mustaqil ish "gomeostaz haqida tushuncha. organizmning biologik suyuqliklari. qonningshaklli elementlari: leykotsitlar"

PDF 15 pages 286.7 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 286.7 KB

File type PDF

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

1 o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi _________________________ universiteti _________ guruh talabasi __________________ning _______________________________ fanidan mustaqil ishi tayyorladi: ________________________ qabul qildi: ________________________ 2025 https://arxiv.uz/uz/documents/referatlar/maktabgacha-va-boshlang-ich-ta-lim 2 mavzu: gomeostaz haqida tushuncha. organizmning biologik suyuqliklari. qonningshaklli elementlari: leykotsitlar reja: kirish 1. gomeostaz haqida tushuncha 2. organizmning biologik suyuqliklari 3. qonning shaklli elementlari: leykotsitlar xulosa foydalanilgan adabiyotlar 3 kirish inson organizmi murakkab va mukammal biologik tizim bo’lib, uning barcha funksiyalari muvofiqlikda ishlashi hayotiy faoliyatni ta’minlaydi. bu muvozanat, ya’ni ichki muhitning nisbiy barqarorligi — gomeostaz orqali saqlanadi. gomeostaz organizmdagi barcha hujayralar, to’qimalar va tizimlarning o’zaro uyg’un faoliyati natijasida yuzaga keladi. ushbu holat saqlanmasa, turli kasalliklar yoki hatto hayot uchun xavfli bo’lgan buzilishlar yuzaga kelishi mumkin. organizmning ichki muhiti, asosan, qon, limfa va to’qima suyuqligidan iborat. bu biologik suyuqliklar moddalar almashinuvi, oziq moddalar va kislorod yetkazib berish, shuningdek, chiqindi mahsulotlarni chiqarib yuborishda muhim rol o’ynaydi. ayniqsa, qon — tashuvchi, himoya qiluvchi va muvozanatni saqlovchi …

2 / 15

ostaz — bu organizmning ichki muhitining barqarorligini saqlab turish holatidir. bu atama yunoncha “homoios” — o’xshash va “stasis” — holat, barqarorlik degan so’zlardan olingan bo’lib, fiziologiyada organizm ichki muhiti: tana harorati, qon bosimi, ph darajasi, suv-tuz muvozanati, glyukoza miqdori kabi ko’rsatkichlarning muayyan chegarada saqlanishini anglatadi. inson organizmi doimiy ravishda tashqi va ichki omillar ta’siriga uchraydi. masalan, tashqi muhit haroratining o’zgarishi, oziq-ovqat iste’moli, jismoniy faollik yoki stress holatlari ichki muhitda muayyan o’zgarishlarga sabab bo’ladi. shunday holatlarda organizmda bir qator fiziologik tizimlar ishga tushadi va ichki muvozanatni tiklashga harakat qiladi. bu tizimlarga asosan asab tizimi, endokrin (gormonlar orqali) tizim va immun tizimi kiradi. masalan, tana harorati ko’tarilsa, terlash orqali organizm o’zini sovutadi, aksincha, sovuqda esa qaltirash refleksi orqali issiqlik ishlab chiqariladi. bu jarayonlar gomeostazni ta’minlovchi muhim mexanizmlardir. bundan tashqari, yurak-qon tomir tizimi, nafas olish, buyraklar faoliyati ham gomeostazda muhim rol o’ynaydi. gomeostaz buzilganda organizm normal faoliyatini davom ettira olmaydi. bu holat turli …

3 / 15

ning o’zgarishi). 5  koordinatsiya markazi – asosan markaziy asab tizimi (miya va orqa miya), aniqlangan o’zgarishlarni tahlil qilib, javob reaksiyasini ishlab chiqadi.  effektorlar – buyraklar, bezlar, mushaklar kabi ijro organlari bo’lib, koordinatsiya markazidan kelgan buyruqni bajaradi. gomeostazga ta’sir qiluvchi omillar: gomeostazning uzluksiz saqlanishi ko’plab omillarga bog’liq bo’lib, ularni ichki va tashqi omillarga bo’lish mumkin: ichki omillar: metabolizm tezligi, gormonlar balansidagi o’zgarishlar, genetik xususiyatlar, yallig’lanish jarayonlari. tashqi omillar: iqlim sharoiti, oziqlanish sifati, zararli moddalar, stress, jismoniy mehnat. gomeostazga xizmat qiluvchi asosiy tizimlar: asab tizimi – tezkor javob reaksiyalarini boshqaradi (masalan, yurak urishi tezlashishi). endokrin tizim – gormonlar orqali uzoq muddatli boshqaruvni ta’minlaydi (masalan, insulin orqali qondagi glyukoza miqdorini nazorat qilish). immun tizimi – tashqi mikroorganizmlarga qarshi kurashadi va ichki muvozanatga tahdid soluvchi omillarga javob qaytaradi. gomeostazni buzilishi oqibatlari: gomeostazni buzilishi turli kasalliklarning rivojlanishiga sabab bo’ladi. masalan: qondagi glyukoza miqdori me’yordan oshsa yoki kamayib ketsa — bu qandli diabet yoki …

