bozor iqtisodiyoti mazmuni, uning vazifalari va turlari

DOCX 16 pages 46.6 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 46.6 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

mavzu: bozor iqtisodiyoti mazmuni, uning vazifalari va turlari mundarija: kirish……………………………….. 1-bob.ijtimoiy xo’jalik shakllari. tovar va pul munosabatlari 1.1 1.2 2-bob.bozor iqtisodiyotining mazmuni va uning asosiy belgilari. 2.1 2.2 3-bob.bozor, uning tuzilishi va turlari. bozor infratuzilmasi va uning unsurlari. xulosa……………………………………………………. foydalanilgan adabiyotlar ro’yhati……………………….. kirish iqtisodiyotni o’rganishda va uni hayotga tatbiq etishda biz avvalambor uning eng muhim bo’lgan qirralarini anglashga kirishamiz. bozor munosabatlari, “bozor” garchi sharqona mazmunga ega bo’lsada, uning hozirgi mohiyati butinlay boshqacha. to’g’ri, bozorlar (bizning an’anaviy tushunchamizga ko’ra) dastavval sharqda vujudga kelgan. keyinchalik u o’rta osiyo va yaqin sharq, so’ngra o’rta dengiz, u orqali pireney yarim oroliga-ispaniya va portugaliyaga o’tgan. buyuk geografik kashfiyotlardan keyin “bozor” so’zi atlantika okeanidan o’tib, janubiy va markaziy amerikaga borib yetdi. ana shunday evolyutsiya va geografiyaga ega bo’lgan bozor o’zimizga yangi ma’no kasb etgan holda qaytib keldi. qadim-qadimda ham xalqlarimiz bozorni pul, pul muomalasi bilan uyg’unlashtirishgan. darhaqiqat, hozirgi kunda bozor, bozor munosabatlari bu pul demakdir. ammo …

2 / 16

qobat zarur. biroq, bu raqobat erkin, sog’lom, madaniy bo’lishi talab etiladi. ijtimoiy xo’jalik shakllari. tovar va pul munosabatlari ijtimoiy xo’jalik shakllari va uning rivojlanishi tarixan ikkita: natural ishlab chiqarish va tovar ishlab chiqarishdan iborat bo’lgan. natural xo’jalik umuminsoniy iqtisodning tarixan birinchi shakli bo’lib, bunda mehnat mahsulotlari ishlab chiqaruvchilarning o’z shaxsiy ehtiyojini qondirishga sarflanadi. natural xo’jalik sharoitida mahsulot ayirboshlanmaydi va sihlab chiqaruvchining o’zi uchun hayotiy vositaga aylanadi. natural ishlab chiqarish ijtimoiy mehnat taqsimotining rivojlanmaganligi oqibati sifatida vujudga kelgan. ishlab chiqaruvchi mehnat jatayoni uchun kerakli bo’lgan vositalarni o’zi yaratadi. natural xo’jalikning muhim belgilari: xususiy mulkga asoslanganligi, o’zi mehnat qilishi, o’zi ehtiyojini qondirishi, bozor bilan aloqada bo’lmasligi, foyda olishga ega bo’lmasligi. natural xo’jalik bozor iqtisodiyotiga qadar ijtimoiy ishlab chiqarishning asosiy shakli bo’lib kelgan. u iqtisodiy jihatdan mustaqil bo’lgan. natural xo’jalik sharoitida har bir mulkdorning alohida o’z xo’jaligi bo’lgan. natural xo’jalikda asosiy xo’jalik tarmog’i dehqonchilik bo’lib, unga qo’shimcha tarzda hunarmandchilik rivoj topgan. ishlab chiqarish …

3 / 16

rim natural dehqon xo’jaligi davrida tovar ishlab chiqarish garchi ma’lum darajada rivojlangan bo’lsada, qishloqlar o’rtasidagi iqtisodiy munosabatlarning asosiy shakliga aylangan emas edi. ammo u sekin-asta kengayib borgan va natijada ishlab chiqarishning asosiy shakliga aylangan. tovar xo’jaligi natural xo’jalikdan farqli o’laroq, mahsulot ishlab chiqaruvchilar bilan iste’mol qiluvchilarning bozor orqali tovarlarni olish-sotish orqali aloqa qilishini taqozo qiladi. demak, ishlab chiqarilgan mahsulotlar tovar sifatida bozorda pul vositasida oldi-sotdi asosida ayirbosh qilinadi. tovar ishlab chiqarishning paydo bo’lishi qonuniy jarayon bo’lib, iqtisodiy zaruriyatni yuzaga keltirgan. demak, tovar ishlab chiqarish ob’ektiv asosda yuzaga keladi. uning omillari: mehnat taqsimoti, ya’ni mehnat turlari iqtisoslashadi, ma’lum bir xil mahsulotni ishlab chiqarishga moslashadi. shunday sharoitda ehtiyojni qondirish uchun o’z mahsulotini boshqa kerakli mahsulotga ayirboshlash uchun mahsulot bozorga chiqariladi va sotiladi. ishlab chiqaruvchi o’zining mulkiga ega bo’lishi bilan alohida mehnat faoliyatini amalga oshiradi. o’z mulkiga, korxonasiga ega bo’lishi bilan mustaqil harakat qiladi. bozor uchun zarur mahsulotlarni ishlab chiqaradi. hozirgi bozor iqtisodiyoti …

