tasavvufda muhabbat talqini

DOCX 8 pages 25.1 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.1 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

tasavvufda muhabbat talqini reja: 1. ishqi haqiqiy va ishqi majoziy tushunchalari. 2. muhabbatning g‘azzoliy asarlaridagi ta’rif va tasnifi. 3. besh xil muhabbat. 4. ilohga bo‘lgan muhabbat qonuniy va zaruriydir. 5. ibodat ham muhabbatdir. 6. eru ko‘k ashyolari, malaklar va insu jins tangriga ibodat qilar ekan, ular o‘z muhabbatini izhor etadi. 7. muhabbbat kishini poklovchi, tama’ va g‘arazlardan xalos etuvchi kuch, misni zarga aylantiruvchi kimyo. 8. layli va majnun, vomiq va uzro, farhod va shirin, shayx san’on misollari. 9. sufiylar muhabbati va oila. 10. ilohiy muhabbat va dunyo muhabbati. 11. tajrid va tafrid tushunchalari. 12. muhabbat – iztirob, muhabbat – shukuh. jaloliddin rumiy, boborahim mashrab muhabbat haqida. оshiqlik — haqsevarlikning, ma’rifatga shaydolikning oliy ko‘rinishi. qolgan barcha hollarda soxtakorlik, riyo bo‘lishi mumkin, ammo ishqda, oshiqlikda bu illat bo‘lmaydi. ma’rifat va haqiqat tasavvufda ana shunday anglashilgan. umuman olganda esa muhabbat — tasavvufning asosiy ruknlaridan biri. juda ko‘p irfoniy tushuncha-istilohlarning sharhi muhabbatga kelib bog‘lanadi. …

2 / 8

nlarni toat-ibodat, shuur-taxayyul og‘ushida o‘tkazish; vajd-ilhom bilan odam va olam mohiyatini, ilohiy mo‘‘jizalarni idrok etishga yo‘l ochadi; muttasil ruhiy-ma’naviy yuksalishga hidoyat qiladi. сhinakam solik— bu oshiq solikdir, ishq (tasavvuf adabiyotida «muhabbat» va «ishq» so‘zlari baravar ishlatiladi, bu arabcha so‘zlar anglatgan ma’nolar deyarli bir xil, ya’ni ko‘ngilning mahbub tomon kuchli ishtiyoq bilan intilishi) — ilohiy ma’rifatni kashf etuvchi qudrat, solik vujudini yondirib, mahbub visoliga yaqinlashtiradigan poklovchi muqaddas olov qalbda ishq qanchalik kuchli bo‘lsa, solik ma’rifat zinalaridan shuncha bardam ko‘tarila boradi, nafsiy sifatlarni tark etib, kamolot cho‘qqilarini zabt etaveradi. tasavvuf nazariyotchilaridan biri abul qosim qushayriy yozadi «muhabbat muhib (sevguvchi)ning sifatlarida mahv bo‘lishi va mahbub (sevikli) zotida isbotlashishidir» (qushayriy.«kashf ul-mahjub», 339-bet). qushayriyning mazkur ta’rifini anglatish uchun aytmoqchimizki, «zot» deganda tasavvuf ahli mutlaq ruhning o‘zini, ilohiyot olamining javhari, ya’ni abadiy va azaliy vahdatning mohiyatini tushungan. «sifot» (sifatlar) esa ilohiy zotning ayonlashuvi, uning qudrat va xususiyatlaridir. barcha ruhiy va moddiy olamlar, jumladan, inson ham shu …

3 / 8

dunyoviy-nafsoniy sifatlarga barham berib, ilohiy sifatlarni o‘zlashtiraverib, zotning o‘ziga qo‘shiladi, ya’ni zotda foniy bo‘ladi (muhabbatning xotimasi — fano). shu bilan so‘fiy o‘z insoniy javhari, ya’ni ilohiy zotning bir qismi ekanini isbotlaydi. ana shu ma’noda qushayriy muhabbatni insonning ilohiy ekanligini isbotlash vositasi, deb ta’riflagan. shu bilan birga, banda o‘z muhabbati orqali mutlaq zotning mavjudligini ham isbotlaydi — bu qushayriy fikrining yana bir qirrasidir. zero, inson ruhining poklanib, mutlaq ruhga qo‘shilishi — tavhidning oliy darajada tasdiqlanishi — haqqul yaqin martabasida qozonilgan imondir. tasavvufda bandaning ilohga muhabbati bilan birga, ilohning o‘z bandalariga muhabbati ham e’tiborga olinadi. aslini olganda, olam, uning ash’yolari, tirik mavjudotlar, inson — hamma-hammasi mutlaq ruhning muhabbati tufayli vujudga kelgan. ahli irfon tasavvuriga ko‘ra, boshida mutlaq ruh javharidan boshqa narsa yo‘q edi. mutlaq ruh o‘z husnu jamoli, qudratiga mahliyo bo‘ladi, ya’ni o‘zi o‘zini sevib qoladi va jamolini namoyish etish uchun dunyoni yaratadi. demak, dunyo mutlaq ruhning ko‘zgusi, inson uning muhabbatining mevasi. …

