moddalardagi kimyoviy bog’lanishlarning turlari

DOC 150,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1424535537_60173.doc moddalardagi kimyoviy bog’lanishlarning turlari reja 1. kimyoviy bog’lanishning umumiy tavsifi. 2. elektrmanfiylik. 3. kimyoviy bog’lanish turlari. 4. kimyoviy bog’lanishning xususiyatlari. tayanch iboralar va tushunchalar: bog’lanish energiyasi, ion bog’lanish, ionli birikmalar, kovalent bog’lanish, qutbsiz kovalent bog’lanish, qutbli kovalent bog’lanish, dipol sistema, sig’ma bog’lanish, pi bog’lanish, donor – aktseptor bog’lanish, donor, aktseptor, dativ bog’lanish, vodorod bog’lanish. 1. kimyoviy bog’lanishning umumiy tavsifi. kimyoviy bog’lanish haqidagi ta‘limot – hozirgi kimyoning asosiy masalasidir. bu ma‘lumotni bilmay turib kimyoviy birikmalarning turli – tumanlik sabablarini, ularning hosil bo’lish mexanizmini, tuzilishini va reaktsiyaga kirisha olish xususiyatlarini tushunib bo’lmaydi. kimyoviy bog’lanishning kelib chikish sababi shundaki, atom yoki ionlar bir-biri bilan birikkanda ularning umumiy energiya zahirasi ular ayrim – arim holda bo’lgandagiga qaraganda kichikroq qiymatga ega bo’ladi va sistema nisbatan barqaror holatni egallaydi. agar biror sistema bir holatdan ikkinchi holatga o’tganda uning energiya tutumi kamaysa, bu hodisa â«sistema energetik manfaatga ega bo’ldiâ» degan ibora bilan tavsiflanadi. atomlar o’zaro ta‘sirlashishi …
2
ö¼ mol –1 oraligida bo’ladi. masalan, ch2f da c – f bog’lanish energiyasi 487 kj . mol-1 ga teng. atom yoki molekulalarning elektron berishi yoki qabul qilib olishi natijasida hosil bo’ladigan zarrachalar ionlar deb ataladi. ionlar musbat yoki manfiy zaryadli bo’ladi. modda tarkibida musbat ionlar manfiy ionlar bilan bog’langan. toyinmagan valentlikka ega zarrachalar erkin radikallar deb ataladi. masalan, cn - , no - , ch3 - va nh2 – lar erkin radikallardir. odatdagi sharoitda erkin radikallar uzoq vaqt mavjud bo’la olmaydi. lekin kimyoviy jarayonlarning borishi uchun erkin radikallar juda muhim rol oynaydi. hozirgi vaqtda bir necha barqaror radikallar topilgan. yana shuni ham aytish kerakki, kimyoviy bog’lanish jarayonida o’zaro birikuvchi zarrachalar orasida albatta ikkita kuch ta‘sir etadi, ulardan biri zarrachalarning o’zaro tortilish (yet ) kuchi bo’lsa, ikkinchisi – ularning bir-biridan itarishish (yeu ) kuchidir (vi.i - rasm) [image: image1.wmf]e r ã 㨠ã n ã ã² vi.i – rasm. ikki atomdan …
3
iga ega bo’ladi. shuning uchun d.i.mendeleev davriy sistemasida har qaysi davrning boshidan ohiriga o’tgan sayin elementlarning ionlanish energiyasi ortib boradi. masalan, li ning ionlanish potentsiali 5,392 ev, ve niki 9,32 ev, f ning ionlanish potentsiali 17,42 ev ga teng. davriy sistemaning har qaysi guruhida yuqoridan pastga tushgan sari ionlanish energiyasining qiymati kamayib boradi. masalan, natriyning ionlanish potentsiali 5,14 ev, kaliyniki 4,34 ev. elementning elektronga moyilligi. ma‘lumki, davriy sistemada har qaysi davr ichida chapdan o’nga o’tgan sayin atomning o’ziga elektron biriktirib olish xossasi orta boradi. atom o’ziga elektron biriktirib olib, o’sha elementning manfiy ioniga aylanadi. element atomi bir elektron biriktirib olganda ajralib chiqadigan energiya miqdori ayni elementning elektronga moyilligi deb ataladi. bu miqdor kjö¼mol–1 yoki elektronvoltlar bilan o’lchanib, ye harfi bilan belgilanadi. elementning elektronga moyilligi qanchalik katta bo’lsa, uning metallmaslik xossalari shunchalik kuchli ifodalangan bo’ladi. demak, elementlarning metallmaslik xossalarini yaqqol ifodalash uchun elektrmanfiylik degan tushuncha kiritilgan. ayni elementning elektrmanfiyligi uning ionlanish …