4 / 16

o’z qiymatiga ega bo’ladi. demak, tovar ikki xususiyatga, ya’ni iste’mol qiymati va almashuv qiymatga ega. bu tovar xususiyatlari bir-biri bilan chambarchas bog’liqdir. tovarning ikki yoqlama xususiyatga ega bo’lishi tovar ishlab chiqaruvchi mehnatining ikki tomonligi bilan bog’liq. ishlab chiqaruvchi o’ziga xos mehnat quroli va predmetlarini qo’llanishi natijasida tovarni yaratishi iste’mol qiymatini tashkil qilgan mehnat aniq (konkret) mehnat bo’ladi. ishlab chiqaruvchi mehnat jarayonida o’zining aqliy va jismoniy quvvatini sarf qilishi, ish kuchining fiziologik ma’noda sarf qilishi bilan bog’liq mehnati abstract (mavhum) mehnat bo’lib, tovarning qiymatini yaratadi. tovarning xossalari mehnatning ikkiyoqlama xarakterda bo’lishi bilan bog’liqligi quyidagi chizmada ko’rsatilgan. tovar qiymati sarf bo’lgan ish vaqti bilan belgilanadi. ish vaqtlari ikki xil bo’ladi, ya’ni individual, ya’ni yakka, alohida olinadigan ish vaqti va ijtimoiy zaruriy ish vaqti. jamiyat miqyosida bir xil tovarlarning asosiy qismini ishlab chiqarishda individual ish vaqti asosida qiymat belgilanmaydi, bu yerda ijtimoiy-zaruriy ish vaqti asosida tovarlarning qiymati belgilanadi. ijtimoiy-zaruriy ish vaqti o’rtacha ish …

5 / 16

an. dastlab tovarlar pulsiz bir-biriga bevosita ayirboshlangan. bu ayirboshlash dastlab tasodifiy bo’lgan. oddiy yoki tasodifiy ayirboshlashda bir tovarning qiymati boshqa tovar qiymati bilan tenglashtirilgan va o’zaro ayirbosh qilingan. tovar ayirboshlash rivojlanishi bilan tasodifiy qiymat shaklidan to’la yoki kengaygan shaklga o’tilgan, bunday ayirboshlashda ko’p tovarlar qatnashadi. ishlab chiqarishning rivojlanishi bilan ayirboshlanadigan mahsulotlar soni ham ortib boradi, binobarin, ayirboshlashda qiyinchilik ham ko’payadi. asta-sekin tovarlar orasidagi hamma tovarlarga ayirboshlanadigan maxsus tovar ajralib chiqadi va u pul vazifasini bajarib beradi. tovar ishlab chiqarishning uzoq vaqt rivojlanishi natijasida pul vujudga keladi. pul – bu shunday maxsus tovarki, u hamma boshqa tovarlar uchun umumiy ekvivalient vazifasini bajaradi. hamma boshqa tovarlar singari pul ham qiymat va ham iste’mol qiymatiga ega. bu ma’noda u boshqa oddiy tovarlardan farq qiladi. pul shunday kuchga ega bo’ladiki, u umumiy, ijtimoiy qiymatga ega, hamma tovarlarni xarid etish vositasi bo’lib xizmat qiladi. pul tovar ishlab chiqarish va ayirboshlash jarayonida kishilar o’rtasidagi ijtimoiy munosabatlarni …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bozor iqtisodiyoti mazmuni, uning vazifalari va turlari"

mavzu: bozor iqtisodiyoti mazmuni, uning vazifalari va turlari mundarija: kirish……………………………….. 1-bob.ijtimoiy xo’jalik shakllari. tovar va pul munosabatlari 1.1 1.2 2-bob.bozor iqtisodiyotining mazmuni va uning asosiy belgilari. 2.1 2.2 3-bob.bozor, uning tuzilishi va turlari. bozor infratuzilmasi va uning unsurlari. xulosa……………………………………………………. foydalanilgan adabiyotlar ro’yhati……………………….. kirish iqtisodiyotni o’rganishda va uni hayotga tatbiq etishda biz avvalambor uning eng muhim bo’lgan qirralarini anglashga kirishamiz. bozor munosabatlari, “bozor” garchi sharqona mazmunga ega bo’lsada, uning hozirgi mohiyati butinlay boshqacha. to’g’ri, bozorlar (bizning an’anaviy tushunchamizga ko’ra) dastavval sharqda vujudga kelgan. keyinchalik u o’rta osiyo va yaqin sharq, so’ngra o’rta dengiz, u o...

This file contains 16 pages in DOCX format (46.6 KB). To download "bozor iqtisodiyoti mazmuni, uning vazifalari va turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: bozor iqtisodiyoti mazmuni, uni… DOCX 16 pages Free download Telegram