4 / 8

zavqi, mushohada-mukoshifasini tezlashtiruvchi kuch. ammo hujjat ul-islom imom abu homid g‘azzoliyning fikriga ko‘ra, allohni sevish faqat jununi bor alohida shaxslar — oshiq soliklarning fazilati emas. alloh hamma uchun sevimlidir, chunki unda inson tasavvuridagi barcha ezguliklar, insonni o‘ziga tortuvchi, muhabbatiga sabab bo‘lguvchi jamiki sifat va xislatlar mavjud. olim buni quyidagi omillar orqali tushuntirgan: 1) inson o‘zini, o‘z kamoloti va hayotiga asos bo‘ladigan narsalarni sevadi; 2) o‘ziga yaxshilik qilgan, yordam berganlarni sevadi; 3) umuman hammaga yaxshilik qiladigan saxovatli odamlarni sevadi, jumladan, adolatli shohlar ham sevimli; 4) shuningdek, barcha go‘zal narsalar, nafosat olami, xushbo‘y, xushsurat narsalar ham sevimli; 5) maslak va mazhab yuzasidan ham odamlar bir-birlarini yaxshi ko‘radilar. ammo bunda konkret shaxsning jismi, vujudini emas, balki mazhabi, ruhiy-ma’naviy qarindoshligi muhabbatga sababdir. shu kabi saxiylar siymosida saxovatni, odillar siymosida adolatni, qahramonlar siymosida qahramonlikni sevamiz. bu sifatlarning har biri alohida olinganda muhabbatga sabab bo‘ladi, ammo ular bir erga yig‘ilsa-chi? unda muhabbat ham yig‘ilib, kuchayadi va …

5 / 8

o aloqador tushunchalar bo‘lib, «ma’rifatsiz muhabbat, muhabbatsiz ma’rifat bo‘lmaydi» (g‘azzoliy. ihyou ulum ad-din, ruscha nashri). mashhur so‘fiy hasan basriy aytgan ekan: «kim o‘z rabbini tanisa, uni sevadi, kim dunyoni tanisa, undan voz kechadi». ya’ni allohni tanishimiz kuchaygan sari unga nisbatan muhabbatimiz oshaveradi, lekin dunyoning mohiyatiga chuqurroq kirib borganimiz sari (uning bebaqoligini anglab) unga nafratimiz ortaboradi. ko‘rinib turibdiki, g‘azzoliy insonning tabiatidan kelib chiqib, fikr yuritgan. allohga bo‘lgan muhabbatning zaruriy va qonuniy ekanini ilmiy-mantiqiy yo‘sinda isbotlamoqchi bo‘lgan. biroq qizig‘i shundaki, u o‘zining fikrlarini tasavvufiy muhabbatga olib borib bog‘laydi va tasavvufiy muhabbatning (ilohiy ishqning) ham tabiiy asoslari borligi, zaruriy hodisa ekanini ko‘rsatib beradi. shu zaminda ulug‘ olim insonning insonga muhabbati, ilohiy muhabbat bilan zaminiy, hayotiy muhabbat orasidagi munosabat hamda oriflar, darveshlarning muhabbati haqida muhim fikrlarni bayon etadi. g‘azzoliy talqiniga ko‘ra, ilohiy muhabbat bilan iisoniy muhabbat orasida ziddiyat yo‘q. aksincha, ilohiy muhabbat insoniy muhabbatning rivojlanib, kamol topgan ko‘rinishi. hamma gap qanday insonlarni sevishda. biz …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tasavvufda muhabbat talqini"

tasavvufda muhabbat talqini reja: 1. ishqi haqiqiy va ishqi majoziy tushunchalari. 2. muhabbatning g‘azzoliy asarlaridagi ta’rif va tasnifi. 3. besh xil muhabbat. 4. ilohga bo‘lgan muhabbat qonuniy va zaruriydir. 5. ibodat ham muhabbatdir. 6. eru ko‘k ashyolari, malaklar va insu jins tangriga ibodat qilar ekan, ular o‘z muhabbatini izhor etadi. 7. muhabbbat kishini poklovchi, tama’ va g‘arazlardan xalos etuvchi kuch, misni zarga aylantiruvchi kimyo. 8. layli va majnun, vomiq va uzro, farhod va shirin, shayx san’on misollari. 9. sufiylar muhabbati va oila. 10. ilohiy muhabbat va dunyo muhabbati. 11. tajrid va tafrid tushunchalari. 12. muhabbat – iztirob, muhabbat – shukuh. jaloliddin rumiy, boborahim mashrab muhabbat haqida. оshiqlik — haqsevarlikning, ma’rifatga shaydolikning oliy ko‘rinis...

This file contains 8 pages in DOCX format (25.1 KB). To download "tasavvufda muhabbat talqini", click the Telegram button on the left.

Tags: tasavvufda muhabbat talqini DOCX 8 pages Free download Telegram