maʼlumotlar bazasining asosiy tushunchalari

PPTX 10 pages 1.7 MB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy unversitetining jizzax filliali amaliy matematika fakulteti axborot tizimlari va texnalogiyalar yo’nalishi ma’lumotlar bazasi fanidan mustaqil ish mavzu:ma’lumotlar bazasining asosiy tushunchalari bajardi: 264-24 guruh talabasi abduraxmonova a.a qabul qildi: abdukarimov a.x ma’lumotlar bazasining asosiy tushunchalari ma’lumotlar bazasining asosiy tushunchalari reja: 1. ma’lumotlar basasi fanini o’rganishdan maqsad. 2. ma’lumotlar bazasi haqida tushuncha. 3. ma’lumotlar bazasing asosiy terminlari. 4. ma’lumotlar bazasiga qo’yiladigan talablar. 5. avtomatlashgan axborot tizimlari: axborotni qayta ishlaydigan ixtiyoriy tizim; tadbiq etish sohalari. ma’lumotlar bazasi fanini o’rganishdan maqsad ma’lumotlar —bu ro’yxatga olingan informatsiya(axborot); tushuncha va fakt(tasdiq)lar, inson orqali yoki avtomatik vositalar yordamida qayta ishlash mumkin bo’lgan, qolip(forma)ga solingan ko’rsatma (instruktsiya)dir ma’lumotlar bazasi — bu foydalanuvchilarning information talabini qondiruvchi, ma’lum qoidalarga mos va kompyuter xotirasida saqlanadigan ma’lumotlar to’plamidir. ma’lumotlar bazasi (mb) – bu ma’lumotlarni saqlash, boshqarish va tezda olish uchun mo‘ljallangan tartiblangan ma’lumotlar to‘plamidir. hozirgi kunda ma’lumotlar bazalari bank …

2 / 10

ular standart bo‘lmagan ma’lumotlar formatlari uchun juda mos keladi. ma’lumotlar bazalari bilan ishlash maxsus dasturiy tizimlar yordamida amalga oshiriladi, bu tizimlarga ma’lumotlar bazalarini boshqarish tizimlari (sübd) deyiladi. masalan, mysql, postgresql va oracle kabi dasturlar ma’lumotlarni yaratish, tahrirlash, tahlil qilish va himoya qilish uchun vositalarni taqdim etadi, bu esa ma’lumotlar bazalaridan foydalanishni qulay va ishonchli qiladi. ma’lumotlar bazasining asosiy maqsadi – ma’lumotlarni tartibga solish va markazlashtirilgan holda saqlash, bu esa ularni qayta ishlashni osonlashtiradi. masalan, relatsion ma’lumotlar bazalarida ma’lumotlar jadvallarda saqlanadi, bunda satrlar yozuvlarni, ustunlar esa atributlarni ifodalaydi. biroq, ma’lumotlarni tashkil qilishning boshqa ko‘plab usullari mavjud, masalan, nosql tizimlari, ular standart bo‘lmagan ma’lumotlar formatlari uchun juda mos keladi. ma’lumotlar bazalari bilan ishlash maxsus dasturiy tizimlar yordamida amalga oshiriladi, bu tizimlarga ma’lumotlar bazalarini boshqarish tizimlari (sübd) deyiladi. masalan, mysql, postgresql va oracle kabi dasturlar ma’lumotlarni yaratish, tahrirlash, tahlil qilish va himoya qilish uchun vositalarni taqdim etadi, bu esa ma’lumotlar bazalaridan foydalanishni qulay …

3 / 10

orat. relyatsion ma’lumotlar bazasi modelining afzalliklari mantiqiy modelning soddaligi (jadvallar ma’lumotni taqdim etish uchun ishlatiladi); himoya tizimining moslashuvchanligi (har bir munosabat uchun kirishning qonuniyligi belgilanishi mumkin); ma’lumotlarning mustaqilligi; relyatsion algebra (munosabatlar algebrasi) ning matematik jihatdan qat’iy nazariyasidan foydalangan holda oddiy ma’lumotlarni manipulyatsiya qilish tilini yaratish qobiliyati. hozirgi kunda relyatsion ma’lumotlar bazasi modellari zamonaviy axborot texnologiyalarida eng ko’p qo’llaniladi relyatsion ma’lumotlar bazasi modeli ma’lumotlarning uchta jihati bilan shug’ullanadi: ma’lumotlar strukturasi, ma’lumotlar yaxlitligi va ma’lumotlarni manipulyatsiyasi. struktura ma’lumotlar bazasidagi ma’lumotlarning mantiqiy tashkil etilishini, ma’lumotlar yaxlitligi - ma’lumotlar bazasida saqlanadigan ma’lumotlarning xatosizligi va to’g’riligini, ma’lumotlarni manipulyatsiyasi esa ma’lumotlar bazasidagi ma’lumotlar bo’yicha bajariladigan harakatlarni anglatadi. bu uch jihat, shuningdek, ma’lumotlarni to’plash jarayonining asosiy protseduralarini (saqlash, yangilash va qidirish) aks ettiradi. 1) ma’lumotlar ta’rifi. ma’lumotlar bazasi ma’lumotlar bazasi ma’lumotlar ta’riflarini (tashqi sxemalar, kontseptual sxemalar, ichki sxemalar, shuningdek, barcha bog’liq xaritalar) asl shaklida qabul qilishi va bu ta’riflarni mos keladigan ob’ektlar shakliga aylantirishi kerak. mbbt til …

