sodda va qo'shma gaplar

PPTX 15 pages 1.3 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

презентация powerpoint _____________________________________ fakulteti ______________________________________ yo‘nalishi «__________________________________________» fanidan taqdimot ishi tayyorladi: ______________________ qabul qildi: _____________________ mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mavzu: sodda va qoʻshma gaplar. reja: sodda gap qoʻshma gap qo‘shma gapning turlari sodda gaplar turlari kirish sodda gap tushunarli grammatik tuzilma bo'lib, unda bir fe'l qatnashadi. u predmet va predikatdan iborat, garchi sub'ektning taciz yoki elliptik bo'lishi, ya'ni tushib qolishi holatlari mavjud. qo'shma gap bir nechta fe'llardan iborat. ishtirok etish, bir qator jumlalar yoki takliflarni keltirib chiqaradi. bu jumlalar bir-biri bilan uch xil ko‘rinishda bog‘lanadi: koordinatsiya, bo‘ysunish va yondosh. endi biz har bir turkum, uning turli turlari va misollarini batafsil o‘rganamiz. sodda gap sodda gap — oʻz tarkibida birgina predikativ birlikka ega boʻlgan, maʼlum fikr ifodalay oladigan, grammatik va intonatsion jihatdan shakllangan sintaktik birlik (sen kosmonavt boʻlmoqchimisan? togʻ tepasida toʻplanayotgan bulutlar tushga borib quyuqlasha boshlaydi. men sizga mashq chalib beray). …

2 / 15

predikativ asosi ega va kesim boʻlaklaridan iborat boʻladi (salqin shamollargina qizning sochlari bilan oʻynashadi. koʻkda tanho oy kezmoqda). bir tarkibli gapning predikativ asosi ega yoki kesimga ega boʻladi. oʻzbek tilida bir tarkibli gaplarning quyidagi turlari bor: shaxsi aniq ran (shu yorugʻ yoʻlda sizga zoʻr baxtlar tilayman); shaxsi nomaʼlum ran (joʻjani kuzda sanaydilar); shaxsi umumlashgan ran (dehqon boʻlsang shudgor qil, mulla boʻlsang takror qil); shaxssiz ran (toʻrtbesh kundan keyin terimga tushiladi); atov ran yoki nomlovchi ran (ana sovuq, mana qor! mana oʻsarjonning bolasi... samarqand. registon maydoni...). sodda gap yigʻiq yoki yoyiq boʻlishi mumkin. yigʻiq s.g. bosh boʻlaklardangina, yaʼni birgina predikativ sintagmadangina iborat boʻladi (ish boshlandi. ular kelishyapti); yoyiq s.g. bosh va ikkinchi darajali boʻlaklardan tashkil topadi, yaʼni uning tarkibida predikativ sintagma bilan birga boshqa sintagmalar ham boʻladi (nizomjon opasining gaplarini chin yurakdan eshitib oʻtirardi). sodda gaplar turlari birlashtiruvchi gaplar ular bog'lovchi fe'llar (to'g'risida) bilan tuzilgan jumlalardir. bo‘lmoq, bo‘lmoq yoki ko‘rinmoq) jumlaning …

3 / 15

makivachcha kinoga kelmaydi. undov gaplar ular quvonch, qo'rquv, g'azab va hokazo kabi his-tuyg'u yoki taassurotlarni ifodalash uchun ishlatiladigan gaplar. men haydovchilik guvohnomasini tasdiqladim! so'roq gaplar savol berish uchun ishlatiladi. lidiya qayerda? orzuli gaplar ular iroda yoki istakni ifodalash uchun ishlatiladi. tez orada qaytib kelasiz degan umiddaman. shubhali jumlalar ular shubha, qat'iyatsizlikni ifodalovchi jumlalardir. balki yakshanba kuni ketaman. nasihat gaplar ko'chani kesib o'tmang! hisob-kitobni olsam bo'ladimi? ular sizga ko'p narsalarni beradilar. ehtimol, allaqachon esimda yo'q. ular kimdandir biror narsa so'rash yoki buyruq berish uchun qo'llaniladigan gaplar. bering. iltimos, menga ko'proq muz bering. janoblar, jim bo'ling. qo‘shma gap qoʻshma gap — tuzilishiga koʻra sodda gapga oʻxshash ikki va undan ortiq predikativ birlikning intonatsiya va mazmun jihatidan bir butunlik hosil etishi bilan yuzaga keluvchi gap; gapning struktural jihatdan alohida bir turi. qoʻshma gap tuzilishi va qurilish materialiga koʻra sodda galdan farq qiladi. sodda gapning qurilish materiali soʻz yoki soʻz birikmalari boʻlsa. qoʻshma gapning …

