bilge xaqon yozuvlari

PPTX 14 pages 72.2 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 72.2 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

powerpoint presentation bilga xoqon bitiktoshi bilga xoqon bitiktoshi 1. bilge xaqon yozuvining mazmuni 2. bilge xaqon yozuvining tarixi 3. bilge xaqon yozuvining ahamiyati reja: bilge xaqonning orxon-enisay yozuvlari, jumladan, mashhur bilge xaqon yozuvi, turkiy filologiyasi uchun bebaho manba hisoblanadi va turkiy tillarning tarixini o'rganishda muhim rol o'ynaydi. uning davrida, ya'ni 8-asrning birinchi yarmida, turk xoqonligi hududi sezilarli darajada kengaygan va 70 dan ortiq qabilalarni o'z ichiga olgan. bilge xaqon 716-yilda xokimiyat tepasiga kelgan va 22 yil davomida turk xoqonligini boshqargan, bu davrda u keng ko'lamli harbiy islohotlar o'tkazib, qo'shinni mustahkamlagan. bilge xaqon hayoti va faoliyati siyosiy vaziyat va imperiya chegaralari bilge xaqon davrida turk xoqonligining siyosiy ahvoli nisbatan barqaror boʻlib, harbiy kuchlari kuchli, chegaralari esa ancha keng boʻlgan. yozuv imperiyaning keng hududlarini nazorat qilganini, 30 dan ortiq qabila va xalqlarni birlashtirganini va ular ustidan hukmronlik qilganini koʻrsatadi. bilge xaqon yozuvida turk xoqonligining 7-asrning ikkinchi yarmida janubda xitoy, gʻarbda xorazm, shimolda …

2 / 14

larga ishora qilingan bo'lib, ularning orasida quyosh, oy va yulduzlarga sig'inish ham muhim o'rin tutadi. bilge xaqon yozuvi, qadimgi turklarning "tengri" e'tiqodi va "qut" tushunchasini ta'kidlab, ularning dunyoqarashiga chuqurroq tushunish imkonini beradi. yozuvning joylashuvi va topilma sharoitlari topilma joyi qadimgi o‘rta osiyo hunarmandchilik markazi yaqinida bo‘lib, taxminan 7-8 asrlarga oid madaniy qatlamdan topilganligi sababli davr aniqlanishiga yordam beradi. yozuv 1960-yillarning boshlarida, qoraqalpogʻistonning xo‘jayli tumanidagi qizilqal’a qishlog‘i yaqinida, bir qator arxeologik qazishmalar natijasida topilgan. inskripsiya joylashgan tosh parchasining o‘lchamlari taxminan 25x20 sm ni tashkil etib, toshning yuzasiga chuqur o‘yilgan runik xatlar bilan bezatilgan. til va yozuv xususiyatlari yozuvning o'ngdan chapga yozilishi va satrlarning gorizontal emas, balki vertikal yo'nalishda joylashishi eski turk yozuvlariga xos xususiyatdir. bilge kagan yozuvida 10 dan ortiq turli xil belgilar, jumladan, so'zlarni ajratish uchun ishlatilgan interval belgilar va fonetik belgilar mavjudligi kuzatilgan. yozuvdagi harflarning shakli va o'lchamlari bir xil emas, ba'zi belgilar boshqa belgilarga nisbatan kattaroq yoki kichikroq …

3 / 14

anini va bu sohada 20 dan ortiq ilmiy maqola nashr etilganini koʻrsatmoqda. zamonaviy tadqiqotlar yozuvning 727-yilga oid boʻlish ehtimolini yuqori deb baholaydi, bu esa turk xokimiyatining kengayishi va mintaqaviy siyosiy munosabatlarni oʻrganishda muhim ahamiyatga ega. yozuvning paleografik xususiyatlari va materiallarini tahlil qilish, taxminan 10 ga yaqin turli xil materiallar va usullarning qoʻllanilganini va ularning vii asrga oid sanʼat va hunarmandchiligi bilan bogʻliqligiga ishora qiladi. bilge xaqon yozuvining kashf etilishi yozuvning taxminan 1500 ga yaqin so'zlardan iborat ekanligi aniqlangan va ular qad. turkiy yozuvida yozilgan. bilge xaqon yozuvi 1889-yilda, v.v.radlov tomonidan mongoliyaning qara-balgʻasun shahridagi qabriston kompleksida topilgan va o'rganilgan. yozuv ikkita stela ustida joylashgan bo'lib, ularning balandligi taxminan 3 metr va kengligi 1 metrni tashkil etadi, umumik uzunligi esa bir necha metrga yetadi. harbiy yutuqlar va mag'lubiyatlar yozuvda xokimlik davrida boshdan kechirilgan 7 ta asosiy harbiy mag‘lubiyat, ularning sabablari va oqibatlari qayd etilgan bo‘lib, strategik ahamiyatga ega hududlarni yo‘qotish xaqida ma'lumotlar …

4 / 14

, uning qo‘l ostida turgan 1000 dan ortiq qo'shin va mansabdor shaxslar haqida ma'lumotlar berilgan. e'tiboringiz uchun rahmat @taqdimot_robot

5 / 14

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bilge xaqon yozuvlari"

powerpoint presentation bilga xoqon bitiktoshi bilga xoqon bitiktoshi 1. bilge xaqon yozuvining mazmuni 2. bilge xaqon yozuvining tarixi 3. bilge xaqon yozuvining ahamiyati reja: bilge xaqonning orxon-enisay yozuvlari, jumladan, mashhur bilge xaqon yozuvi, turkiy filologiyasi uchun bebaho manba hisoblanadi va turkiy tillarning tarixini o'rganishda muhim rol o'ynaydi. uning davrida, ya'ni 8-asrning birinchi yarmida, turk xoqonligi hududi sezilarli darajada kengaygan va 70 dan ortiq qabilalarni o'z ichiga olgan. bilge xaqon 716-yilda xokimiyat tepasiga kelgan va 22 yil davomida turk xoqonligini boshqargan, bu davrda u keng ko'lamli harbiy islohotlar o'tkazib, qo'shinni mustahkamlagan. bilge xaqon hayoti va faoliyati siyosiy vaziyat va imperiya chegaralari bilge xaqon davrida turk xoqonligini...

This file contains 14 pages in PPTX format (72.2 KB). To download "bilge xaqon yozuvlari", click the Telegram button on the left.

Tags: bilge xaqon yozuvlari PPTX 14 pages Free download Telegram