4 / 15

in: tana harorati (termoregulyatsiya): inson tanasi haroratini o’rtacha 36.5–37°c atrofida ushlab 6 turadi. agar bu harorat oshsa (masalan, isitma yoki jismoniy ish paytida), ter bezlari faollashadi va terlash orqali sovitish mexanizmi ishga tushadi. agar harorat pasaysa, qon tomirlar torayadi, qaltirash yuz beradi — bu issiqlik ishlab chiqarishni kuchaytiradi. qon tarkibidagi glyukoza darajasi: oshqozon osti bezi tomonidan chiqariladigan insulin va glyukagon gormonlari orqali nazorat qilinadi. glyukoza ko’payganda insulin hujayralarga uni qabul qilishni ta’minlaydi, glyukoza kamayganda esa glyukagon jigar hujayralaridan glyukozani chiqarib yuborishni faollashtiradi. nafas olish tezligi: qondagi karbonat angidrid miqdori oshganda, nafas olish markazi (medulla oblongata) faollashadi va nafas olish tezlashadi. bu orqali co₂ chiqariladi va ph me’yorda saqlanadi. gomeostazning ahamiyati tibbiyotda zamonaviy tibbiyotda gomeostaz tushunchasi diagnostika va davolashning muhim poydevorlaridan biri hisoblanadi. masalan:  qon tahlili natijalari orqali ichki muhitdagi muvozanat holati aniqlanadi.  suv-tuz balansini tiklash uchun infuziya suyuqliklari (masalan, fiziologik eritma) qo’llaniladi.  gormonlar muvozanati buzilganida muqobil gormonterapiya …

5 / 15

igi. qon — organizmning eng muhim suyuqliklaridan bo’lib, yurak-qon tomir tizimi orqali butun tanaga aylanadi. u ikki asosiy qismdan iborat: plazma (qonning suyuq qismi, 55%): suv, oqsillar (albumin, globulin, fibrinogen), tuzlar, gormonlar, fermentlar va boshqa biologik moddalarni o’z ichiga oladi shaklli elementlar (45%): eritrotsitlar, leykotsitlar va trombotsitlar. qonning asosiy vazifalari:  transport: kislorod, karbonat angidrid, oziq moddalar va chiqindilarni tashish;  himoya: leykotsitlar va antitanachalar yordamida mikroblarga qarshi kurash;  regulyator (muvofiqlashtiruvchi): gormonlar va boshqa signal moddalari orqali tizimlar o’rtasidagi aloqa;  termoregulyatsiya: tana haroratini saqlashda ishtirok etadi. limfa — to’qimalardan ortiqcha suyuqlikni yig’uvchi, unga to’plangan modda va hujayralarni filtrlaydigan, immun tizimga xos suyuqlik. uning tarkibi suv, oqsillar, limfotsitlar va oz miqdorda yog’lardan iborat. limfa limfa tugunlari orqali o’tadi, bu yerda zararli moddalar zararsizlantiriladi. limfa quyidagi funksiyalarni bajaradi:  hujayralararo muhitdan chiqindi mahsulotlarni chiqarish;  yog’larni, ayniqsa, ichak orqali qabul qilingan yog’ kislotalarini tashish;  infeksiyalarga qarshi kurashish (immun funktsiyasi). …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mustaqil ish "gomeostaz haqida tushuncha. organizmning biologik suyuqliklari. qonningshaklli elementlari: leykotsitlar""

1 o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi _________________________ universiteti _________ guruh talabasi __________________ning _______________________________ fanidan mustaqil ishi tayyorladi: ________________________ qabul qildi: ________________________ 2025 https://arxiv.uz/uz/documents/referatlar/maktabgacha-va-boshlang-ich-ta-lim 2 mavzu: gomeostaz haqida tushuncha. organizmning biologik suyuqliklari. qonningshaklli elementlari: leykotsitlar reja: kirish 1. gomeostaz haqida tushuncha 2. organizmning biologik suyuqliklari 3. qonning shaklli elementlari: leykotsitlar xulosa foydalanilgan adabiyotlar 3 kirish inson organizmi murakkab va mukammal biologik tizim bo’lib, uning barcha funksiyalari muvofiqlikda ishlashi hayotiy faoliyatni ta’minlaydi. bu muvozanat, ya...

This file contains 15 pages in PDF format (286.7 KB). To download "mustaqil ish "gomeostaz haqida tushuncha. organizmning biologik suyuqliklari. qonningshaklli elementlari: leykotsitlar"", click the Telegram button on the left.

Tags: mustaqil ish "gomeostaz haqida … PDF 15 pages Free download Telegram