mahmudov abdumalik "paleoekologiya va sivilizatsiya dinamikasi" fanidan taqdimoti

PPTX 19 pages 606.2 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 606.2 KB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

farg’ona davlat universtiteti magistratura bo’limi tarix fakulteti 1-kurs talabasi mahmudov abdumalikning “paleoekologiya va sivilizatsiya dinamikasi” fanidan “insonning tabiatdagi o’rni haqidagi bilimlarning shakllanishi va rivojlanishi” mavzusida tayyorlagan taqdimoti farg’ona davlat universtiteti magistratura bo’limi tarix fakulteti 1-kurs talabasi mahmudov abdumalikning “paleoekologiya va sivilizatsiya dinamikasi” fanidan “insonning tabiatdagi o’rni haqidagi bilimlarning shakllanishi va rivojlanishi” mavzusida tayyorlagan taqdimoti reja; 1. inson va ekologiya rivojlanishining tabiiy shart-sharoitlari. 2. ekologik muammolar 3. yer shari tabiiy boyliklarining cheklanganligi mavzu: “insonning tabiatdagi o’rni haqidagi bilimlarning shakllanishi va rivojlanishi” eng qadimdan ma’lum, bir tizimga solingan, bir-biriga bog‘liq bo‘lgan ekologik ta’limotlaridan birini zaratushtra (zardusht) ta’limotida kuzatish mumkin. aynan shu ta’limot insoniyat tarixida birinchi bor hayot manbalari – yer, suv, havo va olov unsurlarini hayot manbai sifatida asrab-avaylab, pokiza saqlab, oqilona foydalanishga chorlaydi. eng qadimdan ma’lum, bir tizimga solingan, bir-biriga bog‘liq bo‘lgan ekologik ta’limotlaridan birini zaratushtra (zardusht) ta’limotida kuzatish mumkin. aynan shu ta’limot insoniyat tarixida birinchi bor hayot manbalari – yer, …

2 / 19

di. undan keyin bu masala xaqidagi mulohazalar arastu, pliniy kabi faylasuf va tarixchilar asarlarida uchraydi. insonning tabiatdagi o‘rni haqida bilimlarning shakllanishi va rivojlanishi gerodot, strabon, lukresiy kar kabilarning asarlari katta axamiyatga ega bo‘lgan. o‘rta asrlarda bu g‘oyalar o‘zimizning buyuk allomalar ibn sino, beruniy va boshqa mualliflar asarlarida rivojlantiriladi. “buyuk geografik kashfiyotlar” natijasida ochilgan yangi qit’alarni o‘rganish natijasida dunyoni naqadar turli-tuman ekanligini anglash ekologiya fanini rivojlanishiga turtki bo‘ldi.. o‘sha davrda turli mintaqalarga oid asarlarda tirik organizmlar mahalliy sharoitga moslashgan holda rivojlanishi haqida fikrlar kengayib bordi. buyuk geografik kashfiyotlar davrida geografiyaga oid bilimlar ancha kengayib bordi. xviii-xix asr olimlarining ekologiya va atrof-muhit haqida olib borgan ishlari xviii asrda monteskiye tarixiy taraqqiyot geografik konsepsiyasini yaratadi. uning ta’limotida tabiiy muhit mahalliy tuproqlar va iqlimning xususiyatlari insonning ijtimoiy taraqqiyotiga ta’siri kuzatila boshlanadi. evolyusiya nazariyasini asosiy g‘oyasini organizmlarni davr o‘tishi bilan o‘zgarib borishini atrof-muhit o‘zgarishi bilan bog‘laydi. e. gekkel 1866 yili ekologiya atamasini fanga olib kirdi. …

3 / 19

izida ibtidoiy davrda ovchi termachilar jamiyatida turli e’tiqodlar, obi hayot, zamin, tog‘u-tosh, daryolar ilohiyatlari to‘g‘risida paydo bo‘lgan. bu davrda tabiatga sig‘inish o‘z axamiyatini yo‘qotmaydi. qadimgi zamonlarda vulqon otilishi, zilzila, suv bosishi, qurg‘oqchilik sivilizatsiyalar rivojiga salbiy ta’sir qilib kelgan. aksincha qadimgi sharq svilizatsiyasidan boshlab inson tabiy muhitga ta’sir ko‘rsatib kela boshlaydi. irrigatsiya-sun’iy sug‘orish tizimining rivojlanishi natijasida suv manbalari (yirik daryolar) va hosildor yerlar keng miqiyosida o‘zlashtiriladi. natijada yerlar sho‘rlanadi. urushlar va talon – tarojliklar ham atrof-muhitga salbiy ta’sir qiladi. qadimgi yozma manbalarda atrof-muhitni asrab avaylashga oid da’vatlar uchraydi. ekologik omillar va tarixiy jarayonlar o‘zgarishining madaniyat taraqqiyotiga ta’siri xech qachon yo‘qolmagan. a.s.mamzinning yozishicha tabiatning o‘ziga xos qarama qarshiliklari yo‘q. u garmonik tarzda shakllanayotgan tizim, tabiatdagi qarama qarshiliklarning manbai inson. ekologik siyosat butun insoniyatni, va uning butun ongi xususiyatini o‘zgartirishini talab qiladi. ya’ni ekologik madaniyatning shakllanishi shart. kelajakda mamlakatlarning iqtisodiy qudratini ishlab chiqarish emas, balki insoniyatning ekologik ongi hal qiladi. qadriyatlar falsafiy taraqqiyot …

