jarqo'ton o'zbekiston hududidagi ilk shahar me'morchiligini o'ziga xos uslublari

PPTX 28 pages 2.8 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.8 MB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

prezentatsiya powerpoint jarqo'ton o'zbekiston hududidagi ilk shahar me'morchiligini o'ziga xos uslublari o‘zbekiston davlatchiligi tarixini o‘rganar ekanmiz, uning shakllanishida ilk shaharlarning o‘rni yuqori ekanligiga guvoh bo‘lamiz. bu shaharlarni o‘rganishda jarqo‘tonning ilk shahar sifatida e’tirof etilishi diqqatga sazovardir. chunki, jarqo‘tonyodgorligida shahar toifasiga oidligini tasdiqlovchi saroy qoldig‘i, mafkuraviy markaz bo‘lganligini bildiruvchi ibodatxona, shohlar saroyi joylashgan arkning mudofaa devorlari bilan o‘rab olinganligi, jamoalarning ijtimoiy guruhlarga ajralganligini ko‘rsatuvchi minglab qabrlar aholisining hunarmandchilikda, me’morchilikda erishgan yutuqlariga qarab a. asqarov va sh. shirinovlar jarqo‘ton yodgorligini ilk shahar toifasiga kiritishadi. o‘rta osiyoda ilk shaharlar paydo bo‘lish shart-sharoitlari va o‘ziga xos xususiyatlarini arxeologik ma’lumotlar asosida o‘rganishda jarqo‘tonda ilk shaharga oid barcha xususiyatlar o‘z tasdig‘ini topganligini arxeologik va ilmiy manbalar to‘la tasdiqlagani bilan ham ahamiyatlidir. davlatchilikning vujudga kelishida uning bosh ildizi ilk shaharlarga borib taqaladi. chunki, shaharlar davlatning ma’muriy, xarbiy-siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy markazlari sifatida mavjud bo‘lgan. shu jumladan, jarqo‘ton o’zbek davlatchiligining shakllanishida ilk shahar vazifasini bajarib, diniy mafkura asosida …

2 / 28

o‘rganilgan jarqo‘ton, dashli i kabi yodgorliklar bu davr shaharlari bo‘lib o‘zaro bog‘liqlik aloqalarini kuzatish mumkin. 2. hududiy davlat markazi rolini bajargan shaharlar. bu davr shaharlari mil.avv i mingyillik boshlarida tashkil topgan. qiziltepa, jondavlatepa, dalvarzin, ashqaltepa (farg‘ona), ko‘ktepa va boshqa yodgorliklar hududiy davlatlarning siyosiy va mafkuraviy markazi bo‘lgan. 3. markazlashgan davlatlar, imperiyalar davri shaharlari. o‘rta osiyo hududlarida qadimgi baqtriya, katta xorazm podsholiklarining vujudga kelishi va bularning ahamoniylar imperiyasi tarkibiga kirishi bilan shaharlar taraqqiyotining ushbu bosqichi boshlanadi. shaharlashish jarayonini 3 bosqichga bo‘lish mumkin. birinchi bosqichda yirik markazlarda madaniy va iqtisodiy omillar to‘plansa, ikkinchi bosqichda qishloq aholisining shahar madaniyatiga qo‘shilish jarayoni kuzatiladi. uchinchi bosqichda shaharlar ma’lum bir hududlardagi aholining, jamiyatning hayotidagi asosiy ajralmas tarkibiy bo‘g‘iniga aylanadi. ana shunday xususiyatlarni o‘zida aks ettirgan jarqo‘ton borasidagi tadqiqotlarni tahlil qilish muhim ahamiyatga ega. o‘zbekistoning janubiy viloyatlarida mil. avv. ii mingyillikning birinchiyarimi davomida ilk shahar madaniyati tarkib topdi. ushbu shahar madaniyatining iqtisodiy, ijtimoiy va etnomadaniy asoslari surxondaryo …

3 / 28

b chiqarish ustaxonasi, uy-joy komplekslari ochib o‘rganilgan. agar sopollitepa o‘zining qadimgi shaharsozlik madaniyatiga xos barcha alomatlari bilan protoshahar ya’ni avestoda tilga olingan “vara” qal’a-qo‘rg‘onni eslatsa, jarqo‘ton yodgorligi o‘zbekiston hududida tarkib topgan eng qadimgi ilk shahar edi. jarqo‘tonda topilgan ashyoviy dalillar uni mil. avv. ii mingyillikning o‘rtalariga ta’luqli ekanligini tasdiqlaydi. shu davrga oid o‘nlab yodgorliklar butun janubiy o‘zbekiston bo‘ylab va tojikistonning unga tutash 2 hududlaridan topib o‘rganilgan. ular orasida shahar talabiga javob berishi mumkin bo‘lgan yodgorlik jarqo‘ton bo‘lib u o‘z davrining nafaqat yirik shahri balki qadimgi baqtriya podsholigining bosh shahri bo‘lgan. jarqo‘ton yodgorligida uzoq yillar davomida izlanishlar uni dastlab qadimgi sharq sivilizatsiyasiga xos ilk dehqonchilik madaniyati yodgorligi sifatida tavsif etilgan bo‘lsa, keyingi tadqiqot natijalari jarqo‘tonni ilk shahar sifatida izohlashga imkon berdi. jarqo‘ton ibodatxonasida olib borilgan tadqiqot natijalari zardushtiylik dinining ilk kurtaklari mil. avv. ii mingyillikning ikkinchi yarimida paydo bo‘la boshlaganligini tasdiqlamoqda. bu yerda ochilgan ibodatxona va otashgohlar bronza davrida qadimgi dehqon …

