transaksiya va transformatsiya xarajatlari yondashuvlari

DOCX 9 pages 103.3 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 103.3 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

5-mavzu. transaksiya va transformatsiya xarajatlari hamda ularni tahlil qilishga nisbatan yondashuvlar reja 1. transaksiya xarajatlari va ularni tahlil qilishga nisbatan kouz-uilyamson yondashuvi 2. transformatsiya xarajatlari va ularni tahlil qilishga nisbatan nort yondashuvi 3. transaksiya xarajatlarini optimallashtirish tajribasi 1. transaksiya xarajatlari va ularni tahlil qilishga nisbatan kouz-uilyamson yondashuvi tadbirkorlik faoliyatini yurituvchi iqtisodiyot sub’ektlari (yuridik va jismoniy shaxslar) faoliyati jarayonida mulkchilik huquqni almashishi (shartnomalar asosida mahsulotni sotish yoki sotib olish va shu kabi boshqa holatlarda), boshqa shaxslar tomonidan mulkga nisbatan noqonuniy xatti-harakatlar sodir etilgan sharoitlarda uni himoya qilish yoki iqtisodiy islohotlar jarayonida avval faoliyat yuritib turgan institutlarni va normalarni yangilari bilan almashtirish zaruriyati yuzaga keladi. shunday vaziyatlarda tadbirkor yoki davlat tomonidan turli xarajatlar qilishiga zarurat paydo bo‘ladi. bunday xarajatlar xorijiy manbalarda “transaksiya xarajatlari” tushunchasi bilan yuritiladi va u institutsional iqtisodiyot nazariyasining tarkibiy qismlaridan biri sifatida institutlar bilan bir qatorda uning kategoriyasi hisoblanadi. transaksiya xarajatlari tushunchasi bilan bir qatorda transformatsiya xarajatlari tushunchasi ham …

2 / 9

ng sezilarli darajada o‘sishiga olib keldi. transaksiya xarajatlari nazariyasi doirasida o‘tkaziladigan tadqiqotlarni mikro va makrodarajalarga bo‘lish mumkin. mikrodarajada gap jarayonlarni korxona (firma), alohida iqtisodiy sub’ektlar darajasida tahlil qilish haqida, makrodarajada esa umuman iqtisodiy tizimni tahlil qilish haqida boradi. ushbu tahlil qilish belgisiga muvofiq transaksiya xarajatlari nazariyasida ikkita yondashuv mavjudligini izohlash mumkin: birinchisi, kouz – uilyamsonning transaksion yondashuvi (barqaror faoliyat ko‘rsatuvchi institutlarni tahlil qilish uchun) va ikkinchisi nortning transformatsion yondashuvi (institutsional o‘zgarishlarni tahlil qilish uchun). bunday yondashuvlar o‘tish iqtisodiyotiga ega bo‘lgan mamlakatlarda transformatsion jarayonlarning institutsional jihatlarini tadqiq etish imkonini beradi. xususan birinchi yondashuvni davlat va xususiy mulkchilik tuzilmalarining samaradorligini qiyosiy tahlil qilish, norasmiy institutlarning shakllanish jarayonlarini, jamiyat va iqtisodiyotning kriminallashuvini izohlash uchun, ikkinchi yondashuvni esa buyruqbozlik tizimidan bozor iqtisodiyoti tizimiga o‘tishning institutsional sabablarini, o‘tish iqtisodiyotiga ega bo‘lgan mamlakatlarda islohotlar jarayonlarining borishi va natijalarini tahlil qilish uchun qo‘llash mumkin. transaksiya xarajatlarini iqtisodiy tahlilga kiritish, r.kouzning fikriga ko‘ra, bozorga qarama-qarshi bo‘lgan firma kabi …

3 / 9

an: “bozor transaksiyasini amalga oshirish uchun kim bilan bitim tuzish ma’qulligini aniqlab olish, kim bilan va qanday shartlarda bitim tuzishni istayotganligi haqida barchaga ma’lum qilish zarur, dastlabki muzokaralarni o‘tkazish, shartnomani tayyorlash, shartnoma shartlarining bajarilishiga ishonch hosil qilish uchun ma’lumotlarni yig‘ish va hokazolar”[footnoteref:1]. [1: коуз р. фирма, рынок и право. – м.: дело лтд, 1993. – 8-9 б.] ammo, iqtisodiyot adabiyotida “transaksiya xarajatlari” iborasi mustahkam o‘rin egallagan. bunda transaksiya xarajatlariga berilgan quyidagi ta’rif keng tarqaldi: “transaksiya xarajatlari – axborotni yig‘ish va qayta ishlash xarajatlari, muzokaralar olib borish va qarorlar qabul qilish, shartnomaning bajarilishini nazorat qilish va yuridik himoyalash xarajatlari”. ilmiy manbalarda berilgan ta’riflarga muvofiq transaksiya xarajatlarini quyidagi tarzda tasniflash mumkin: 1) axborotni izlash xarajatlari (narxlar, mavjud tovarlar, etkazib beruvchilar va iste’molchilar to‘g‘risida axborotni yig‘ish va qayta ishlash uchun sarflangan vaqt); 2) muzokaralar olib borish xarajatlari; 3) almashuvga kirgan tovarlar va xizmatlarning miqdori va sifatini o‘lchash xarajatlari; 4) tafsirlash va mulkiy huquqlarni …

