bakteriyalarning morfologik tuzilishi

PPT 14 pages 1.7 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type PPT

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

reja: 3 - ma`ruza bakteriyalarning morfologiyasi va sistematikasi reja : bakteriyalarni tashqi ko`rinishi bakteriya hujayrasining tuzilishi bakteriyalarning harakatchanligi bakteriyalarning ko`payishi bakteriyalarning spora hosil qilishi bakteriyalar sistematikasi bakteriyalarni tashqi ko`rinishi 1-mikrokokklar; 2-diplokokklar; 3-tetrokokklar; 4-streptokokklar; 5-stafilokokklar; 6-sartsinalar; 7-bakteriyalar; 8-batsillalar; 9-streptobakteriyalar; 10-streptobatsillalar; 11-vibrionlar; 12-spiroxetalar; 13-spirillalar. bakteriya hujayrasining tuzilishi bakterial hujayraning sxematik tuzilishi 1-kapsula; 2-hujayra devori; 3-tsitoplazmatik membrana; 4-tsitoplazma; 5-nukleoid; 6-mezosomalar; 7-tilokoidlar; 8-vakuola; 9-xivchinlar; 10-glikogen donachalari; 11-ribosomalar; 12-volyutin donachalari. bakteriyalarning harakatchanligi bakteriyalar orasida harakat qiluvchi va harakat qilmaydigan turlari mavjud. ko`pincha bakteriyalar xivchinlar yordamida harakat qiladilar. faqat spiroxetalar tanalarining bukilishi yordamida harakat qiladilar. xivchinlar tsitoplazmadan ip shaklida o`sib chiqqan o`simta bo`lib, qalinligi 0,02-0,05  , ammo uzunligi hujayraga nisbatan ancha uzun, ba`zan 10 va undan ko`proq marta uzunroq bo`ladi. bakteriyalar harakati ko`pchiligining uzunligi 5-9  bo`lsa, ba`zilarining uzunligi 30  ga etadi. xivchinlarning 98 % qisqartiruvchi oqsil - flagellindan tuzilgan bo`ladi. sharsimon bakteriyalari harakatsizdir. faqat siydik sartsinalarida xivchinlar bo`lib, ular harakat qiladi. tayoqchasimon bakteriyalar …

2 / 14

anasi xivchinlar bilan qoplangan tayoqchalarga aytiladi (e. coli). amfitrix xivchinli e.soli bakteriyasi peritrix xivchinli bacteriyalar lofotrix xifchinli bakteriyalar mikroorganizmlarda xivchinlarning joylashish sxemasi 1-monotrix; 2-lofotrix; 3-amfitrix; 4-peritrix bakteriyalarning ko`payishi umuman bakteriyalar ikkiga bo`linish yo`li bilan ko`payadilar. bunda ko`pincha hujayraning o`rtasidan to`siq hosil bo`lib, uni ikkiga bo`lib, yangi ikkita hujayra barpo etadi. kokklar diametri bo`ylab har xil yo`nalishda bo`linishi mumkin. tayoqchasimon va buralgan bakteriyalar esa, ko`ndalangiga bo`linadi. ularda to`siq, asosan hujayra markazida bo`lib, hujayrani teng bo`laklarga - qiz hujayralaga ajratadi. ammo ba`zan to`siq markazdan boshqa joylarda bino bo`lsa, biri kichik, ikkinchisi kattaroq qiz hujayralar hosil bo`lib, kelajakda ular ona hujayra kattaligigacha o`sadilar. spiroxetalarda to`siq hujayrani ham uzunasiga, ham ko`ndalangiga bo`lishi mumkin. bakteriyalarning ko`payishi, ularning turiga va o`sish sharoitlariga bog`liqdir. o`sish sharoiti qulay bo`lsa, ya`ni oziqaning yetarliligi, optimal namlik va temperatura, enargiya manbai va boshqalar bo`lsa bakteriyalar ko`paya boshlaydi. yuqoridagi sharoitda ba`zi bakteriyalar har 5-10 soatda ko`paysa, ba`zilari har 15-30 minutda ko`payadi. bir …