4 / 19

ydi. oxirgi yillari markaziy osiyoda kaspiy sathining oshib, orol dengizining esa pasayib borishi kuzatilmoqda. gidrologlarning hisob – kitoblariga ko‘ra amudaryo va sirdaryo suvlari bekorga arnasoy, sariqamish, aydarko‘l va boshqa tashlandiq havzalarga isrof qilinmasa 100 yil mobaynida orol asli holiga kelishi mumkin. 1988 yili hisob-kitoblarga ko‘ra energetika faaoliyati tufayli 5,5 milyard tonna uglerod atmosferaga chiqarib tashlangan. 2010 yil atmosferaga chiqarilgan uglerod hajmi 10 mlrd tonnaga yetgan. dunyo ugleksli gazini ishlab chiqarish sohasida aqsh, xitoy birinchi o‘rinda turadi. hisob-kitoblarga ko‘ra atmosfera harorati 2050 yilga qadar 3 gradusga oshadi, okean sathi 1 metrga ko‘tariladi. xxi asrning oxirida esa 2 metrga ko‘tariladi. taxminlarga ko‘ra yer yuzining mintaqaviy tabiiy hududlari keskin shimolga qarab chekinadi. ammo yer yuzidagi hozirgi ekosistemalar bunday tezlikda ko‘cha olmaydilar, natijada milion milion kv.km maydonlar qurib qoladi. yangi muammolar turli kashfiyotlar tug‘dirgan texnologiyalar natijasida texnogen muammolar (klonlashtirish). ayniqsa xx asr mobaynida ekologik muvozanatga dahshatli zarba bergan narsa jamiyat militarizatsiyasi. minglab tonna bombalar, …

5 / 19

iati juda og‘ir axvolga tushib qolgan. oxirgi 200 yil mobaynida inson energitikasi taraqqiyoti atmosfera va iqlim buzilishiga olib keldi. mineral rudalar kamaymoqda, inson genofondi havf ostida qolgan. tabiat o‘zgarishi natijasida kasalliklar ko‘paymoqda. salbiy ta’sir natijasida genetik kasalliklar ko‘paymoqda, odam genofondi o‘zgarmoqda. ya’ni inson va tabiat muloqotini ijobiy maromi uning optimal shaklda saqlash masalasi axamiyati oshmoqda. xozirgi zamon muammolari iqtisodiy, texnikaviy, g‘oyaviy muammolar ichida eng muhimi ekologiya muammosi bo‘lib qoldi. xulosa qilib aytadigan bo’lsak, siz ekalogiyani asrash uchun nima ishlar qilinishi kerak deb hisoblaysiz image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg image7.jpeg image8.jpg image9.jpg image10.jpeg image11.png image12.gif /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mahmudov abdumalik "paleoekologiya va sivilizatsiya dinamikasi" fanidan taqdimoti"

farg’ona davlat universtiteti magistratura bo’limi tarix fakulteti 1-kurs talabasi mahmudov abdumalikning “paleoekologiya va sivilizatsiya dinamikasi” fanidan “insonning tabiatdagi o’rni haqidagi bilimlarning shakllanishi va rivojlanishi” mavzusida tayyorlagan taqdimoti farg’ona davlat universtiteti magistratura bo’limi tarix fakulteti 1-kurs talabasi mahmudov abdumalikning “paleoekologiya va sivilizatsiya dinamikasi” fanidan “insonning tabiatdagi o’rni haqidagi bilimlarning shakllanishi va rivojlanishi” mavzusida tayyorlagan taqdimoti reja; 1. inson va ekologiya rivojlanishining tabiiy shart-sharoitlari. 2. ekologik muammolar 3. yer shari tabiiy boyliklarining cheklanganligi mavzu: “insonning tabiatdagi o’rni haqidagi bilimlarning shakllanishi va rivojlanishi” eng qadimdan ma’lum, bir tiz...

This file contains 19 pages in PPTX format (606.2 KB). To download "mahmudov abdumalik "paleoekologiya va sivilizatsiya dinamikasi" fanidan taqdimoti", click the Telegram button on the left.

Tags: mahmudov abdumalik "paleoekolog… PPTX 19 pages Free download Telegram