"zarbulmasal" asarining badiiy tahlili

PPTX 13 pages 2.0 MB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

“zarbulmasal” asarining badiiy tahlili “zarbulmasal” asarining badiiy tahlili gulxaniy (taxallusi, asl ismi muhammad sharif)(tax. 18-asrning oxiri – qoʻqon – 1920-yil) – oʻzbek mumtoz shoiri, oʻzbek adibi, masalnavis, oʻzbek adabiyotida satirik maktab yaratuvchilaridan biri. hayoti muhammad sharif gulxaniy xviii asrning oxirgi choragida togʻli darvozda tavallud topgan. lekin ayrimlar uni qoʻqonda dunyoga kelgan deb ham hisoblashadi[1]. ijodi: gulxaniy oʻzbek va tojik tillarida ijod qilgan. turk va fors tillarida ham asarlar bitgan. bizgacha bir necha gʻazali, hajviyalari hamda „zarbulmasal“ („yapaloqqush“ hikoyasi) nasriy asari yetib kelgan. gʻazallari: gʻazallarida lirik qahramonning ruhiy kechinmalari, bahor, real hayotiy manzaralar oʻz ifodasini topgan („barmogʻim“, „ey toʻti“, „lola koʻksidek bagʻrim...“). „bideh“ (bergil, ber menga) radifli gʻazalida shoir navkarlik davridagi hayotini tasvirlagan. bu gʻazalga chuqurroq nazar tashlansa, muallif katta ijtimoiy masala — oʻz davrining harbiy tartibi, rasm-rusumlari haqida fikr yuritganligini kuzatish mumkin. gʻazalida lirik qahramonning obrazi umumlashma obraz darajasiga koʻtarilgan. gulxaniy oʻzining zoʻr isteʼdodi, tajribasi, turmushga haqqoniy qaray bilishi tufayli …

2 / 13

arda yapaloqqush bilan boyoʻgʻlining quda-anda boʻlishi sarguzashtlari majoziy, oʻtkir hajviya tarzida tasvirlangan. gulxaniy qushlarning oʻzaro murakkab munosabatlari asosida oʻz davri ijtimoiy hayotining tanqidiy manzarasini yaratgan. „zarbulmasal“da „kalila va dimna“ da sharq mumtoz nasri anʼanalari davom ettirilgan. hajviy qissa janrida yaratilgan bu asarlarda ramziy-majoziy timsollar vositasi bilan zamonasining nosozliklari fosh etilgan. „zarbulmasal“ ning bir necha qoʻlyozma va bosma nusxalari mavjud, ular oʻr fa shi da saqlanadi. ayrim manbalarda devon topilgani aytilsada, biroq u topilmagan. „zarbulmasal"dagi asosiy qahramonlardan bo'lmish boyqushning qanday parranda ekanligi va uning faqat vayronalarni makon tutishi ma'lum. asarda esa, uning makoni shunday hayrat va muhabbat bilan tasvirlanadiki, beixtiyor o'quvchining kulgisi keladi. ma'lumki, boyqush — tungi jonzot. uning qizi gunashbonu deb atalgan. bu — quyoshxon degani. boyqushdan quyosh tug'ilishi mumkinligi tasavvurga sig'adimi? buning ustiga, bu qiz shu qadar chiroyliki, olam quyoshi, ya'ni kun uning yuziga qaray olmaydi: orazidin shams-u qamardir xijil, so'zlaridin shahd-u shakar munfail. hosili umri edi ul boyning, …

