tirik organizmlarning haroratdagi ahamiyati

DOCX 6 pages 18.2 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 18.2 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

tirik organizmlarning haroratdagi ahamiyati yoʻldasheva muxlisa 📝annotatsiya hayot organizmlarida haroratning ahamiyati ularning metabolik jarayonlari, ferment faolligini va umumiy fiziologik funksiyalarini tartibga solishda muhim rol o'ynaydi. harorat o'zgarishlari organizmlarga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. 🔑kalit so'zlar. harorat, organizm, hayot faoliyati, fermentlar, oqsillar, metabolizm, hujayra, oʻsish, rivojlanish, ekzosistemalar, haroratning hayot uchun ahamiyati antarktida kabi sovuq hududlarda yashovchi hayvonlar, pingvinlar kabi, -40°c gacha bo'lgan haroratlarda yashashga moslashgan, ularning qon aylanish tizimi va metabolizmi o'ziga xos xususiyatlarga ega. tropik o'rmonlarda, masalan, amazon o'rmonida, o'rtacha 25-30°c harorat ko'plab o'simlik va hayvon turlarining o'sishi va rivojlanishi uchun optimal shart-sharoit yaratadi, bu bio xilma-xillikni saqlash uchun muhim ahamiyatga ega. haroratning o'zgarishi, masalan, 37°c dan 40°c gacha ko'tarilishi, inson tanasida fermentlar faoliyatini buzishi va hatto o'limga olib kelishi mumkin, bu esa jahon sog'liqni saqlash tashkilotining ma'lumotlariga ko'ra, yillik o'lim hollari soniga ta'sir qiladi. organizmlarda haroratni tartibga solish qutb ayigʻlari kabi arktika hayvonlari, -40°c gacha sovuqqa chidamlilik uchun qalin yogʻ …

2 / 6

o'zbekistonning ayrim hududlarida, masalan, qoraqalpog'iston respublikasida, o'rtacha yillik harorat 2-3°c ga ko'tarilishi prognoz qilinmoqda, bu yerli o'simlik va hayvonot dunyosiga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. arktika mintaqasida so'nggi 50 yil ichida o'rtacha harorat 2°c ga ko'tarilganligi, buzaladigan muzliklarning kamayishiga va shimoliy qutb hayvonlarining yashash muhitining buzilishiga olib keldi. dunyo bo'ylab 2022 yilda qayd etilgan rekord darajadagi issiqlik to'lqinlari, 40°c dan yuqori haroratlarni qayd etgan mamlakatlar sonining ko'payishi, ko'plab turlarni yo'qolib ketish xavfi ostida qoldirdi. haroratning o'simliklarga ta'siri o'zbekistonning cho'l hududlarida, 40°c dan yuqori haroratlarda o'sadigan ba'zi o'simliklar suvni tejamli sarflash uchun maxsus adaptatsiyalar, masalan, qalin kutikula va chuqur ildiz tizimiga ega. 10°c dan past haroratlarda ko'plab o'simliklarning fotosintez jarayoni sekinlashadi, bu esa o'sish sur'atining pasayishiga va hosildorlikning kamayishiga olib keladi, masalan, samarqand viloyatining tog'li hududlarida. tropik o'rmonlarda, o'rtacha 25°c harorat sharoitida, o'simliklarning turli xilligi va biomassi yuqori bo'lib, yillik o'sish sur'ati 1 metrdan oshadi. harorat va metabolizm tropik mintaqalardagi, masalan, amazon …

