi; 4-markaziy zal (katta gumbaz, kinnik yoki buxorocha miyon saroy); 5-xodimi xona' (uqalash xonasi); 6-issiq xona yoki buxorocha garm xona; 7-sovuq xona yoki xunuk xona; 8-suv xonalari (odatda ular ikkita: issiq va sovuq suv xonalari, obi garm va obi xunuk; 9-olov xona (xamma). yuqorida sanab o'tilgan asosiy xonalardan tashqari tarixiy hammomlarda ko’pincha uncha katta bo'lmagan xususiy tozalanish xonasi "poki xona"ni va onda-sonda mu'jazgina «hojat xona»ni ham uchratish mumkin. yechinish xonasi, …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 23 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o'zbekistondagi davolashtirilgan hammomlar va shifokhonalar" haqida

2-mavzu. o’zbekistonning o’tmishdagi davolash va shifobaxsh maskanlari reja 1. hammomlarning shakllanish tarixi va funksiyaviy tarkibi. 2. hammomlarning turlari: bozor va guzar hammomlari. 3. samarqand va buxoro hammomlari. tayanch iboralar: hammomlarni shakllanishi, xammomlarning turlari, bozor hammomlari, guzar hammomlari. · darsning xronologik xaritasi – 80 minut · o’qituvchi dars davomida quyidagi ishlarni bajaradi · tashkiliy qism: xonaning tayyogarligi, jihozlanishi, sanitariya holati, talabalarining davomati – 2 minut · talabalar bilim darajasini aniqlash – 8 minut · yangi mavzu bayoni – 5 minut · mavzuni o’zlashtirish darajasi – 7 minut · sinov savollar namunasi – 10 minut · uyga vazifa berish – 3 minut o'rta osiyo shaharlarining bozorlarida ham shunday dori-darmonlar bilan savdo q...

Bu fayl DOCX formatida 23 sahifadan iborat (241,6 KB). "o'zbekistondagi davolashtirilgan hammomlar va shifokhonalar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o'zbekistondagi davolashtirilga… DOCX 23 sahifa Bepul yuklash Telegram