tochikkan malikotlar

DOC 6 pages 187.0 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 187.0 KB

File type DOC

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

mavzu №11. qattiq chiqindilardan atrof-muhitni himoya qilish. reja: 1. sanoat chiqindilari haqida ma'lumotlar 2. sanoat chiqindilarini qayta ishlash va tabiatni muhofaza qilish 3. zaharli chiqindilarni zararsizlantirish va ko'mish 4. ishlab chiqariladigan mahsulotlarning ekologik yaroqliligi tayanch so'zlar: sanoat chiqindilari, atrof-muhitni ifloslantiruvchi zaharli moddalar, mahsulotlarning ekologik yaroqliligi. sanoat chiqindilari haqida ma'lumotlar sanoati rivojlangan barcha mamlakatlarda qattiq chiqindilar juda katta miqdorda to'planadi. qattiq chiqindilar o'zlarini, qolaversa, atrof-muhitni iflos qilish bilan bir qatorda, juda katta er maydonini ham band qiladi. aslida, ushbu erdan ekin maydoni sifatida madaniy o'simliklarni o'stirib, inson uchun foydali mahsulotlar etishtirish mumkin. qattiq moddalar faqatgina atmosferani ifloslantiruvchi bo'lmasdan, balki ular tarkibida ikkinchi xil foydali moddalar ham bor, bu moddani qayta ishlash yordamidagina ajratib olish mumkin. qattiq moddalar uzoq turib qolsa, yog'inlar yog'ishi natijasida suvlar oqib, yaqin atrofni ifloslantiradi. bu chiqindilarni yoqish mutlaqo yaramaydi, chunki tutun bilan atmosferaga juda zaharli gazlar va qattiq metallar uchib chiqadi. ustidan yomg'ir va qor tushishi natijasida …

2 / 6

lar, shuningdek ularning hududida va obodonlashtirish ob'ektlaridagi tabiiy jarayonlar natijasida hosil bo'luvchi chiqindilar (oziq-ovqat va o'simlik chiqindilari, to'qimachilik mahsulotlari, o'rash-joylash (qadoqlash) materiallari, shisha, rezina, qog'oz, plastmassa, yog'och chiqindilari, o'zining foydalanish xususiyatlarini yo'qotgan uy-ro'zg'or buyumlari, supurindi, shuningdek qattiq yoqilg'ida ishlovchi maishiy pechkalar va isitish bug'qozonlaridan foydalanish natijasida hosil bo'luvchi chiqindilar); · suyuq maishiy chiqindilar - jismoniy shaxslarning hayoti va faoliyati hamda yuridik shaxslarning faoliyati natijasida hosil bo'luvchi chiqindilar (oqova suvlar, chiqindi to'kiladigan o'ralar va septiklarda yig'ilgan turli xil suyuq chiqindilar, ishlab chiqarish jarayonida hosil bo'ladigan yuvindi chiqindilari, markazlashmagan kanalizatsiyaning najas chiqindilari); · yirik gabaritli maishiy chiqindilar - jismoniy va ma'naviy jihatdan eskirgan mebellar, maishiy texnikalar (sovutkichlar, kir yuvish mashinalari, televizorlar va shu kabilar), tashkiliy texnikalar (kompyuterlar, printerlar va shu kabilar), texnik uskunalar, avtotransport vositalarini almashtirish natijasida hosil bo'ladigan qattiq maishiy chiqindilar, shuningdek daraxt va butalarni kesish hamda agrotexnik ishlov berishda hosil bo'ladigan chiqindilar (daraxt va buta shox-shabbalari, kesish ishlari qoldiqlari, barglar …

3 / 6

a zaharli tuzlarni saqlashi bilan juda xavfli hisoblanadi. 3-guruhdagi korxona chiqindilari tarkibida mis sulfati, misning otquloq kislotasi tuzlari, nikelning xlorli tuzi, qo'rg'oshin oksidi va boshqalarni saqlashi bilan inson hayotiga xavf soladi. 4-guruhga sanoat chiqindilari tarkibida zaharli moddalar saqlamaydiganlar kiradi. bu guruh chiqindilar tarkibida fosfotlarni, marganets, ruxning simob tuzlarini saqlaydi. korxona chiqindilari ikkiga bo'linadi, ya'ni biridan foydalanish mumkin, ikkinchi turidan mutlaq foydalanib bo'lmaydi. sanoat korxonasi chiqindilaridan g'isht, qurilish materiallari, yoqilg'i mahsulotlari, shuningdek, ayrim elementlarni sof holda ajratib olinadi. masalan, neftni qayta ishlash sanoatida chiqadigan shlam qoldiqlari qayta ishlansa, 1 mln. tonnasidan 4300 tonna kobet olish mumkin. metallurgiya kombinati shlaklaridan va issiqlik energiya ishlab chiqaradigan bo'limlaridan chiqqan kuldan tsement, o'g'it material tolalar qayta ishlab olinadi. shuningdek, ulardan kislotalarga chidamli izolyatsiya materiallari va beton quyish uchun qurilmalar tayyorlanadi. inson va tabiat uchun xavfli bo'lgan chiqindilar zararsizlantirilib, aholi punktlaridan mutlaq uzoq joylarda ko'mib tashlanadi. chiqindilarni termik usul bilan zararsizlantirishda maxsus o'choqlarda ular 1000-1200 °s …

