ekonometrika asoslari

PDF 121 pages 1.8 MB Free download

121 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type PDF

Pages 121

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 121

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi toshkent moliya instituti “buxgalteriya hisobi va audit” fakulteti “oliy matematika, statistika va ekonometrika” kafedrasi ekonometrika asoslari fanidan ikkinchi oliy ta’lim bakalavriat ta’lim yo’nalishlari uchun o‘quv – uslubiy majmua toshkent-2019 o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi toshkent moliya instituti “buxgalteriya hisobi va audit” fakulteti “oliy matematika, statistika va ekonometrika” kafedrasi ekonometrika asoslari fanidan ikkinchi oliy ta’lim bakalavriat ta’lim yo’nalishlari uchun o‘quv – uslubiy majmua (3-bosqich) bilim sohalari: 200000 –ijtimoiy soha, iqtisod va huquq ta’lim sohalari: 230000 – iqtisod ta’lim yo’nalishi: 5230800 – soliqlar va soliqqa tortish 5232100 – korporativ moliya 5230700 – bank ishi 5230900 – buxgalteriya hisobi va audit(tarmoqlar bo’yicha) toshkent-2019 mundaria i.o’quv materiallari ………………………………………………. 1. ma’ruza bo’yicha o’quv materiallari…………………………………….. 2. amaliy mashg’ulotlar bo’yicha o’quv materiallari………………………. ii. mustaqil ta’lim mashg’ulotlari…………………………. iii. glossariy……………………………………………………………. iv. ilovalar…………………………………………………………….. fan dasturi ………………………………………………………………….. ishchi fan dasturi …………………………………………………………… i.o’quv materiallari 1. ma’ruza bo’yicha o’quv materiallari aso siy …

2 / 121

ansa, u holda xo’jalik faoliyati natijalari to’g’risida yanada chuqurroq tasavvurga ega bo’lish mumkin” deb ta’kidlagan. ushbu ibora ko’p vaqt davomida ishlatilmagan bo’lsada, “ekonometrika” iborasi iqtisod ilmida yangi yo’nalishni yuzaga kelishida juda qulay keldi. iqtisod fanida yangi yo’nalish - “ekonometrika” 1930 yilda paydo bo’ldi. “ekonometrika” (grekcha “metron”) so’zi ikkita “ekonomika” va “metrika” so’zlarining birlashmasidan tashkil topgan. shunday qilib, iboraning o’zida ekonometrikani fan sifatida uning xususiyati va mazmuni ifodalanadi. uning mazmuni: iqtisodiyot nazariyasi tomonidan ochilgan va asoslangan aloqa va munosabatlarni miqdoriy ifodalashdan iborat. demak ekonometrika iqtisodiy hodisalarni o’lchash va tahlil qilish haqidagi fandir. ekonometrikaning yuzaga kelishi iqtisodiyotni o’rganishda bir nechta fanlarni birlashtirgan yondashuv natijasi bilan bog’liq. bu fan iqisodiyot nazariyasi, statistika va matematik usullarni birlashtirish va o’zaro to’ldirish natijasida yuzaga kelgan. keyinchalik ekonometrikani rivojlantirish uchun ushbu usullarga hisoblash texnikasi tadbiq etilgan. 1933 yilda r.fisher tomonidan “ekonometrika” jurnaliga asos solindi. jurnalda u ekonometrikaga quyidagicha ta’rif bergan: “ekonometrika-bu o’sha iqtisodiy statistika emas. ko’p qismi …

3 / 121

arining komponentalari zamonaviy iqtisodiy xayotni miqdoriy tomonlarini anglash uchun zaruriy, lekin etarli bo’lmagan shartlaridir. bu-uchta fanning birligidir. bu birlik ekonometrikani tashkil etadi”. shunday qilib, ekonometrika-bu iqtisodiy jarayon va hodisalarni o’zaro bog’lanishini miqdor jihatdan ifodalovchi fandir. ekonometrik usullar oliy statistika deb nomlanuvchi juft va ko’p o’lchovli regressiya, juft, xususiy va ko’p o’lchovli korrelyatsiya, trendlarni ajratish va boshqa davriy qatorlar komponentalari, statistik baholash usullari asosida yuzaga kelgan va rivojlangan. r.fisher shunday deb yozgan: “statistik usullar ijtimoiy fanlarda muhim element hisoblanadi va aynan shu usullar yordamida ijtimoiy bilimlar fan darajasigacha ko’tarilishi mumkin”. birinchidan –ekonometrika o’ziga xos bo’lgan usullar tizimi sifatida iqtisodiy o’zgaruvchilar va ular orasidagi bog’lanishlarning xususiyatlarini tasvirlagan xolda o’zining masalalarini aniqlashtirish bilan rivojlana boshladi. regressiya tenglamasiga na faqat birinchi darajali o’zgaruvchilarni kiritildi balki natijaga maksimal yoki minimal (ozmi-ko’pmi) darajada ta’sir etuvchi qiymatlarni akslantiruvchi iqtisodiy o’zgaruvchilarning optimal xususiyatlarini ifodalash maqsadida, ikkinchi darajali o’zgaruvchilarni ham kiritila boshlandi. masalan: ekinlarni o’g’itlantirishning hosildorlikka ta’sirini ko’radigan bo’lsak, …