3 / 6

il daryosi havzasidagi 30°c dan yuqori oʻrtacha yillik harorat sharoitida rivojlangan boʻlib, bu qishloq xoʻjaligi va suv resurslariga boʻlgan ehtiyojni belgilovchi omil boʻlgan. oʻtmishdagi harorat ta'siri yerning 65 million yil avvalgi k/t chegarasidagi oʻzgarishlarini oʻrganish, dinozavrlarning yoʻq boʻlib ketishida global haroratning 8°c ga koʻtarilishining muhim rol oʻynaganini koʻrsatadi. markaziy osiyo hududlarida, taxminan 10 ming yil oldin sodir boʻlgan muzlik davrining oxiri, oʻrtacha haroratning 5°c ga koʻtarilishi bilan bogʻliq holda, insoniyatning koʻchmanchi turmush tarzidan oʻtroq hayotga oʻtishiga ta'sir koʻrsatgan. optimal harorat diapazoni baliqlarning optimal harorat diapazoni turlariga qarab farq qiladi; masalan, arktika suvlarida yashovchi ba'zi baliqlar uchun 0°c dan 5°c gacha, tropik suvlar baliqlari uchun esa 25°c dan 30°c gacha optimal hisoblanadi. ko'pgina qushlar turlarining optimal harorat diapazoni 37°c dan 40°c gacha bo'lib, bu ularning metabolizm faoliyatini va reproduktiv muvaffaqiyatini ta'minlaydi, masalan, kaliforniya qirg'oqlarida yashovchi qushlar. o'simliklarning optimal harorat diapazoni turli xil bo'lib, masalan, sibir o'rmonlarida o'sadigan daraxtlarning optimal harorati -10°c …

4 / 6

roratini tartibga soladi. ularning suv tejamkorligi ham juda yuqori. yuqori harorat ta'siri yuqori haroratlar 40°c dan yuqori bo'lganda, oqsillar denaturatsiyaga uchraydi, bu esa hujayra faoliyatining buzilishiga va o'limga olib kelishi mumkin, masalan, saxarada yashovchi organizmlar bunday sharoitga moslashgan. qizil dengizdagi marjon riflari 30°c dan yuqori haroratlarda oqarishga moyil bo'lib, bu esa ularning o'limiga va butun ekosisistemaga jiddiy ta'sir ko'rsatadi. 50°c dan yuqori haroratlarda ko'pchilik bakteriyalar va viruslar o'ladi, shu sababli sterillashtirish jarayonlarida, misol uchun tibbiyot asboblarini qaynatishda, yuqori haroratdan foydalaniladi. haroratning fermentlar faoliyatiga ta'siri haroratning 10°c ga oʻzgarishi ba'zi fermentlarning faolligini 2-3 barobarga kamaytirishi mumkin, bu esa, masalan, sibirda yashovchi organizmlarning ferment tizimiga moslashuvini koʻrsatadi. 40°c dan yuqori harorat koʻpgina fermentlarning denaturasiyasiga olib kelishi mumkin, bu esa ularning faolligini butunlay yoʻqotishiga sabab boʻladi. misol uchun, tropik mintaqalardagi organizmlar bunday yuqori haroratlarga moslashgan fermentlarga ega. fermentlarning optimal faoliyati uchun harorat 37°c atrofida boʻlishi kerak, masalan, inson organizmidagi koʻpgina fermentlar shu haroratda …

5 / 6

tirik organizmlarning haroratdagi ahamiyati - Page 5

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tirik organizmlarning haroratdagi ahamiyati"

tirik organizmlarning haroratdagi ahamiyati yoʻldasheva muxlisa 📝annotatsiya hayot organizmlarida haroratning ahamiyati ularning metabolik jarayonlari, ferment faolligini va umumiy fiziologik funksiyalarini tartibga solishda muhim rol o'ynaydi. harorat o'zgarishlari organizmlarga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. 🔑kalit so'zlar. harorat, organizm, hayot faoliyati, fermentlar, oqsillar, metabolizm, hujayra, oʻsish, rivojlanish, ekzosistemalar, haroratning hayot uchun ahamiyati antarktida kabi sovuq hududlarda yashovchi hayvonlar, pingvinlar kabi, -40°c gacha bo'lgan haroratlarda yashashga moslashgan, ularning qon aylanish tizimi va metabolizmi o'ziga xos xususiyatlarga ega. tropik o'rmonlarda, masalan, amazon o'rmonida, o'rtacha 25-30°c harorat ko'plab o'simlik va hayvon turlarining o'sishi...

This file contains 6 pages in DOCX format (18.2 KB). To download "tirik organizmlarning haroratdagi ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: tirik organizmlarning haroratda… DOCX 6 pages Free download Telegram