yoruĝlikning tirik organizmlar hayotidagi ahamiyati

DOCX 6 стр. 18,1 КБ Бесплатная загрузка

6 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 18,1 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 6

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 6

yoruĝlikning tirik organizmlar hayotidagi ahamiyati yòldasheva muxlisa 📝annotatsiya nur tirik organizmlar hayoti uchun juda muhimdir, chunki u fotosintez jarayonini ta'minlaydi, biologik soatni boshqaradi, ko'rish va boshqa muhim funksiyalarni amalga oshiradi. yorug'lik etishmasligi o'simliklarning o'sishini sekinlashtiradi, hayvonlarda esa turli xil salbiy oqibatlarga olib keladi 🔑kalit so'zlar. yorug'lik, fotosintez, hayot, energiya, o'sish, rivojlanish, biologik soat, navigatsiya, ko'rish, metabolizm, yorug'lik va o'simliklarning harakati o'simliklarning fototropizm hodisasi, ya'ni yorug'lik manbaiga qarab o'sishi, 20-30 daraja burchak ostida kuzatilishi mumkin. bu jarayon fitoxrom deb ataluvchi o'simlik gormonlari tomonidan boshqariladi. quyosh nuri ta'sirida o'simliklarning 70% gacha fotosintez jarayoni sodir bo'ladi, bu esa o'simliklarning o'sishi va rivojlanishi uchun zarur bo'lgan energiyani ta'minlaydi. masalan, markaziy osiyo sharoitida quyosh nuri miqdori o'simliklarning turli xil adaptatsiyalariga olib keladi. tropik o'rmonlarda, masalan amazon o'rmonida, yorug'lik uchun raqobat juda yuqori. shuning uchun, o'simliklar baland bo'yiga yetishadi va katta barglar hosil qiladi, ular 10-15 m balandlikda quyosh nuriga maksimal darajada ta'sir qiladi. yorug'likning hayotdagi …

2 / 6

z jarayonida o'simliklar quyosh nuri yordamida suv va karbonat angidridni 6co₂ + 6h₂o → c₆h₁₂o₆ + 6o₂ formulasiga muvofiq glyukoza va kislorodga aylantirib, yer yuzidagi kislorodning 70% dan ortig'ini hosil qiladi. fotosintez davomida chiqariladigan kislorod nafaqat o'simliklarning o'zi uchun, balki butun yer ekosistemasi uchun juda muhimdir; masalan, amazon o'rmonlari dunyo bo'yicha kislorod ishlab chiqarishda muhim rol o'ynaydi. fotosintezning samaradorligi turli xil omillarga, jumladan, yorug'lik intensivligiga, to'lqin uzunligiga va geografik joylashuviga bog'liq bo'lib, masalan, tropik o'rmonlarda fotosintez jarayoni mo''tadil iqlim zonalariga nisbatan ancha yuqori bo'ladi. yorug'lik ifloslanishi va uning ta'siri o'simliklarning 20% ga yaqini yorug'lik ifloslanishi ta'sirida fotosintez jarayonini sekinlashtiradi, natijada o'sish sur'ati pasayadi va hayot aylanishi buziladi. yorug'lik ifloslanishi tufayli, aqshning ba'zi shaharlarida, masalan, nyu-yorkda, 100 dan ortiq yulduzni ko'rish deyarli imkonsiz bo'lib qolgan, bu esa tabiiy tsikllarni buzadi. evropa ittifoqining tadqiqotlariga ko'ra, yorug'lik ifloslanishi 100 000 dan ortiq qush va hashoratlarning yo'nalishini buzib, migratsiya davrida ularning halok bo'lishiga sabab …

