kimyoviy texnologiyada fizik kimyoviy qonuniyatlar

DOC 196.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1424106789_60064.doc kimyoviy texnologiyada fizik kimyoviy qonuniyatlar reja: 1. sistemaning muvozanat holatidagi tahlil yoki muvozanat holatiga ta’sir etuvchi omillar. 2. kimyoviy texnologik jarayonlarning kinetikasi. 3. mikro va makrokinetika to‘g‘risida tushuncha. 4. gomogen jarayonlar va kimyoviy reaksiya tezligi. 5. geterogen jarayonlar va ularning tezligi tayanch iboralar: sistemaning muvozanat holati, kinetika, mikro va makrokinetika, gomogen jarayonlar, geterogen jarayonlar. kimyoviy texnologik jarayonlar asosida kimyoviy, fizikaviy va fizik – kimyoviy qonuniyatlar yotadi. bu qonuniyatlardan foydlanib, texnologik jarayonlar uchun turli xil hisoblar bajariladi. kimyoviy reaksiyalarning tenglamalari asosan termokimyoviy hisoblarni amalga oshirish uchun ishlatiladi. bu tenglamalar ko‘pincha sistemaning boshlang‘ich va oxirgi holatini rasman tfodalaydi, jarayon hamisha oxirigacha borib, yonaki jarayonlar bilan murakkablashmaydi deb faraz qilinadi, lekin amalda bu hol juda kam uchraydi. kimyoviy texnologik jarayonlar qonuniyatlarining o‘zaro bog‘lanishi juda murakkab ko‘rinishiga ega bo‘lib, tenglamalar sistemasi bilan ifodalanadi. bu tenglamalarni birgalikda yechish amalda mumkin bo‘lmaganligi sababli, jarayonning alohida tomonlarini va ularning o‘zaro ta’sirini ko‘rib chiqishga to‘g‘ri keladi. avvalo …
2
reaksiyalar uchun izobar – izotermik potensialning (g – gibbs quvvati) o‘zgarishini aniqlab, olingan kattaliklarni o‘zaro solishtirib, termodinamik nuqtai nazaridan ehtimolligi eng katta bo‘lgan reaksiya aniqlanadi. izobar – izotermik potensial – g ning o‘zgarishi [image: image1.wmf]d g ni hisoblab topish yoki tajribaviy ma’lumotlarga binoan aniqlash mumkin, [image: image2.wmf]d g ni hisoblash uchun [image: image3.wmf]d g = [image: image4.wmf]㥠㥠d d ð± i i a i g n n ) ( ) g ( i (1) tenglamadan foydalaniladi. ko‘rinib turibdiki, [image: image5.wmf]d g ninng qiymati oxirgi moddalarni oddiy moddalardan hosil bo‘lishi, izobar – izotermik potensiallarining yig‘indisidan boshlang‘ich moddalarning oddiy moddalardan hosil bo‘lish potensiallari yig‘indisi qiymatini ayirib tashlanganiga teng. ð°ð q ð²ð’ → rr q ss reaksiyasi uchun (1) tenglamaga binoan [image: image6.wmf]d g =(r[image: image7.wmf]d grx.ð‘.q s[image: image8.wmf]d gs.x.ð‘) – (ð°[image: image9.wmf]d gðñ .ð±. q ð²[image: image10.wmf]d gð’.ñ .ð±.) (2) ð±ñžð»ð°ð´ð¸. uni tajriba yo‘li bilan topishda odatda reaksiyalarning tajribada topilgan issiqlik …
3
.wmf]d g 0 – reaksiya o‘ngdan chapga yo‘naladi. [image: image25.wmf]d g=0 – sistemada muvozanat holati o‘rnatilgandir. [image: image26.wmf]d g ning taxminiy qiymati va unga binoan reaksiya uchun qaysi yo‘nalishning ko‘proq ehtimolligi (3) tenglamadan, ya’ni reaksiyaning issiqlik unumi qiymatidan anglash mumkin: mazkur jarayon naqadar ekzotermik bo‘lsa, uning ehtimolligi shunchali yuqori bo‘ladi. masalan, polietilen (pe) ni sintez qilish vaqtida sodir bo‘ladigan reaksiyalar quyidagicha: 1) ð¡2ð4 ( [image: image27.wmf]n 1 (ð¡2ð4) n 2) ð¡2ð4​ ( 2ð¡q2ð2 3) ð¡2ð4 ( ð¡qð¡ð4 4) [image: image28.wmf]n 1 (ð¡2ð4) n ( 2ð¡q2ð2 5) [image: image29.wmf]n 1 (ð¡2ð4) n ( ð¡ q ð¡ð4 va ularga to‘g‘ri kelgan reaksiyaning issiqlik unumlari va gibbs energiyasining o‘zgarishi jadvalda keltirilgan. 1 – jadval etilen polimerlanishi vaqtidagi sistemaning issiqlik unumi va izobar – izotermik potensialning o‘zgarishi. reaksiyalar reaksiyaning issiqlik unumi -[image: image30.wmf]d ð kkalò“mol ð¡2ð4 izob. –izot. potensial ([image: image31.wmf]d g) ni o‘zgarishi 500 ðš 1500 ðš 500 ðš 1500 ðš ð¡2ð4 → …
