tirik organizimlarning oʻzaro munosabati

DOCX 8 стр. 39,7 КБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 39,7 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiya vazirligi andijon davlat universiteti tabiy fanlar kafedirasi referat mavzu: tirik organizimlarning oʻzaro munosabati o‘quvchi: sirqi boʻlib 503 -guruh talabasi 2024-2025-o'quv yili reja: 1. oʻsimliklar va hayvonlar o'rtasidagi munosabatlar 2. hayvonlarning oziqlanish zanjirlari va tarmoqlari 3. simbioz munosabatlar: mutualizm, kommensalizm, va parazitizm 1. oʻsimliklar va hayvonlar o'rtasidagi munosabatlar o'simliklar va hayvonlar o'rtasidagi munosabatlar tabiatdagi ekologik tizimlar uchun juda muhimdir. bu munosabatlar ko'p qirrali bo'lib, ularda o'simliklar va hayvonlar o'zaro foyda olish yoki bir-birlariga zarar keltirish yo'li bilan birga yashaydilar. mana bu mavzuga oid ba'zi asosiy ma'lumotlar va raqamlar: 1. **begona changlatuvchilar bilan changlatish**: dunyodagi o'simlik turlarining 80 foizidan ko'prog'i hayvonlar tomonidan, asosan, asalarilar, kapalaklar, qushlar va ko'plab boshqa hasharotlar orqali changlanadi. masalan, qand lavlagi, kungaboqar, va mumkin asosiy oziq-ovqat o'simliklarining taqsimlanishi uchun changlatuvchilar muhim ahamiyatga ega. 2. **sigir va boshqa o'tloq xiyoboni hayvonlari o'rtasidagi munosabatlar**: o'txo'r hayvonlar kabi sigirlar, zebular, va yovvoyi o'txo'rliklar o'simliklarni …

2 / 8

gan. masalan, sokin va tropik suvlarda coral (marjon) riflar asosida yashaydigan marjonlar va agaqaribatic o'simliklari o'rtasidagi mutualistik munosabatlar kiradi. 5. **parazitizm**: parazitizmda bir organizm (parazit) boshqa bir organizm (mezbon) hisobiga yashaydi va unga zarar yetkazadi. ba'zi o'simliklar parazit sifatida hayvonlardan foydalanadilar. masalan, uchuk (mistletoe) o'z hayotiy vaziyatini yana bir guruh o'simliklar hisobiidan tuturib yashaydi. har yili parazit o'simliklar va hayvonlarga ko'p miqdorda salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. 6. **o'zgaruvchan iqlimning ta'siri**: klimat o'zgarishlari o'simlik va hayvonlar o'rtasidagi munosabatlarga sezilarli ta'sir ko'rsatishi mumkin. ayrim o'rmon qoplamlarining yopilishi butun ekotizimni tahdid ostiga qo'yadi. 21-asrda harorating o'sishi bilan o'simliklar va hayvonlar o'rtasidagi traditsion simbiozlarni saqlash qiyinlashmoqda. 7. **resurslar uchun raqobatlashish**: o'simlik va hayvonlar o'rtasida resurslar uchun raqobat ko'pincha tabiiy populyatsiyalar dinamikasini shakllantiradi. taxminan hayvonlarning 45 foizi ovqatlanish, yashash joyi va boshqa resurslar uchun o'simliklar bilan raqobatlashadi. bu munosabatlar turli ekologik va biologik vaziyatlarda o'ziga xos ko'rinishda namoyon bo'ladi va biologik xilma-xillikni saqlash uchun juda …

3 / 8

quyidagi bosqichlardan iborat: - **produsentlar**: bu bosqichda o'simliklar va boshqa avtotrof organizmlar fotosintez orqali quyosh nuridan energiya oladi va organik moddalar sintez qiladi. masalan, yashil o'simliklar bu guruhga kiradi. - **konsumentlar**: hayvonlar bu guruhga kiradi va ular produsentlar yoki boshqa hayvonlar bilan oziqlanadilar. konsumentlar odatda birlamchi va ikkilamchi guruhlarga bo'linadi. birlamchi konsumentlar - o'txo'r hayvonlar (masalan, quyonlar), ikkilamchi konsumentlar - o'rtacha darajadagi yirtqichlar (masalan, ilonlar). - **tirmaturuvchi** yoki **bo'luvchilar**: bu guruhga bakteriyalar va zamburug'lar kiradi, ular o'lgan organizmlarni parchalaydi va ozuqa moddalarini qayta ekotizimga qaytaradi. 2. **oziqlanish tarmog'i** (oziq tarmog'i) - bu bir nechta oziqlanish zanjirlarining birlahzalik diagrammasi bo'lib, ekotizimdagi organizmlar o'rtasidagi murakkab oziqlanish aloqalarini ko'rsatadi. oziqlanish tarmoqlari ko'pincha ekotizimdagi turli xil organismlar o'rtasidagi ko'plab oziqlanish bog'liqliklarini ifodalaydi. 3. ko'pgina oziqlanish zanjirlarida energiya o'tkazilishini 10% qoidasi bilan tavsiflash mumkin: har bir oziqlanish darajasida (trophic level) faqat o'tgan energiyaning taxminan 10%i keyingi bosqichga o'tadi. bu shuni anglatadiki, ko'proq darajalarga ega bo'lgan …