3 / 6

ta'sir qiladi. quyosh nuri miqdori ekvator mintaqalarida 12 soatdan ortiq bo'lib, bu hududlarda yashovchi organizmlarning, masalan, amazon o'rmonlaridagi hasharotlarning, faolligi va tarqalishiga sezilarli ta'sir ko'rsatadi. o'simliklarning fotosintezi uchun zarur bo'lgan yorug'lik to'lqin uzunligi 400-700 nm oralig'ida bo'lib, bu to'lqin uzunligi suv osti muhitida 10 metrdan keyin sezilarli darajada kamayadi, bu esa suv o'simliklarining tarqalishiga ta'sir qiladi. yorug'lik va organizmlarning rivojlanishi ba'zi organizmlar, xususan, 1000 metrdan chuqurroq okean tubida yashovchi baliqlar, yorug'likning mutlaq yo'qligiga moslashgan, biolyuminesensiya yordamida muloqot qiladi. yorug'likning intensivligi fotosintez jarayoniga sezilarli ta'sir ko'rsatadi: 5000 lyuks yorug'likda, masalan, alyaskadagi o'simliklar fotosintez tezligini 20% ga oshiradi. o'simliklarning fotoperiodizmi, kun uzunligining o'zgarishiga bog'liq holda, masalan, 12 soatlik quyosh nuri bilan bog'liq gullaydigan o'simliklarning rivojlanishini belgilaydi, bu jarayon butun dunyo bo'ylab, jumladan, o'zbekistonda ham kuzatiladi. yorug'lik va hayvonlarning ko'rish qobiliyati yorug'likning to'lqin uzunligi 380 dan 740 nanometrgacha bo'lgan diapazonda ko'rish qobiliyatiga ega bo'lgan insonlarning aksariyati, ranglarni farqlash uchun 3ta turdagi konus hujayralariga …

4 / 6

bu esa melburn kabi janubiy yarim sharda yashovchilar uchun qish mavsumida muhim ahamiyat kasb etadi. o'simliklarning fotoperiodizmi, ya'ni yorug'lik davomiyligiga bog'liq ravishda rivojlanishi, 12 soatlik yorug'lik va 12 soatlik qorong'ilik siklida samarqanddagi paxta dalalarida kuzatiladi. sutemizuvchilarning ko'pchiligi, masalan, sichqonlar, kun davomida 16 soat yorug'likka duchor bo'lganda, melatonin gormonining sekretsiyasi kamayadi, bu esa ularning reproduktiv sikliga toshkentdagi laboratoriya sharoitida ta'sir qiladi. yorug'lik va kelajak quyosh energiyasi yordamida suvni tozalash texnologiyalari rivojlanishi tufayli, 2030-yilga borib, markaziy osiyo mintaqasida, jumladan, samarqand va buxoro kabi shaharlarda suv tanqisligi muammosini 15% ga kamaytirish mumkin. biolyuminesensiya tadqiqotlari natijasida, 2040-yilga kelib, 200 dan ortiq yangi yorug'lik manbalari yaratilishi va ularning tibbiyot, sanoat va qishloq xo'jaligida qo'llanilishi kutilmoqda. yorug'lik energiyasi yordamida 2050-yilga kelib, dunyoning 10 ta yirik shahrida 50% ga yaqin energiya tejalishi va havo ifloslanishining 30% ga kamayishi kutilmoqda, bu esa yorug'lik texnologiyalarining rivojlanishi bilan bog'liq. 📌xulosa yorug'lik hayotning asosiy omilidir. u fotosintez jarayonini ta'minlaydi, organizmlarning o'sishini, …

5 / 6

yoruĝlikning tirik organizmlar hayotidagi ahamiyati - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте все 6 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yoruĝlikning tirik organizmlar hayotidagi ahamiyati"

yoruĝlikning tirik organizmlar hayotidagi ahamiyati yòldasheva muxlisa 📝annotatsiya nur tirik organizmlar hayoti uchun juda muhimdir, chunki u fotosintez jarayonini ta'minlaydi, biologik soatni boshqaradi, ko'rish va boshqa muhim funksiyalarni amalga oshiradi. yorug'lik etishmasligi o'simliklarning o'sishini sekinlashtiradi, hayvonlarda esa turli xil salbiy oqibatlarga olib keladi 🔑kalit so'zlar. yorug'lik, fotosintez, hayot, energiya, o'sish, rivojlanish, biologik soat, navigatsiya, ko'rish, metabolizm, yorug'lik va o'simliklarning harakati o'simliklarning fototropizm hodisasi, ya'ni yorug'lik manbaiga qarab o'sishi, 20-30 daraja burchak ostida kuzatilishi mumkin. bu jarayon fitoxrom deb ataluvchi o'simlik gormonlari tomonidan boshqariladi. quyosh nuri ta'sirida o'simliklarning 70% gacha ...

Этот файл содержит 6 стр. в формате DOCX (18,1 КБ). Чтобы скачать "yoruĝlikning tirik organizmlar hayotidagi ahamiyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yoruĝlikning tirik organizmlar … DOCX 6 стр. Бесплатная загрузка Telegram

yoruĝlikning tirik organizmlar hayotidagi ahamiyati

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

О "yoruĝlikning tirik organizmlar hayotidagi ahamiyati"

Похожие файлы