gidrobiologiya

DOCX 19 pages 61.1 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 61.1 KB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘zbekiston respublikasi qishloq xo’jaligi vazirligi toshkent davlat agrar universiteti ‘‘baliqchilik va asalarichilik’’ kafedrasi gidrobiologiya sirtqi ta’lim ma’ruza № 1 bilim sohasi: 400000-qishloq va suv xo‘jaligi ta’lim sohasi: 410000-qishloq, o‘rmon va baliq xo‘jaligi ta’lim yo‘nalishi: 5410600– zooinjeneriya (baliqchilik) fan o‘qituvchisi: b.f. f.d., (phd) dotsent sobirov j.j. toshkent – 2021 yil ma’ruza № 1 1-mavzu: kirish. gidrobiologiya fanining tarixi, tadqiqot uslublari. amaliy gidrobiologiya muammolari reja: 1. gidrobiologiyaning predmeti, vazifalari, usullari 2. gidrobiologiyaning paydo bo‘lish tarixi va rivojlanish bosqichlari 3. umumiy gidrobiologiya bo‘limlari. amaliy gidrobiologiyaning qishloq xo‘jaligidagi axamiyati. gidrobiologiya- (u yunoncha so‘zlardan tuzilgan: hydros- suv, bios- hayot, logos- fan, ta’limot degan ma’noni anglatadi). suv muhitida hayot kechiruchvi organizmlar haqidagi fan bo‘lib organizmlar va ularning yashash sharoiti bilan o‘zaro bog‘liqligini o‘rganadi. modda va energiya transformatsiyasi jarayonlarining muhimligi va dengiz va ichki suvlarining biologik mahsuldorligini o‘rnanadigan fan. (konstatinov,1986). g.g. vinberg (1979) tarificha «gidrobiologiya» suv tizimlari jarayonlarining kechishi …

2 / 19

biologik xilma xilligini o‘rganish (tur tarkibi, jamoalar va ularning xilma xillik ko‘rsatkichi). 2. suv havzalarida kechayotgan jarayonlar asoslarini, birlamchi mahsulot va ikkilamchi mahsulotni va modda va energiyaning transformatsiyalarni o‘rganadi. 3. suv havzalaridagi xo‘jaliklar faoliyati ta’siridagi o‘zgarishlar haqida ma’lumotlar yig‘ish gidrobiologik monitoring (nazorat va doimiy kuzatuv olib borish). 4. suv havzalarini muhofaza qilish uchun va ekologik rivojlanishni qayta tiklash maqsadida boshqarish chora tadbirlari qaror qilishga hizmat qiladigan materiallar yig‘ish va taqdim etish. 5. suv resurslari va ularnrng biologik resurslaridan oqilona foydalanish. u suv muhitida hayot kechirish, suv havzasining fizik- geografik xususiyatlari bilan bog‘lik. ularning ko‘pchiligi masalan, suvning kimyoviy tarkibi, biogen elementlar va suvda erigan gazlarning tarkibi hamda ularning mikdori, cho‘kindilar tavsifi, suvning tiniqligi va boshqalar, suvda yashaydigan organizmlar kuchli ta’siri ostida bo‘lib ularning hayot faoliyati bilan belgilanadi. vernadskiy v.i. (1926) suv havzasi suvini biokos tana hisoblagan. shuning uchun gidrobiologiyaning o‘rganishida suv muhitidagi jarayonlarning birligi bog‘liqligini hayotiy jarayonlarni qiymati sifatida o‘rganadi, u …

3 / 19

pchiligi kamayib bormoqda, ayrimlari esa haddan tashqari ko‘p ovlanmoqda shu sababli, suv havzalarining biologik resurslari jarayonlarini boshqarish va ularni qo‘riqlash muammolari dolzarb hisoblanadi. gidrobiologik usullar. xar qanday mustaqil fan o‘zining tadqiqot usullari va uslubiyatiga ega. ekologik fan sifatida gidrobiologiya ham shunday usullarga ega. avvalom bor dala va laborator tadqiqotlarida miqdoriy usul ya’ni populyatsiyalarni, biotsenozlar, ekosistemalar, strukturaviy xarakteristikalarini nisbiy va absolyut hisobi olinadi, shuningdek organizmlarning o‘sish jarayonlari, oziqlanishi va ko‘payishi, mahsuldorligi, modda va energiyaning transformatsiyasini hisobi metodologiyani belgilaydi. suv organizmlarining tabiiy jamoalarini alohida turlarining soni (zichligi) va ularning biomassasi o‘rganishning miqdoriy usullari gidrobiologiyada keng tarqalgan. buning uchun maxsus gidrobiologik asboblardan (plankton to‘ri, plankton tutib qoluvchi, (batometrlar) bentos sidirib oluvchi, dranejlar, trallar, suv tubidan sidirib namuna oluvchi asbob dnocherpatellar turli konstruksiyalaridan foydalaniladi. zamonaviy hisoblash va kompyuter texnikalaridan foydalanish suv ekosistemalarini ekologik modellashtirish imkoniyatini beradi. gidrobiologiya bo‘limlari: 1.autekologiya, individlar ekologiyasi, faktorial ekologiya. autekologiya gidrobiologiyada tabiiy va laboratoriya sharoitida suv muhiti alohida faktorlarining (masalan: …