4
arning unumi yuqori bo‘lavermaydi, balki shu moddalarning hosil bo‘lish tezligi kichikdir va mahsulotda aynan kerakli moddalarning ulushi katta bo‘lishi mumkin. demak, kimyoviy jarayonni boshqarishda juda ehtiyotkor bo‘lib, chetlanishlardan saqlanish kerak va kerakli mahsulotlarni ko‘plab miqdorda olish uchun muvozanat holatidan yiroq holatlarda ham jarayonni o‘tkazish mumkin. reaksiyalarning muvozanat holatida to‘g‘ri va teskari reaksiyalarning tezligi o‘zaro tenglashib, tarkibiy qismlar konsentratsiyalarining nisbati doimiy qoladi. reaksiyaning muvozanat shartlarini shunday qilib ifodalash mumkin: ðš1ð¡ðð°ð¡ð±ð’ = ðš2ð¡rrcss (6) ðš1 va ðš2 – to‘g‘ri va teskari reaksiyalar tezligining o‘zgarmas sonlari, (6) dan ðšðœ = [image: image36.wmf]ð’ ð± c a a c c ð¡ ðš ðš s s r r = 2 1 (7) ðšðœ – muvozanatning o‘zgarmas soni. [image: image37.png] [image: image38.wmf]d g ning son qiymati kimyoviy reaksiya qanday yozilganligiga bog‘liq. misol sifatida nh3 ni 4000ð¡ da sintezini ko‘rib chiqamiz. [image: image39.wmf]d g1- 11657 1) nh2 q 2h2 = 2nh3 kal. mol [image: image40.wmf]d g2 – 5829 …
5
beradi. lekin ijobiy natijalar ham taklif qilinayotgan usulni kafolatlay olmaydi, chunki qo‘shimcha ravishda kinetik tekshiruvlarni ham bajarish lozimdir. ba’zan termodinamik nuqtai nazaridan qulay bo‘lgan sharoitlarda, jarayonning tezligi juda kichik bo‘lishi mumkin. bunday hollarda qandaydir boshqa yo‘llarni izlash lozim bo‘ladi. kimyoviy texnologik jarayonlarning kinetikasi. yuqorida qayd etilgan reaksiya mahsulotlarining unumini oshirishga imkon beradigan termodinamik ma’lumotlar, ko‘pincha, jarayonning kinetikasi bilan uyg‘un bo‘lsailigi mumkin, shuning uchun eng qulay texnologik sharoitlarni tanlashda bir vaqtning o‘zida termodinamik va kinetik omillarni hisobga olish kerak. masalan, ammiakning sintezi va oltingugurt (iv) oksidining oksidlanish ekzotermik reaksiya bo‘lganligi uchun uni termodinamik nuqtai nazaridan pastroq haroratda o‘tkazish maqsadga muvofiqdir, chunki muvozanat holatidagi aylanish darajasi harorat pasayishi bilan oshadi. lekin reaksiya tezligi harorat pasayishi bilan sekinlashganligi uchun amalda shunday eng qulay harorat tanlashadiki, vaqt birligi ichida mahsulot eng yuqori unumga ega bo‘lsin, boshqacha qilib aytganda, yuqori jadallikka erishilsin. mikro va makrokinetika to‘g‘risida tushuncha. suyuqliklar va gazlarda jarayonlarni odatda 2 xil nuqtai …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "kimyoviy texnologiyada fizik kimyoviy qonuniyatlar"

1424106789_60064.doc kimyoviy texnologiyada fizik kimyoviy qonuniyatlar reja: 1. sistemaning muvozanat holatidagi tahlil yoki muvozanat holatiga ta’sir etuvchi omillar. 2. kimyoviy texnologik jarayonlarning kinetikasi. 3. mikro va makrokinetika to‘g‘risida tushuncha. 4. gomogen jarayonlar va kimyoviy reaksiya tezligi. 5. geterogen jarayonlar va ularning tezligi tayanch iboralar: sistemaning muvozanat holati, kinetika, mikro va makrokinetika, gomogen jarayonlar, geterogen jarayonlar. kimyoviy texnologik jarayonlar asosida kimyoviy, fizikaviy va fizik – kimyoviy qonuniyatlar yotadi. bu qonuniyatlardan foydlanib, texnologik jarayonlar uchun turli xil hisoblar bajariladi. kimyoviy reaksiyalarning tenglamalari asosan termokimyoviy hisoblarni amalga oshirish uchun ishlatiladi. bu tenglam...

DOC format, 196.0 KB. To download "kimyoviy texnologiyada fizik kimyoviy qonuniyatlar", click the Telegram button on the left.

Tags: kimyoviy texnologiyada fizik ki… DOC Free download Telegram