3 / 14

bo`lishi ko`payish usuli emas, tashqi muhitga moslashib yashash uchun kurash qobiliyatidir. spora hosil bo`lishida sitoplazma hujayraning o`rtasiga yoki chetiga to`planadi. quyuqlashgan sitoplazmaning atrofida ikki qatlamli qobiq hosil bo`ladi. tashqi qatlam - ekzina qalinroq bo`lib, tarkibida yog` va smola moddalari mavjudligi sababli sporaga suv va boshqa moddalar kirishini qiyinlashtiradi. ichki qatlam - intina yupqa va elastik bo`lib, bo`lajak yangi vegetativ hujayra uchun qobig`iga aylanadi. sporalar tashqi muhitga chidamli. ba`zi bakteriyalarning sporalari bir necha soat qaynatsa ham o`lmaydi hamda kimyoviy zaharlarga chidamli bo`ladi. spora hosil bo`lishi bir necha soat davomida o`tadi. sporalar yuqori temperatura, quritish, tashqi muhitda zaharli moddalarning ko`pligiga etarli darajada chidamli bo`ladi. ba`zi bakteriyalar sporalari bir necha soat qaynatilganda ham o`lmasligi mumkin. sterilizatsiya qilinayotgan material avtoklavda 115–125 0s yoki paster pechida 160–170 0s temperaturada ma`lum vaqt ichida ushlansa sporalarning to`liq o`lishini ta`minlaydi. sporalarning shakli va kattaligi turlidir. ular yumaloq, tuxumsimon cho`ziq bo`lishi mumkin. agar spora hujayraning o`rtasida hosil bo`lsa - …

4 / 14

ddiy bo`lgani sababli hamda ba`zi xususiyatlari o`zgaruvchanligi tufayli ularning sistematikasi ancha murakkab. mikroorganizmlarning ko`pgina klassifikatsiyasi bo`lib, bizda asosan ikkitasi keng tarqalgan: 1) amerikalik mikrobiologlarning berdji tahriri ostidagi klassifikatsiyasi (1924 y.); 2) rus olimi n.a. krasilnikov klassifikatsiyasi (1949 y.). masalan, berdji hamma bakteriyalarni 4 bo`limga bo`ladi: - gracilicutes – gram – , hujayra devori yupqa; - firmicutes – gram + , hujayra devori qalin; - tenericutes, mustahkam hujayra devoriga ega emas; - mendosicutes, defekt hujayra devori bo`lgan (qadimgi arxebakteriyalar). n.a. krasilnikov esa hamma mikroorganizmlarni ikki guruhga ajratadi: schizophyceae – xlorofill hosil qiluvchilar; schizomyceae – xlorofilsizlar, o`z navbatida u 4 sinfga: 1. actinomycetes - aktinomitsetlar; 2. eubacteriae - chin bakteriyalar; 3. myxobacteriae - miksobakteriyalar; 4. spirochaetae - spiroxetalarga bo`linadi. har bir sinf qator, oila, turkum, turga bo`linadi. masalan, berdji hamma bakteriyalarni 4 bo`limga bo`ladi: - gracilicutes – gram – , hujayra devori yupqa; - firmicutes – gram + , hujayra devori qalin; …

5 / 14

ikkinchisi - uning fiziologik xususiyatini anglatadi. birinchi so`z turkumni bildirib, yozma harfda yozilsa, ikkinchisi turni bildirib bosma harfda yoziladi. escherichia (e.) coli mikrobiologiyada maxsus terminlar keng qo`llaniladi – bular kultura, shtamm, klon. kultura – bu oziqa muhitidagi, ko`z bilan ko`rish mumkin bo`lgan bakteriyalar yig`indisi. kultura toza (bir turdagi mikroorganizmlar yig`indisi) va aralash (ikki yoki undan ko`p bo`lgan mikroorganizmlar yig`indisi) bo`lishi mumkin. shtamm – bu turli joylardan yoki bir joyning o`zidan olingan bir turga mansub mikroorganizmlar yig`indisi. masalan, turli joylardan ajratib olinsa yoki biror xususiyati bilan asosiy turdan farq qilsa, shtamm deyiladi. klon – bu bitta hujayra naslidan tarqalgan mikroorganizmlar yig`indisi.

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bakteriyalarning morfologik tuzilishi"

reja: 3 - ma`ruza bakteriyalarning morfologiyasi va sistematikasi reja : bakteriyalarni tashqi ko`rinishi bakteriya hujayrasining tuzilishi bakteriyalarning harakatchanligi bakteriyalarning ko`payishi bakteriyalarning spora hosil qilishi bakteriyalar sistematikasi bakteriyalarni tashqi ko`rinishi 1-mikrokokklar; 2-diplokokklar; 3-tetrokokklar; 4-streptokokklar; 5-stafilokokklar; 6-sartsinalar; 7-bakteriyalar; 8-batsillalar; 9-streptobakteriyalar; 10-streptobatsillalar; 11-vibrionlar; 12-spiroxetalar; 13-spirillalar. bakteriya hujayrasining tuzilishi bakterial hujayraning sxematik tuzilishi 1-kapsula; 2-hujayra devori; 3-tsitoplazmatik membrana; 4-tsitoplazma; 5-nukleoid; 6-mezosomalar; 7-tilokoidlar; 8-vakuola; 9-xivchinlar; 10-glikogen donachalari; 11-ribosomalar; 12-volyutin donachalari....

This file contains 14 pages in PPT format (1.7 MB). To download "bakteriyalarning morfologik tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: bakteriyalarning morfologik tuz… PPT 14 pages Free download Telegram