4 / 15

rianti emas, balki qoʻshma gaplarning alohida turi hisoblanadi: "saodatxon eshikni ochib yubordi, uyga muzday kuz havosi kirdi" (s.zunnunova). "sultonmurod oʻzini chetga olishga tirishdi, xalq toʻlqini uni surib ketdi" (oybek). tarkibidagi predikativ birliklar oʻzaro teng bogʻlov-chilar yordamida birikkan (teng aloqali) qoʻshma gaplar bogʻlangan qoʻshma gap deyilib, uning tarkibiy qismlari shaklan mustaqil koʻrinsa-da, maz-munan va tuzilish jihatdan bir butunlikni tashkil etadi. mas: "bahor keldi va gullar ochildi". "dil-afroʻz chindan ham oʻzgargan. ammo oʻktam kulgusi, quralai koʻzlarining kibrona boqishi oʻsha-oʻsha edi" (oʻ.hoshimov). qo‘shma gapning turlari muvofiqlashgan gaplar ular gaplari bir xil sintaktik darajaga ega bo‘lgan gaplardir. qo‘shma gap orqali bog‘lanadi. muvofiqlashgan gaplar o‘zaro bog‘lovchi, ayirma, qaratuvchi yoki izohlovchi bo‘lishi mumkin. kopulativ gaplar bog‘lovchi bog‘lovchi bilan birikadi, odatda. va. it hurlaydi va mushuk miyovlaydi. ajratish bog`lovchi. disjunktiv ikkala taklifni birlashtiradi. eng keng tarqalgani yoki . hozir kelyapsizmi yoki ketyapsizmi? muqobil tushuntirish ikkala gap ham qarama-qarshi qo‘shma gap bilan bog‘langan, bu holda lekin. tajriba qiyin …

5 / 15

bo‘ladi. bu butun jumlani sifatdosh, ot yoki a bilan almashtirish mumkinligini anglatadiergash gap. sifat odam salomlashuvchi mening otam. to`g`ri kelishik. ( salom beradi ) sifatdosh bilan almashtirilishi mumkin edi va gap baribir ma'noli bo'lardi. sariq odam mening otam. ism men yaxshi ko'raman, siz juda yaxshi munosabatda bo'lasiz to'g'ridan-to'g'ri ergash gap ( yaxshi tushasiz ) mumkin. ism bilan almashtirilsin. men sizning do'stligingizni yaxshi ko'raman izoh o'sha kuni ertalab avtobus xuddi shunday ketayotgan edi were going to out a fire. to‘g‘ridan-to‘g‘ri ergash gap ( o‘t o‘chirmoqchidek ) ergash gap bilan almashtirilishi mumkin. o‘sha kuni ertalab. avtobus tez ketayotgan edi. xulosa xulosa qilib aytadigan bo’lsak, gaplarni tasniflashning ko'plab usullari mavjud. jumlalar yoki harakatlar soniga qarab (har birida predmet va predikat mavjud) uni quyidagilarga bo'lish mumkin. oddiy (bitta predmet, chunki faqat bitta predikat mavjud) yoki aralashma (bir nechta predikatlar va shuning uchun bir nechta sub'ektlar). predikatning asosiy yoki markaziy qismi a qo‘shma fe’l, bu …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sodda va qo'shma gaplar"

презентация powerpoint _____________________________________ fakulteti ______________________________________ yo‘nalishi «__________________________________________» fanidan taqdimot ishi tayyorladi: ______________________ qabul qildi: _____________________ mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mavzu: sodda va qoʻshma gaplar. reja: sodda gap qoʻshma gap qo‘shma gapning turlari sodda gaplar turlari kirish sodda gap tushunarli grammatik tuzilma bo'lib, unda bir fe'l qatnashadi. u predmet va predikatdan iborat, garchi sub'ektning taciz yoki elliptik bo'lishi, ya'ni tushib qolishi holatlari mavjud. qo'shma gap bir nechta fe'llardan iborat. ishtirok etish, bir qator jumlalar yoki takliflarni keltirib chiqara...

This file contains 15 pages in PPTX format (1.3 MB). To download "sodda va qo'shma gaplar", click the Telegram button on the left.

Tags: sodda va qo'shma gaplar PPTX 15 pages Free download Telegram