4 / 121

ni ko’raylik, albatta bu tenglamada o’zaro ta’sir effekti ( 3b -parametri) statistika nuqtai nazaridan qiymatga ega bo’lmasligi ham mumkin. ammo iqtisodiy nuqtai nazardan ma’noga ega. iqtisodiy tadqiqotlarda regressiya tenglamalari o’zlari ma’noga ega bo’la boshladilar. masalan, tannarxni  y ishlab chiqarish hajmiga  x (mahsulot birligi miqdori) bog’liqligi quyidagicha ifodalanishi mumkin: xzbzbxbay 321  bxayx  xzbzbxbay 321  tenglikni ikkala qismini ishlab chiqarish harajatlari hajmi  x bo’lsak, quyidagini olamiz: ' bir mahsulot birligi bir mahsulot bir mahsulot hisobida ishlab birligiga doimiy birligiga o zgaruvchanxarajatlar  bunday tenglamalarning parametrlari kichik kvadratlar usuli bilan baholanishi mumkin, ushbu parametrlarning xususiyatlari shundan iboratki ularning har biri aniq iqtisodiy ma’noga ega. ekonometrik tadqiqotlar quyidagi masalalarni o’z ichiga oladi: - iqtisodiy o’zgaruvchilar orasidagi bog’lanishlarni sifat jihatdan tahlil qilish, ya’ni bog’langan ( jy ) va bog’liq bo’lmagan ( kx ) o’zgaruvchilarni ajratish; - ma’lumotlarni tanlash; - jy va kx o’zgaruvchilar orasidagi bog’lanish shaklini aniqlash; - model …

5 / 121

r yig’ish, ularni sifatini tahlil qilish; - model xususiyatini aniqlash; - parametrlarni baholash; - echimlarni tushinish, muhokama qilish va amalga joriy etish. bu bosqichlar barcha tadqiqotlar uchun xos bo’lib, qanday ma’lumotlardan foydalanishidan qat’iy nazar va zamonga bog’liq bo’lmagan holda amalga oshiriladi. b x a у  1.2. modellashtirish tushunchasi, turlari hozirgi paytda iqtisodiy fan va amaliyot amaliy matematika yutuqlaridan tobora kengroq foydalanmoqda, ularni ilmiy tadqiqotlar qurolidan murakkab xo’jalik masalalarini samarali hal kilishning muhim vositasiga aylantirmoqda. zamonaviy iqtisodiyot nazariyasi ham mikro-, ham makrodarajada tabiiy, zaruriy element sifatida matematik modellar va usullarni o’z ichiga oladi. matematikadan iqtisodiyotda foydalanish iqtisodiy o’zgaruvchilar va ob’ektlarning eng muhim, ahamiyatli boѓlanishlarini ajratishga va formal tasvirlashga, iqtisodiyot nazariyasining qoidalari, tushunchalari va xulosalarini aniq va lo’nda bayon qilishga imkon beradi. bir tomondan, modellar oson o’rganiladigan bo’lishi kerak, shuning uchun ular juda murakkab bo’lmasligi kerak — binobarin, ular albatta faqat soddalashtirilgan nusxalar bo’ladi. biroq, ikkinchi tomondan, modellarni o’rganishdan olingan xulosalarni …

Want to read more?

Download all 121 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ekonometrika asoslari"

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi toshkent moliya instituti “buxgalteriya hisobi va audit” fakulteti “oliy matematika, statistika va ekonometrika” kafedrasi ekonometrika asoslari fanidan ikkinchi oliy ta’lim bakalavriat ta’lim yo’nalishlari uchun o‘quv – uslubiy majmua toshkent-2019 o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi toshkent moliya instituti “buxgalteriya hisobi va audit” fakulteti “oliy matematika, statistika va ekonometrika” kafedrasi ekonometrika asoslari fanidan ikkinchi oliy ta’lim bakalavriat ta’lim yo’nalishlari uchun o‘quv – uslubiy majmua (3-bosqich) bilim sohalari: 200000 –ijtimoiy soha, iqtisod va huquq ta’lim sohalari: 230000 – iqtisod ta’lim yo’nalishi: 5230800 – soliqlar va soliqqa tortish 5232100 – korporativ moliya 5...

This file contains 121 pages in PDF format (1.8 MB). To download "ekonometrika asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: ekonometrika asoslari PDF 121 pages Free download Telegram