4 / 6

80-100 sm pastda qoladi. yirik shaharlarda sanoat chiqindilari juda ko'plab chiqadi. masalan, eng katta shaharlardan biri bo'lgan moskva shahrida qattiq, uy-ro'zg'or chiqindilari bir odam boshiga bir yilda 300 kg to'g'ri keladi. shundan qog'oz va kartonlar 28.8%; metall jinslar 5.7%; oziq-ovqat chiqindilari 28.5%; plastmassa 5.1%; tekstil 3.1%; oyna 4.4%; yoqilg'i materiallari 1.8%; inert materiallar 3.4%; mayda chang chiqindilarning 19.2% hajmini tashkil qiladi. respublikamizda qattiq chiqindilar asosan energetika beruvchi inshootlardan kul va shlaklar; qora va rangli metallurgiyadan shlaklar, koks qoldiqlari; ko'mir qazib oluvchi sanoatdan chang chiqindilari; yog'ochni qayta ishlovchi xo'jaliklardan qipiq va qirindilar; kimyo sanoatidan fosfogipslar shaklida hosil bo'ladi. qattiq chiqindilar tarkibida turli kimyoviy moddalar bo'lib, o'ta zaharli moddalar – mishyak, ftor, fosfor, simobdan tortib inert moddalargacha bo'ladi, bular bo'r, gips va loylardir. sanoat chiqindilarini qayta ishlash va tabiatni muhofaza qilish katta hajmda ishlaydigan sanoat korxonalaridan million tonnalab chiqindilar chiqadi. shuning uchun ham bu chiqindilarni qayta ishlab, undan foydalanishni yaxshi yo'lga qo'yish …

5 / 6

sodiy va tashkiliy tomonlarini o'ylab ish olib borish lozim. shuningdek, qishloq xo'jaligida ham bir qator yirik hajmdagi chiqindilar, kaliy o'g'itlari chiqindilaridan foydalaniladi. fosfat xomashyosidan olingan fosfor, fosfogips sho'rxok erlarni melioratsiyalashda foydalanish yaxshi natija beradi, chunki uning tarkibida sa, s, p, fe, al, mg makro elementlari bor. qishloq xo'jaligida xadeb ikkilamchi chiqindilarni ishlatish samara bermaydi, chunki ular zaharli moddalarni saqlagani uchun tuproq tarkibidagi makroorganizmlar nobud bo'ladi. fosfogips tarkibida ftor, og'ir metallardan mishyak, selen bor. zaharli chiqindilarni zararsizlantirish va ko'mish sanoat chiqindilarini zararsizlantirish va ko'mish bugungi kundagi ekologik zaruriyatlardan biridir. chiqindilarni zararsizlantirish juda og'ir, sermashaqqat, serxarajat ish hisoblanadi. rivojlangan mamlakatlarda ishlab chiqarilgan zaharli moddalar miqdori odam boshiga 70 kg bo'lsa, bir tonna zaharli moddani zararsizlantirish uchun 500 dollar (aqsh) sarflanadi. chiqindilarni ko'mish va zararsizlantirish, albatta, chiqindi chiqargan korxona yoki tashkilot evaziga bo'ladi va ko'miladigan joy ham albatta shu tashkilotga mansub bo'lishi kerak. chiqindi ko'miladigan maydon hamma tomonlama bexatar va erning geologik qatlami …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tochikkan malikotlar"

mavzu №11. qattiq chiqindilardan atrof-muhitni himoya qilish. reja: 1. sanoat chiqindilari haqida ma'lumotlar 2. sanoat chiqindilarini qayta ishlash va tabiatni muhofaza qilish 3. zaharli chiqindilarni zararsizlantirish va ko'mish 4. ishlab chiqariladigan mahsulotlarning ekologik yaroqliligi tayanch so'zlar: sanoat chiqindilari, atrof-muhitni ifloslantiruvchi zaharli moddalar, mahsulotlarning ekologik yaroqliligi. sanoat chiqindilari haqida ma'lumotlar sanoati rivojlangan barcha mamlakatlarda qattiq chiqindilar juda katta miqdorda to'planadi. qattiq chiqindilar o'zlarini, qolaversa, atrof-muhitni iflos qilish bilan bir qatorda, juda katta er maydonini ham band qiladi. aslida, ushbu erdan ekin maydoni sifatida madaniy o'simliklarni o'stirib, inson uchun foydali mahsulotlar etishtirish mum...

This file contains 6 pages in DOC format (187.0 KB). To download "tochikkan malikotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: tochikkan malikotlar DOC 6 pages Free download Telegram