elastiklik kuchi 7-sinf

PPT 1.2 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1645561614.ppt powerpoint presentation 7-sinf fizika darsligi asosida 24-mavzu: elastiklik kuchi deformatsiya agar jismga tashqi kuch ta’sir etsa, jismni tashkil etgan zarralar bir-biriga nisbatan siljishi va ular orasidagi masofa o‘zgarishi mumkin. natijada zarrachalar orasidagi o‘zaro ta’sir kuchlari (tortish va itarish)ning muvozanati buziladi. agar kuch ta’sirida ular orasidagi masofa ortgan bo‘lsa, tortishish kuchlari ustunlik qiladi. va aksincha, masofa kamaygan bo‘lsa, itarish kuchlari ustunlik qiladi. natijada jismning turli nuqtalarida noldan farqli ichki kuchlar paydo bo‘ladi. ichki kuchlar yig‘indisi nyutonning uchinchi qonuniga asosan tashqi qo‘yilgan kuchga teng va unga qarama-qarshi yo‘nalgandir (77-rasm). jismga kuch bilan ta’sir etilsa, ular cho‘zilishi, siqilishi, egilishi, siljishi yoki buralishi mumkin. ba’zi jismlarda bunday xususiyat yaqqol kuzatiladi. masalan, tashqi kuch ta’sirida rezina yoki prujina cho‘zilishi, siqilishi, buralishi yoki egilishi mumkin. deformatsiyalar elastik va plastik deformatsiyalarga bo‘linadi. tashqi kuch ta’siri to‘xtagandan keyin jismning o‘zgargan shakli va o‘lchami avvalgi holatiga qaytsa, bunday deformatsiya elastik deformatsiya bo‘ladi. masalan, cho‘zilgan rezina yoki prujina tashqi …

ga bola o‘tirsa, taxta pastga egilib to‘xtaydi (78-b rasm). taxtaning egilishini qanday kuch to‘xtatib qoladi? bolaning og‘irlik kuchi ta’sirida taxta egiladi, ya’ni deformatsiyalanadi. agar bolaning og‘irlik kuchini tashqi kuch ft desak, taxtaning egilishiga qarshilik qilayotgan ichki kuch elastiklik kuchi fel bo‘ladi. fel kuch ft kuchga qarama-qarshi yo‘nalganligi uchun ular miqdor jihatdan tenglashganda, taxta egilishdan to‘xtaydi. bunda nyutonning uchinchi qonuni o‘rinli bo‘ladi: deformatsiyalangan jismda vujudga kelib, tashqi kuchga qarshilik ko‘rsatadigan va unga qarama-qarshi yo‘nalgan kuch elastiklik kuchi deb ataladi. kamon iрi tarang tortilganida (79-rasm), rezina, prujina cho‘zilganida yoki siqilganida, ft kuchga qarshi fel kuch namoyon bo‘ladi. guk qonuni tayanchga mahkamlangan lo uzunlikdagi prujinaga m massali yuk osaylik. unga ta’sir etuvchi ft og‘irlik kuchi pastga yo‘nalgan bo‘ladi. prujina deformatsiyalanishi natijasida ft ga qarama-qarshi yo‘nalgan fel kuch yuzaga keladi (80-rasm). natijada prujina δl ga cho‘ziladi: δl = l – l o . bunga prujinaning absolyut uzayishi yoki absolyut deformatsiya deyiladi. fel elastiklik kuchi …

eb ataladi. jism (prujina, sim)ning bikirligi k qancha katta bo‘lsa, uni cho‘zish yoki siqish, ya’ni deformatsiyalash shuncha qiyin kechadi. bikirlik koeffitsiyenti turli jismlar uchun turlicha qiymatga ega. uzunligi l, ko‘ndalang kesim yuzasi s bo‘lgan sterjenning bikirligi – k quyidagicha ifodalanadi: bunda e – sterjen yasalgan moddaning elastiklik moduli (yung moduli) deb ataladi, u turli moddalar uchun turlicha bo‘ladi. prujina ft tashqi kuch ta’sirida siqilganida, u ∆l ga qisqaradi. kuch ortib borishi bilan ∆l ham proporsional ravishda oshib boradi (82-rasm), ya’ni guk qonuni o‘rinli bo‘ladi. kundalik turmushimizda cho‘zilish va siqilish deformasiyalaridan tashqari egilish (83-rasm), siljish (84-rasm) va buralish (85-rasm) deformasiyalarini ham kuzatishimiz mumkin. guk qonunining bajarilishi kichik deformasiyalar uchun o‘rinli. elastik deformatsiyaning tashqi kuchga bog‘liqligi grafigi (86-rasm) tashqi kuchning ma’lum qiymatigacha koordinata boshidan o‘tuvchi to‘g‘ri chiziqdan iborat bo‘lib, unda guk qonuni bajariladi. guk qonuni to‘g‘ri bajariladigan tashqi kuchning chegarasi elastiklik chegarasi deb ataladi. 86-rasmda elastiklik chegarasi 2,3 n ga teng. katta …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "elastiklik kuchi 7-sinf"

1645561614.ppt powerpoint presentation 7-sinf fizika darsligi asosida 24-mavzu: elastiklik kuchi deformatsiya agar jismga tashqi kuch ta’sir etsa, jismni tashkil etgan zarralar bir-biriga nisbatan siljishi va ular orasidagi masofa o‘zgarishi mumkin. natijada zarrachalar orasidagi o‘zaro ta’sir kuchlari (tortish va itarish)ning muvozanati buziladi. agar kuch ta’sirida ular orasidagi masofa ortgan bo‘lsa, tortishish kuchlari ustunlik qiladi. va aksincha, masofa kamaygan bo‘lsa, itarish kuchlari ustunlik qiladi. natijada jismning turli nuqtalarida noldan farqli ichki kuchlar paydo bo‘ladi. ichki kuchlar yig‘indisi nyutonning uchinchi qonuniga asosan tashqi qo‘yilgan kuchga teng va unga qarama-qarshi yo‘nalgandir (77-rasm). jismga kuch bilan ta’sir etilsa, ular cho‘zilishi, siqilishi, egilishi...

PPT format, 1.2 MB. To download "elastiklik kuchi 7-sinf", click the Telegram button on the left.

Tags: elastiklik kuchi 7-sinf PPT Free download Telegram