4 / 8

quruqlikda o'simliklar birlamchi produsentlar hisoblanadi, ularni o'txo'r hayvonlar, keyin esa yirtqichlar iste'mol qiladi. 7. **numerik misollar**: bir kvadrat metr o'rmon ekotizimida taxminan 1000 gramm o'simlik biomassa (prodyuser) mavjud bo'lsa, bu taxminan 100 gramm o'txo'r hayvon biomassa (birlamchi konsumentlar) va bu navbatda taxminan 10 gramm ikkilamchi konsument (yirtqichlar) biomassa ni qo'llab-quvvatlaydi. 8. oziqlanish zanjirlari tarkibidagi turlar o'zaro bog'liq bo'lganligi sababli, bitta turning yo'qolishi yoki sonining o'zgarishi har bir bosqichga ta'sir qilishi mumkin, bu esa tarmoqning butun muvozanatini buzishi mumkin. oziqlanish zanjiri va tarmoqlari tabiiy ekotizimlarning murakkab strukturalarini tushunishning asosiy usullaridan biridir va uların ekologik monitoring uchun muhim rol o'ynaydi. bu zanjirlar va tarmoqlarning to'g'ri tushunilishi va saqlanishi, biosfera barqarorligiga ta'sir ko'rsatadi. 3. simbioz munosabatlar: mutualizm, kommensalizm, va parazitizm simbioz munosabatlar ekologiyada katta ahamiyatga ega bo‘lgan mavzudir. bu munosabatlar turli organizmlar o‘rtasida o‘zaro foydali yoki zararli ta’sirlardan tashkil topgan. ular uch asosiy turga bo‘linadi: mutualizm, kommensalizm va parazitizm. har bir tur o‘ziga …

5 / 8

niklar - zamburug‘lar va suv o‘tlari yoki cyanobakteriyalar o‘rtasida mutualistik munosabatlar mavjud bo‘ladi. **kommensalizm** - bu turdagi munosabatlar bir tomon uchun foydali va ikkinchi tomon uchun neytral bo‘ladi. yani, bir organizm ikkinchi organizm hisobiga foyda ko‘radi, biroq ikkinchi organizm bundan na foyda va na zarar ko‘radi. misol uchun, qushlar daraxt shoxlarida uya qurish orqali daraxtdan himoya va yashash joyi sifatida foydalanadi. bu holatda daraxt uchun hech qanday zarar yoki foyda yo‘q. tabiatda kommensalizm holatlari ko‘p uchraydi. dengizda yashovchi baliq turlari yirik dengiz hayvonlariga ilashib yurib, ulardan himoya vositasi sifatida foydalanadi, lekin yirik hayvonlarga hech qanday zarar yetkazmaydi. **parazitizm** - bu turdagi munosabatlar esa bir taraf uchun foydali, ikkinchi taraf uchun esa zararli bo‘ladi. parazitlar turli xildagi organizmlarga hujum qilib, ularning hisobiga yashaydi va rivojlanadi. bu mahsulotlovchi (host) organizmni zaiflashtirishi yoki to‘liq yo‘q qilishi mumkin. yaqqol misol sifatida, chivinlar odamlar va hayvonlar qonini so‘rib, o‘zlariga oziq modda oladi, lekin shu bilan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tirik organizimlarning oʻzaro munosabati"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiya vazirligi andijon davlat universiteti tabiy fanlar kafedirasi referat mavzu: tirik organizimlarning oʻzaro munosabati o‘quvchi: sirqi boʻlib 503 -guruh talabasi 2024-2025-o'quv yili reja: 1. oʻsimliklar va hayvonlar o'rtasidagi munosabatlar 2. hayvonlarning oziqlanish zanjirlari va tarmoqlari 3. simbioz munosabatlar: mutualizm, kommensalizm, va parazitizm 1. oʻsimliklar va hayvonlar o'rtasidagi munosabatlar o'simliklar va hayvonlar o'rtasidagi munosabatlar tabiatdagi ekologik tizimlar uchun juda muhimdir. bu munosabatlar ko'p qirrali bo'lib, ularda o'simliklar va hayvonlar o'zaro foyda olish yoki bir-birlariga zarar keltirish yo'li bilan birga yashaydilar. mana bu mavzuga oid ba'zi asosiy ma'lumotlar va raqamlar: 1. **begona changlatu...

Этот файл содержит 8 стр. в формате DOCX (39,7 КБ). Чтобы скачать "tirik organizimlarning oʻzaro munosabati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tirik organizimlarning oʻzaro m… DOCX 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram