psixologiya fanining predmeti va rivojlanish tarixi

DOCX 24 pages 931.1 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 931.1 KB

File type DOCX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

1-mavzu: psixologiya fanining predmeti va rivojlanish tarixi, sohalari va tadqiqot metodlari. reja: 1.psixologiya fanining predmeti. 2.psixologiya fanining predmeti haqidagi tasavvurlar, taraqqiyotining asosiy bosqichlari 3. psixologiya fanining tuzilishi, psixologiya sohalari, psixologiyaning fanlar tizimida tutgan o‘rni. 4.psixologiya fanining yirik ilmiy yo‘nalishlari va maktablari. 5. psixologiya fanining tadqiqot metodlari. 6. psixologiya fanining tarmoqlari. tayanch so‘zlar: psixologiya, umumiy psixologiya, «psyche», jon, ruh, «logos», psixika, instinkt, xulq-atvor. atrofimizdagi ob’ektiv olam turli fanlarning o‘rganish ob’ekti va predmeti bo‘lib xizmat qiladi, qaysilar orasida insonning hayot faoliyatida psixologik fanlar alohida o‘rin tutadi. real dunyoda haqqoniy psixikaga ega yoki uni tashuvchi barcha narsa ularning ob’ekti bo‘lib xizmat qiladi. predmeti esa – psixika, uning barcha shakl va faoliyat ko‘rinishlari: psixikaning yuzaga kelish qonuniyatlari, shakllanish, faoliyat va namoyon bo‘lish, hamda uning ayrim fenomenlaridir. psixologiya yunon tilidan tarjima qilinganda – ta’limot, jon bilim to‘g‘risida («psyche» – jon, ruh va «logos» – ta’limot, ilm) degan ma’noni anglatadi. bu fan eng avvalo inson va …

2 / 24

echinmalari, xulq-atvori va faoliyatlarining o‘ziga xos tarzda ong tomonidan aks ettirilishidir, deb ta’riflash mumkin. psixologiyaning ob’ekti bo‘lib nafaqat odamlar, insonlar balki oliy rivojlanishga ega hayvonlar ham xizmat qiladi, ularning psixik hayotini psixologiyaning tarmoqlaridan zoopsixologiya o‘rganadi. biroq an’anaviy ravishda psixologiyaning asosiy ob’ekti insondir. unda, psixologiya–bu insonlarning turli hayot va faoliyati bosqichlarida hamda har xil sharoitlarda ularning psixikasini namayon bo'lishi, rivojlanishi, shakllanishi, faoliyat hamda yuzaga kelish qonuniyati to'g'risidagi fan. psixologiyaning ob’ekti sifatida - bir inson yoki aniq bir shaxs emas balki turli ijtimoy guruhlar, omma va boshqa insonlarning uyushma shakllari xizmat qiladi (1-sxema). shu tariqa, inson psixologiyasining predmeti bo‘lib, insonlarning turli hayot va faoliyati bosqichlarida hamda har xil sharoitlarda individual va guruhiy psixikaning namoyon bo‘lishi, rivojlanishi, shakllanishi, faoliyat hamda yuzaga kelish qonuniyati, ayrim psixik fenomenlar va mexanizmlaridir. kishi psixikasining paydo bo‘lishi va rivojlanishi eng murakkab muammolardan biri bo‘lib, tabiat qonunlarining mohiyatini tushunib yetishga harakat qiladigan tadqiqotchilarni bu muammo hamma vaqt qiziqtirib kelgan. …

3 / 24

, matallar va masallar; 2) maxsus ijodkor kishilar o‘git-nasihat va hikoyatlarida; 3) qomusiy, o‘rta osiyo mutafakkirlarining ilmiy-nazariy qarashlarida; 4) turli davrlarda ijod qilgan shoir va yozuvchilar ijodining mahsullarida, ya’ni ilmiy-badiiy asarlarda. abu nasr forobiyning inson va uning psixikasi haqidagi qarashlari «ideal shahar aholisining fikrlari», «masalalar mohiyati», «falsafiy savollar va ularga javoblar», «jism va aksidensiyalarning shaqllariga qarab bo‘linishi», «sharhlardan», «hikmat ma’nolari», «aql ma’nolari to‘g‘risida» kabi qator asarlarida bayon etilgan. abu rayxon beruniy o‘zining «o‘tmish yodgorliklari» kitobida inson hayotiga doir xilma-xil ma’lumotlarni keltiradi. ibn sinoning 5 tomlik «tib qonunlari» asarida organizmning tuzilishi, undagi nervlar va nerv yo‘llari, fiziologik jarayonlar bilan bog‘liq psixik jarayonlar haqida ancha muhim ma’lumotlar bor. uning «odob haqida» risolasi ham inson shaxsini shaqllantirish to‘g‘risidagi jiddiy asardir. yusuf xos xojibning «qutadg‘u bilig» asaridagi bosh masalalardan biri komil insonni tarbiyalashdir. abdurahmon jomiyning «bahoriston», «xiradnomai iskandariy», «tuhfatul ahror», «silsilatuz zaxob» va boshqa asarlarida ilm-ma’rifat, ta’lim-tarbiya, kasb-hunar o‘rganish, yaxshi xislatlar va odoblilik haqidagi …

4 / 24

’sirida inson ruhiyati bilan bog‘liq qator og‘zaki va yozma, amaliy va ilmiy asarlarda paydo bo‘la boshladi. (qarang: /oziev e. psixologiya, t:»o‘qituvchi» 1994 y. 33-35 betlar). psixika haqidagi qarashlar ma’lum vaqt (salkam 5 asr) kun tartibidan olib qo‘yildi va xix asr oxiri va xx asr boshlarida /arbiy ovrupo mamlakatlarida va aqsh da yana turli munozaralarga sabab bo‘la boshladi. (i.m.pavlov, n.ye.ribakov, k.n. kornilov, p.p. blonskiy, a.s. vigoskiy - rossiya, u. djems, s.xoll - aqsh, va boshqalar). jonsiz, noorganik materiyadan tortib to eng oliy va murakkab materiya hisoblanmish kishi miyasiga qadar barcha materiya moddiy olamning yalpi xususiyati - in’ikos etish xususiyatiga, ya’ni ta’sirotga javob qaytarish qobiliyatiga egadir. jonsiz tabiatda harakat jism va moddalarning mexanik, fizikaviy yoki kimyoviy ta’siri tarzida yuz berishi mumkin. noorganik tabiatdagi harakatning oddiy misollariga e’tibor qiling: dengizdagi qoya suvning ta’siriga muayyan qarshilik ko‘rsatadi - to‘lqinlar qoyaga urilib qaytadi, lekin qoyaning o‘zi ham sekin- asta yemirila boshlaydi; quyosh nuri suv yuzasiga …

5 / 24

iy reaksiyaning va fotosintezning yuz berishiga olib keladi. organik birikmalarning rivojlanishi jarayonida uglerodning juda ham murakkab birikmalari - benihoya katta molekulalar paydo bo‘ladi. bu molekulalar muhit bilan doimiy modda almashinuvi bo‘lib turishini taqozo qiladi. bir-biri bilan ko‘shilib kattalashuvi, yoki maydalashib ko‘payib turishi mumkin deb taxmin qilinadi. bu o‘ta katta molekulalar koaservatlar deb atala boshlangan. jarayon yana takrorlanadi: o‘sish, parchalanish va hokazo. hozirgi tirik organizmning ehtimoldan uzoq bo‘lmagan prototiplari-koaservatlarda bo‘lgani kabi har qanday jonli materiyada in’ikos jonsiz tabiatdagi in’ikosga qaraganda sifat jihatidan yangi shaql kasb etadi. u faqat tashqi taa’surotning kuchi va xarakteriga emas, balki organizmning ichki holatiga ham bog‘liq bo‘ladi. har qanday jonli organizm barcha tashqi qo‘zg‘atuvchilarga nisbatan tanlangan holda «faol» munosabatda bo‘ladi va bu bilan jonli materiyaning sifat jihatidan yangi xususiyatini - o‘z - o‘zini tartibga solish xususiyatini namoyon qiladi. psixologiya fanining predmeti haqidagi tasavvurlar taraqqiyotining asosiy bosqichlari psixologiya qadimiy fanlardan hisoblanadi. uning paydo bo‘lishi kishilik jamiyati taraqqiyoti bilan …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixologiya fanining predmeti va rivojlanish tarixi"

1-mavzu: psixologiya fanining predmeti va rivojlanish tarixi, sohalari va tadqiqot metodlari. reja: 1.psixologiya fanining predmeti. 2.psixologiya fanining predmeti haqidagi tasavvurlar, taraqqiyotining asosiy bosqichlari 3. psixologiya fanining tuzilishi, psixologiya sohalari, psixologiyaning fanlar tizimida tutgan o‘rni. 4.psixologiya fanining yirik ilmiy yo‘nalishlari va maktablari. 5. psixologiya fanining tadqiqot metodlari. 6. psixologiya fanining tarmoqlari. tayanch so‘zlar: psixologiya, umumiy psixologiya, «psyche», jon, ruh, «logos», psixika, instinkt, xulq-atvor. atrofimizdagi ob’ektiv olam turli fanlarning o‘rganish ob’ekti va predmeti bo‘lib xizmat qiladi, qaysilar orasida insonning hayot faoliyatida psixologik fanlar alohida o‘rin tutadi. real dunyoda haqqoniy psixikaga ega yok...

This file contains 24 pages in DOCX format (931.1 KB). To download "psixologiya fanining predmeti va rivojlanish tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: psixologiya fanining predmeti v… DOCX 24 pages Free download Telegram