4 / 28

qo‘lida birlashtirgan mavqeyga ega bo‘lgan. jarqo‘tonda ilk shaharga xos bo‘lgan xususiyatlar ya’ni arki a’lo, uning hududiy doirasida hukmdor saroyi, mudofaa qurilishi, protoshahriston doirasida ibodatxona, aholi yashaydigan turar-joy va topilgan moddiy madaniyat namunalari jarqo‘ton yodgorligini ilk shahar toifasiga kiritish imkonini beradi. jarqo‘tonda qadimgi shaharlarga xos bo‘lgan 5 ta alomat ko‘rsatib o‘tilgan: birinchi alomat arki a’lo va shaxriston tarkib topgan bo’lib 100 gektarli jarqo‘tonni 3 gektarli arki a’losi va unga tutash keng protoshaxriston bor. ikkinchi alomat o‘troq dehqonchilik madaniyati aholisi zich joylashgan maskan mudofaa devorlari bilan o‘rab olingan bo‘lishi kerak. sopollitepa va jarqo‘tonda bu mudofaa inshoati o‘zining yorqin ifodasini topgan. uchinchi alomat shaharning ark qismida shahar hokimining qarorgohi bo‘lishi kerak. bu hukmdor qarorgohi jarqo‘tonda o‘z aksini topgan. to‘rtinchi alomat shahar maydonida barcha uchun xizmat qiluvchi ibodatxona diniy mafkura markazi shakllangan bo‘lishi kerak. jarqo‘tonda shunday bosh sajdagoh ibodatxona tarkib topgan. beshinchi alomat qadimgi shaharda hunarmandchilikning turli tarmoqlari tarkib topgan bo‘lishi kerak. sopollitepa va …

5 / 28

ilgan 29 ta belgi va jarqo‘ton yodgorligidan topilgan 52 xil belgi – yozuv bronza davrida ilk yozuv paydo bo‘la boshlaganini ko‘rsatadi. ayrim belgilar sopollarda 2-3marta uchrasa, juda ko‘p belgilar bir marta chizilgan va shaklan boshqa qaytarilmaydi. jarqo‘ton yodgorligini janubiy turkmanistondagi bronza davri oltintepa yodgorligi ma’morchiligi bilan taqqoslaydigan bo‘lsak, arxeologlar oltintepa yodgorligini qazish natijasida paxsadan va xom g‘ishtdan ishlangan zinapoyali ibodatxonani ochganlar. ibodatxona xonalaridan birida muqaddas o‘choq bo‘lib unda muqaddas olov yonib turgan6. xuddi shu jihatdan oltintepadan ibodatxonaning topilishi va u yerda olov yonib turganligini biz jarqo‘ton ibodatxonasi misolida ham ko‘rgandik. shu o‘rinda alohida qayd etish joizki, jarqo‘ton singari oltintepa ham ilk shahar vazifasini bajargan. buni biz oltintepaning qadimgi dehqonchilik rayonlarining iqtisodiy markazi bo‘lganligi, oltintepadan ibodatxonaning topilishi, hunarmandchilikning rivojlanishi, savdo ayirboshlashning mavjudligi, kattakichik jamoa uylarining bo‘lganligi misolida ham ko‘rdik . shuningdek, oltintepada eron, janubiy afg‘oniston, hindistondan keltirilgan sopol idishlar va matall buyumlar ham uchragan. v.m.masson oltintepa qadimgi ilk shahar qatlamlaridan namozgoh …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jarqo'ton o'zbekiston hududidagi ilk shahar me'morchiligini o'ziga xos uslublari"

prezentatsiya powerpoint jarqo'ton o'zbekiston hududidagi ilk shahar me'morchiligini o'ziga xos uslublari o‘zbekiston davlatchiligi tarixini o‘rganar ekanmiz, uning shakllanishida ilk shaharlarning o‘rni yuqori ekanligiga guvoh bo‘lamiz. bu shaharlarni o‘rganishda jarqo‘tonning ilk shahar sifatida e’tirof etilishi diqqatga sazovardir. chunki, jarqo‘tonyodgorligida shahar toifasiga oidligini tasdiqlovchi saroy qoldig‘i, mafkuraviy markaz bo‘lganligini bildiruvchi ibodatxona, shohlar saroyi joylashgan arkning mudofaa devorlari bilan o‘rab olinganligi, jamoalarning ijtimoiy guruhlarga ajralganligini ko‘rsatuvchi minglab qabrlar aholisining hunarmandchilikda, me’morchilikda erishgan yutuqlariga qarab a. asqarov va sh. shirinovlar jarqo‘ton yodgorligini ilk shahar toifasiga kiritishadi. o‘rta o...

This file contains 28 pages in PPTX format (2.8 MB). To download "jarqo'ton o'zbekiston hududidagi ilk shahar me'morchiligini o'ziga xos uslublari", click the Telegram button on the left.

Tags: jarqo'ton o'zbekiston hududidag… PPTX 28 pages Free download Telegram