4 / 10

umotlarni qayta tiklash va takrorlash. mbbt ma’lumotlarni qayta tiklash va takrorlash ustidan zarur nazoratni amalga oshirishi kerak. 5) ma’lumotlar lug’ati. mbbt ma’lumotlar lug’ati funksiyasini ta’minlashi kerak (bu holda "ma’lumotlar ombori" va "ma’lumotlar ensiklopediyasi" degan ma’noni anglatadi). lug’at ma’lumotlar (metama’lumotlar) haqidagi ma’lumotlarni o’z ichiga oladi, kengaytirilgan lug’at qaysi dasturlar ma’lumotlar bazasining qaysi qismidan foydalanishini ko’rsatadigan o’zaro havolalarni o’z ichiga oladi amaliy tizimlarning axborotga bo’lgan ehtiyojlarining jadal rivojlanishi murakkab va oddiy ma’lumotlar bazalarini yaratishga turli xil yondashuvlarni talab qiladi. ma’lumotlar bazasining murakkabligi axborotlashtirish hajmi va tuzilishi, uning turlarining xilma-xilligi, fayllar orasidagi bog’lanishlarning ko’pligi, ishlash va ishonchlilik talablari bilan belgilanadi. shu munosabat bilan ma’lumotlar bazalarini tashkil etishga qo’yiladigan asosiy talablar aniqlandi: 1) ma’lumotlar bazasi amaliy dasturlarning kelajakda o’sishi uchun asosdir. ma’lumotlar bazalari ilovalarni ishlab chiqishni oson, tezroq va arzonlashtirishi kerak; 2) ma’lumotlarni qayta ishlatish - bir xil ma’lumotlarni turli yo’llar bilan tushunadigan foydalanuvchilar ularni turli usullarda ishlatishlari mumkin; 3) intellektual mehnat xarajatlarini tejash …

5 / 10

o’rovlarni qayta ishlash uchun yozilgan amaliy dasturlardan ko’ra, yuqori darajadagi so’rovlar tili yoki hisobot tilidan foydalangan holda qayta ishlanishi mumkin; 8) o’zgartirishlar kiritish qulayligi. ma’lumotlar bazasi ma’lumotlardan foydalanishning mavjud usullarini buzmasdan o’sishi va o’zgarishi mumkin; 9) past xarajatlar - ma’lumotlarni saqlash va ulardan foydalanishning arzonligi va o’zgartirishlar kiritish xarajatlarini minimallashtirish; 10) ma’lumotlarning ortiqchaligini kamaytirish - yangi ilovalarning talablari yangi fayllarni yaratish orqali emas, balki mavjud ma’lumotlar bilan qondiriladi; 11) ishlash - ma’lumotlarga bo’lgan so’rovlar ma’lumotlardan foydalanish uchun zarur bo’lgan tezlikda qondiriladi; 12) ma’lumotlarning ishonchliligi va yangilanishning bir darajasiga muvofiqligi. ma’lumotlarni tekshirishdan foydalanish kerak. tizim bir xil ma’lumotlar elementlarining turli versiyalarini yangilashning turli bosqichlarida foydalanuvchilar uchun mavjud bo’lishiga yo’l qo’ymaydi; 13) maxfiylik - ma’lumotlarga ruxsatsiz kirish mumkin emas. turli xil foydalanish uchun bir xil ma’lumotlarga kirishni cheklash turli yo’llar bilan amalga oshirilishi mumkin; 14) buzilish va yo’q qilishdan himoya qilish - ma’lumotlar nosozliklar, halokatli va jinoiy vaziyatlardan, ularni noto’g’ri yangilashi mumkin …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "maʼlumotlar bazasining asosiy tushunchalari"

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy unversitetining jizzax filliali amaliy matematika fakulteti axborot tizimlari va texnalogiyalar yo’nalishi ma’lumotlar bazasi fanidan mustaqil ish mavzu:ma’lumotlar bazasining asosiy tushunchalari bajardi: 264-24 guruh talabasi abduraxmonova a.a qabul qildi: abdukarimov a.x ma’lumotlar bazasining asosiy tushunchalari ma’lumotlar bazasining asosiy tushunchalari reja: 1. ma’lumotlar basasi fanini o’rganishdan maqsad. 2. ma’lumotlar bazasi haqida tushuncha. 3. ma’lumotlar bazasing asosiy terminlari. 4. ma’lumotlar bazasiga qo’yiladigan talablar. 5. avtomatlashgan axborot tizimlari: axborotni qayta ishlaydigan ixtiyoriy tizim; tadbiq etish sohalari. ma’lumotlar bazasi fanini o’rgani...

This file contains 10 pages in PPTX format (1.7 MB). To download "maʼlumotlar bazasining asosiy tushunchalari", click the Telegram button on the left.

Tags: maʼlumotlar bazasining asosiy t… PPTX 10 pages Free download Telegram