4 / 9

tlarining tasniflanishi bitim tuzilguncha amalga oshirilgan xarajatlar bitim tuzilganidan keyingi xarajatlar axborotni qidirib topish xarajatlari - imkoniyatli sherik haqidagi, bozordagi vaziyat haqidagi axborotni qidirib topish xarajatlarini, shuningdek qo‘lga kiritiladigan to‘liqsiz va nomukammal axborot bilan bog‘liq yo‘qotishlarni o‘z ichiga oladi. monitoring va opportunizmni oldini olish xarajatlari - bitim shartlariga rioya etilishini nazorat qilish va ushbu shartlarning bajarilishidan bosh tortilishini oldini olish xarajatlari muloqot yuritish xarajatlari -almashuv shartlari, bitim shaklini tanlash haqida muloqotlar olib borish xarajatlarini o‘z ichiga oladi tafsirlash va mulkchilik huquqlarini himoya qilish xarajatlari - sudlar, hakamlar xarajatlari; shartnomani bajarish jarayonida buzilgan huquqlarni tiklash uchun zarur bo‘lgan vaqt va resurslar sarflari, shuningdek mulkchilik huquqlarining yaxshi tafsirlanmagan va ishonchsiz himoyadan ko‘rilgan yo‘qotishlar o‘lchash xarajatlari - bitim predmeti bo‘lgan tovarlar va xizmatlar sifatini o‘lchash uchun zarur bo‘lgan xarajatlar shartnoma tuzish xarajatlari - bitimni yuridik yoki xufyona (norasmiy) rasmiylashtirish xarajatlari uchinchi shaxslardan himoyalash xarajatlari - uchinchi shaxslar (davlat, uyushgan jinoyatchilik va h.k.)ning bitim …

5 / 9

nashrlarni xarid qilish va e’lonlar bo‘yicha qo‘ng‘iroqlar yoki rieltorlik firmasiga murojaat etish; pul shaklidagi xarajatlar va vaqt sarflari; tanlangan kvartiralar mulkdorlari bilan ijaraning alohida shartlari haqida muloqatlar olib borish xarajatlari; vositachi sarflari va vaqt sarflari; tanlangan kvartiralarni borib ko‘rish jarayonida uy-joy sifatini baholash xarajatlari vositachi zimmasiga yuklatish mumkin bo‘lgan vaqt sarflari va transport xarajatlari ijara shartnomasini yuridik rasmiylashtirish, uni notarial tasdiqlash xarajatlari; pul shaklidagi xarajatlar; mulkdorning ijara shartlarini o‘zgartirish (ijara to‘lovini oshirish) bo‘yicha opportunizmni oldini olish xarajatlari; vaqt va asab sarflari; mulkdor ijarachiga kvartirani saqlab turish yuzasidan e’tiroz bildirgan va / yoki shartnomani muddatidan oldin buzishni xohlagan taqdirda shartnoma amal qilishi muddatiga berilgan foydalanish huquqini himoya qilish xarajatlari vaqt sarflari va sudga murojaat etish bilan bog‘liq pul shaklidagi xarajatlar shunday qilib, uy-joyni ijaraga olishda yuzaga keladigan transaksiya xarajatlarini miqdoriy baholashga yo vositachilik firmalarining daromadlarini tahlil qilish, yoki o‘rtacha soatlik ish haqiga ko‘paytirilgan bevosita pul xarajatlari va vaqt sarflarini qo‘shish yordamida …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "transaksiya va transformatsiya xarajatlari yondashuvlari"

5-mavzu. transaksiya va transformatsiya xarajatlari hamda ularni tahlil qilishga nisbatan yondashuvlar reja 1. transaksiya xarajatlari va ularni tahlil qilishga nisbatan kouz-uilyamson yondashuvi 2. transformatsiya xarajatlari va ularni tahlil qilishga nisbatan nort yondashuvi 3. transaksiya xarajatlarini optimallashtirish tajribasi 1. transaksiya xarajatlari va ularni tahlil qilishga nisbatan kouz-uilyamson yondashuvi tadbirkorlik faoliyatini yurituvchi iqtisodiyot sub’ektlari (yuridik va jismoniy shaxslar) faoliyati jarayonida mulkchilik huquqni almashishi (shartnomalar asosida mahsulotni sotish yoki sotib olish va shu kabi boshqa holatlarda), boshqa shaxslar tomonidan mulkga nisbatan noqonuniy xatti-harakatlar sodir etilgan sharoitlarda uni himoya qilish yoki iqtisodiy islohotlar jarayo...

This file contains 9 pages in DOCX format (103.3 KB). To download "transaksiya va transformatsiya xarajatlari yondashuvlari", click the Telegram button on the left.

Tags: transaksiya va transformatsiya … DOCX 9 pages Free download Telegram