4 / 19

sh adaptatsiyasi, va chuchuk suv organizmlarini yashash muhitidagi sho‘rlanishiga ta’sirini), suv toksikologiyasida (suv organizmlariga kimyoviy moddalarning xususan sirt aktiv moddalari, neft, pestitsidlar, va b.ta’sirini), biogen elementlar (n-no3, p-po4) konsentratsiyasining suv havzasi birlamchi mahsuldorligi intensivligidagi ahamiyati va roli va algokompleksni rivojlanishi, xaroratni organizmlar hayot faoliyatiga ta’siri (vant goff koeffitsiyentiga qo‘llanishi, rezistentlik, tolerantlik), ularning oziqlanishi (intensivligi, tanlovchanligi, oziqani o‘zlashtirilishi, kaloriyaliligi), yorug‘likka munosabati va ahamiyati, flotatsiya suzuvchanligi, hulq atvori va shu kabilar. 2.demekologiya populyatsiyalar ekologiyasi. demekologiya (populyatsion gidrobiologiya) bir turga mansub bo‘lgan plankton va suv tubi organizmlari ularning tabiiy va izdan chiqqan yashash muhitida o‘rganadi (masalan, suv tubi organizmlari chuvalchanglar, mollyuskalar, hashoratlar lichinkalari va b.) bundan kelib chiqib bu bo‘limdan haqiqiy ekologiya va gidrobiologiya boshlanadi. populyatsiyalar tanlamalaridagi, populyatsiya guruhlarida va plankton yirik jamoasidan mikropopulyatsiya (zooplankton va fitoplankton) bentosda (fitobentos, zoobentos), perifitonda (o‘smalar), neystonda (epi va giponeyston) tadqiqotlarda “demekologiya” terminiga urg‘u beriladi. bunda: 1) organizmlar sonining (n) maydon yuza birligiga (s) yoki hajmiga (v), …

5 / 19

lanmalari) tur namoyondalari o‘rganiladi, shunday qilib jamoa haqida umumiy ma’lumot olinadi, bu esa keyinga bo‘lim predmeti bo‘lib xizmat qiladi. 3.sinekologiya jamoalar, biotsenozlar ekotizimlar ekologiyasi. sinekologiya gidrobiologiyada tiriklik tizimining organizm usti hamma darajalarini o‘rganadi. turli jamoalar mavjud, shuning uchun ular turlicha va turli mutaxassislar orqali o‘rganiladi. zoologlar zooplankton va zoobentosni, algologlar suv o‘tlarini (algotsenozlarni) o‘rganadilar. suvda hayot kechiruvchi jamoalar dengiz va chuchuk suv jamoalariga bo‘linadi. bu bo‘limda biotsenozlar, ularning tur tarkibi (sistematik guruhlari) strukturasi (populyatsion guruhlarning miqdoriy nisbati), trofik aloqalari, populyatsiyalararo aloqalari, biogen elementlar aylanishi, bioindikatsiya, mahsuldorlik ekosistemaning xususiyati sifatida o‘rganiladi. gidrobiologiyaning boshqa fanlar bilan uzviy aloqasi. ekologiya singari gidrobiologiya ham hamma tabiiy fanlar bilan bog‘lash mumkin birinchi navbatda biologik va yer haqidagi fanlar bilan. limnologik okeanologik ilmiy tekshirish institutlarida gidrobiologik tadqiqotlar kimyoviy, fizikaviy, geografik (gidrologiya, geografiya, geologiya) tadqiqotlar bilan birgalikda olib boriladi. fanlar to‘qnashganda yangi fanlar va yangi nazariy va amaliy yo‘nalishlar paydo bo‘ladi. suv muhitining biologik resurslaridan to‘g‘ri foydalanishining …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gidrobiologiya"

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘zbekiston respublikasi qishloq xo’jaligi vazirligi toshkent davlat agrar universiteti ‘‘baliqchilik va asalarichilik’’ kafedrasi gidrobiologiya sirtqi ta’lim ma’ruza № 1 bilim sohasi: 400000-qishloq va suv xo‘jaligi ta’lim sohasi: 410000-qishloq, o‘rmon va baliq xo‘jaligi ta’lim yo‘nalishi: 5410600– zooinjeneriya (baliqchilik) fan o‘qituvchisi: b.f. f.d., (phd) dotsent sobirov j.j. toshkent – 2021 yil ma’ruza № 1 1-mavzu: kirish. gidrobiologiya fanining tarixi, tadqiqot uslublari. amaliy gidrobiologiya muammolari reja: 1. gidrobiologiyaning predmeti, vazifalari, usullari 2. gidrobiologiyaning paydo bo‘lish tarixi va rivojlanish bosqichlari 3. umumiy gidrobiologiya bo‘limlari. amaliy gidrobiologiyaning qishloq xo‘jaligidagi ax...

This file contains 19 pages in DOCX format (61.1 KB). To download "gidrobiologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: gidrobiologiya DOCX 19 pages Free download Telegram