4
iladi; kimyoviy o’zaro ta‘sir natijasida sistemaning energiyasi yev - [image: image11.wmf]だv qadar kamayadi. aksincha, elektron v dan a ga o’tsa, kimyoviy o’zaro ta‘sir natijasida sistemaning energiyasi yea - [image: image12.wmf]だv ga qadar kamayishi kerak. lekin kimyoviy o’zaro ta‘sir energiya ko’proq kamayadigan yo’nalishda amalga oshadi. demak, yev - [image: image13.wmf]だa > yea - [image: image14.wmf]だv bo’lsa, elektron a dan v ga kuchishi lozim, aks holda v dan a ga o’tadi. bu tengsizlikni: shaklida yozish mumkin. demak, o’zaro ta‘sir etayotgan elementlardan qaysi birining yig’indisi (ye + [image: image15.wmf]だ) qattarok bo’lsa, elektron o’sha element atomiga o’tadi. shuning uchun ham ye + [image: image16.wmf]だyig’indi elementning elektrmanfiyligini ifodalaydi. ion bog’lanish. ion bog’lanish elektrstatik nazariya asosida tushuntiriladi. bu nazariyaga muvofiq atomning elektron berishi yoki elektron biriktirib olishi natijasida hosil bo’ladigan qarama-qarshi zaryadli ionlar elektrstatik kuchlar vositasida o’zaro tortishib ularning tashki qavatida 8 ta (oktet) yoki 2 ta (dublet) elektroni bo’lgan …
5
lektron berishi oson, xlor atomi esa 7 elektron berishidan ko’ra 1 elektron biriktirib olishi oson. tajriba shuni ko’rsatadiki, kimyoviy reaktsiyalarda natriy atomi 1 elektron beradi, xlor atomi esa uni biriktirib oladi. buni sxema tarzida quyidagicha yozish mumkin: na – e – = na+ ; ci + e – = ci – ya‘ni na atomining elektron qobig’i nodir gaz ne ning barqaror elektron qobig’iga aylanadi – 1s2 2s22p6 (bu natriy ion na+ ), ci atomining qobig’i esa nodir gaz ar atomining qobig’iga aylanadi – 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 (bu xlorid – ion ci –). na+ va ci – ionlari orasida elektrstatik tortishish kuchlari vujudga keladi, natijada naci birikma hosil bo’ladi. ionlar orasida elektrstatik tortishuv tufayli vujudga keladigan kimyoviy bog’lanish elektrvalent yoki ionli bog’lanish deyiladi. ionlarning bir-biriga tortilish yo’li bilan hosil bo’lgan birikmalar ionli birikmalar deyiladi. ionli birikmalarning elektrmanfiyligi jihatidan bir-biridan keskin farq qiladigan atomlar, masalan i va ii guruxlar bosh …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"moddalardagi kimyoviy bog’lanishlarning turlari" haqida

1424535537_60173.doc moddalardagi kimyoviy bog’lanishlarning turlari reja 1. kimyoviy bog’lanishning umumiy tavsifi. 2. elektrmanfiylik. 3. kimyoviy bog’lanish turlari. 4. kimyoviy bog’lanishning xususiyatlari. tayanch iboralar va tushunchalar: bog’lanish energiyasi, ion bog’lanish, ionli birikmalar, kovalent bog’lanish, qutbsiz kovalent bog’lanish, qutbli kovalent bog’lanish, dipol sistema, sig’ma bog’lanish, pi bog’lanish, donor – aktseptor bog’lanish, donor, aktseptor, dativ bog’lanish, vodorod bog’lanish. 1. kimyoviy bog’lanishning umumiy tavsifi. kimyoviy bog’lanish haqidagi ta‘limot – hozirgi kimyoning asosiy masalasidir. bu ma‘lumotni bilmay turib kimyoviy birikmalarning turli – tumanlik sabablarini, ularning hosil bo’lish mexanizmini, t...

DOC format, 150,0 KB. "moddalardagi kimyoviy bog’lanishlarning turlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: moddalardagi kimyoviy bog’lanis… DOC Bepul yuklash Telegram