3 / 13

kengash, o'z bilganingni qil",— qabilidagi so'zlari bu obrazning shunchaki yomonlik timsoli emas, balki vaziyat taqozosi bilan mohiyatini o'zgartirib turishi mumkin bo'lgan murakkab tabiatli kishi timsoli ekanligini teranroq his etishga olib keladi. uning bu qarashlarida xalq donoligi, turmush chigalliklariga amaliyotchi nigohi bilan qaraydigan kishining bilgichligi namoyon bo'ladi. asarda tasvir qamroviga olingan har bir timsolga xos xususiyat turli yo'sinlarda aks etgan. bir qush tabiatiga xos iithatlarni aks ettirishda qo’llanilgan usuldan boshqasining fe'lini ko'rsatishda foydalanilmagan. agar boyqush, yapaloqqush, ko'rqush, kordon, turumtoy, kulonkir singari qushlarga xos sifatlar ularning o'zaro muomalamunosabatlari asnosida ko'rsatilgan bo'lsa, bir qator qushlarga tegishli jihatlar ularga boshqalar bergan tavsiflar asosida ochilgan. jumladan, yapaloqqushning do'sti — sho'ranulga bergan ta'rifi qarg'a tabiatiga xos xususiyatlarni yorqin namoyon etishidan tashqari, bu ta'rifda o'sha davrdagi ayrim odamlarga tegishli bo'lgan sifatlar ham aks etganllgi „zarbulmasal"ning umumlashma kuchini ko'rsatadi. asarda qarg'a sho'ranul yashaydigan yurt qushlarining podshohi malik shohinning pahlavoni kulonkirning uylanishiga saxiylik qilishi sabablari hayotiy jihatdan ishonarli asoslangan. …

4 / 13

mon otga yol bitsa, yoniga to'siq bog'lamas, yomon yerga mol bitsa, yoniga qushni qo'ndirmas" degan maqol boyo'g'lini xafa qilganligining sabablari to'g'risida o’ylab ko'rilsa, noo'rin ishlatilgan haq gap foyda o'rniga zarar keltirishi mumkinligi ma'lum bo'ladiki, gulxaniy asarining ahamiyati ham ayni shu holatni hissiy yo'sinda anglatish, tuydirishdan iboratdir. kordonning boyqushga qarata aytgan bo'yi yetgan qizning onasi bilan gap talashishi xususidagi to'g'ri gapining nafsoniyatiga tegishi, darg'azab qilganligi tasviri kordon shaxsini tavsiflashga asos bo'ladi. kordonning gapidan boyo'g'lining hamiyati zarar yegan ota sifatida achiqqlanishi esa uning shaxsiga xos jihatlarni baholash imkonini beradi. asarda odamning vaziyatga, - suhbatdoshning farosatiga qarab o'zgarib turadigan mavjudot ekanligi ko'rqushga umidvor qiluvchi so'zni aytgan boyo'gii kordonni noumid qilganligi tasvirlangan o'rinlarda yaqqol namoyon bo'ladi. buni kordonning: „u „tokcha" dedi, biz „mo'ri" dedik, jo'nay berduk", „quda bo'lduk, judo bolduk" degan so'zga yo'qmiz",— degan mulohazalaridan anglab yetish mumkin. ko'rqushning: „farg'ona mulkida chordevor noyob ekanin arz qilib o'tib edik. agar movarounnahr tobeotidin xohlasang, har qancha …

5 / 13

"zarbulmasal" asarining badiiy tahlili - Page 5

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""zarbulmasal" asarining badiiy tahlili"

“zarbulmasal” asarining badiiy tahlili “zarbulmasal” asarining badiiy tahlili gulxaniy (taxallusi, asl ismi muhammad sharif)(tax. 18-asrning oxiri – qoʻqon – 1920-yil) – oʻzbek mumtoz shoiri, oʻzbek adibi, masalnavis, oʻzbek adabiyotida satirik maktab yaratuvchilaridan biri. hayoti muhammad sharif gulxaniy xviii asrning oxirgi choragida togʻli darvozda tavallud topgan. lekin ayrimlar uni qoʻqonda dunyoga kelgan deb ham hisoblashadi[1]. ijodi: gulxaniy oʻzbek va tojik tillarida ijod qilgan. turk va fors tillarida ham asarlar bitgan. bizgacha bir necha gʻazali, hajviyalari hamda „zarbulmasal“ („yapaloqqush“ hikoyasi) nasriy asari yetib kelgan. gʻazallari: gʻazallarida lirik qahramonning ruhiy kechinmalari, bahor, real hayotiy manzaralar oʻz ifodasini topgan („barmogʻim“, „ey toʻti“, „lola ko...

This file contains 13 pages in PPTX format (2.0 MB). To download ""zarbulmasal" asarining badiiy tahlili", click the Telegram button on the left.

Tags: "zarbulmasal" asarining badiiy … PPTX 13 pages Free download Telegram