uzoq muddatli aktivlar tarkibini shakllantirish va avtomatlashtirish asoslari

DOCX 15 pages 187.6 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 187.6 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

mavzu: uzoq muddatli aktivlar tarkibini shakllantirish va avtomatlashtirish asoslari reja: 1. uzoq muddatli aktivlarni tasniflash va tavsiflashning munozarali jihatlari 2. uzoq muddatli aktivlar tushunchasini iqtisodiy mazmuni va mohiyati. 3. uzoq muddatli aktivlar hisobini avtomatlashtirish. bajardi : xaitbayeva flyura kishilarning kundalik hayotida muayyan tirikchilik vositalarini iste’mol qilish ehtiyoji mavjuddir. bu hayot faoliyatining muntazamligini ta’minlovchi oziq-ovqat, kiyim-kechak va boshqalarga bo’lgan ehtiyojdir. kishilar ehtiyojini qondirish manbai bo’lgan materiallar, xom ashyo va jihozlarning o’ziga ham ehtiyoj mavjuddir. kishilar ehtiyojini qondirish usuli esa naflilik deb ataladi. iqtisodiy nazariya kursidan ma’lumki, barcha naflilikka ega bo’lgan narsalar - bu ne’matdir. ehtiyoj bilan ne’mat o’rtasidagi o’zaro bog’liqlik quyidagi holat bilan xarakterlanadi. ehtiyojlar cheksiz bo’lgan holda ne’matlar cheklangandir. cheklangan ne’matlar iqtisodiy ne’matlar deb ataladi. iqtisodiy ne’matlar orasida boshqa ne’matlarni ishlab chiqaruvchi ne’matlar, ya’ni resurslar alohida o’rin egallaydi. iqtisodiy nazariyada ular, odatda ishlab chiqarish omillari, deb e’tirof etiladi. ishlab chiqarish omillari kishilik jamiyati taraqqiyotining barcha bosqichlari uchun umumiy bo’lgan bo’lsa-da, …

2 / 15

tadqiq qilingan. mumtoz iqtisodchi david rikardoning fikricha: “kapital bu mamlakat boyligining ishlab chiqarishda ishtirok etadigan qismi bo’lib, mashina va jihozlar hamda xom ashyo materiallaridan iboratdir tomas maltusning fikricha, “kapital- bu mamlakat zahirasining shunday qismidirki, undan moddiy ne’mat ishlab chiqarish va uni aqsimlash maqsadida foydalaniladi” dj.klark, l.valras va i.fisher “kapital -bu daromad, foyda va foiz keltiruvchi qiymat”, deb qaraydilar. ammo k.makkonnell, s. bryu7, s.fisher, r.dornbush, r.shmalenzilar8 kapitalni barcha ishlab chiqarish va xizmat ko’rsatish sohalarida qo’llaniladigan moddiy vositalardan, ya’ni mashinalar, asbob-uskunalar, inshootlar, zavod-fabrikalar, omborlar, transport vositalari kabilardan iborat, deb tovar va pulni bunga kiritmaydilar. ko’rinib turibdiki, ushbu iqtisodchilar kapitalistik iqtisodiy tuzumning ijtimoiy mohiyatini ochish uchun masalaga bir tomonlama yondashib, ishlab chiqarish omillarining qiymatiga e’tiborni kuchaytirgan. mamlakatimiz olimlaridan sh.shodmonov, r.alimov, t.jo’raevlar g’arb olimlarining ayrimlari tomonidan kapitalni bir tomonlama, ya’ni uning qiymat tarafini e’tiborga olganliklari, boshqalari esa iqtisodiy tushunchalarning tarixiyligini e’tibordan chetda qoldirib, uning moddiy ob’ektini, narsa va hodisalarning ashyoviy tomonini ko’rsatganliklarini va shuning …

3 / 15

harakatda bo’lib, bu harakat jarayonida bir qator bosqichlarni bosib o’tadi. xo’jalik yurituvchi sub’ekt o’z ixtiyoridagi pul kapitaliga ishlab chiqarish vositalari va mehnat buyumlarini sotib olishi va unga ishlov beruvchi ishchi kuchini yollashi bilan kapital xarakatining birinchi bosqichi boshlanadi. bu bosqichda pul shaklidagi mablag’lar unumli kapitalga aylanadi. ishlab chiqarish jarayoni kapital harakatining ikkinchi bosqichini tashkil qilib, unda unumli kapital tovar shaklini oladi. bu yerda vujudga elgan tovar qiymati ishlab chiqarish vositalari va ishchi kuchiga sarflangan qiymatdan ko’p bo’ladi. kapital harakatining uchinchi bosqichiishlab chiqarilgan tovarlarni sotishni o’z ichiga oladi. bunda tovarlar pulga aylanib, dastlab pul shaklida sarf qilingan mablag’ yana pul shaklida, ammo orttirilgan qiymat hisobiga ko’proq miqdorda qaytadi. kapitalning bunday bosqichlardan o’tishi, uning doiraviy aylanishini tashkil etadi. kapital doiraviy aylanishining mazmuniga ko’ra ikki qismga: asosiy va aylanma kapitalga bo’linadi. asosiy kapital qiymati bir necha doiraviy aylanishdan so’ng o’zining boshlang’ich qiymatini tiklasa, aylanma kapital bir doiraviy aylanishdan so’ng o’zining boshlang’ich shakliga qaytadi. …

4 / 15

ir necha yillar mobaynida ishtirok etishi munosabati bilan ularning qiymati yaratilgan tovarlarga asta-sekin qismlab o’tkazilib boriladi. bu yerda ishlab chiqarish jarayonida daromad olishga sababchi bo’lgan asosiy kapital bir hisobot davriga to’g’ri keladigan xarajatlar sifatida asta-sekinlik bilan uzoq yillar davomida mahsulot (tovar) qiymatiga o’tkazib boriladi. aylanma kapital esa ushbu hisobot davriga tegishli bo’lgan daromadning asosini tashkil qilgan bo’lib, o’z qiymatini mahsulot qiymatiga to’lig’icha o’tkazadi. ishlab chiqarish jarayonida harakat qilish xususiyatiga ko’ra asosiy kapital buyum jihatdan mahsulot tarkibiga kirmaydi, balki uzoq davr mobaynida o’zining natural-buyum shaklini saqlab qoladi. aylanma kapital esa o’zining natural-buyum shaklini to’lig’icha mahsulot tarkibiga o’tkazadi. qiymatni qayta tiklash usuliga ko’ra asosiy kapitalning ishlab chiqa-rishdan olingan daromadga o’tkazilgan qiymati bir necha doiraviy aylanish-lar davomida qatnashadi va amortizatsiyalanadi, pul shaklidan yangi asosiy kapital shakliga aylanadi. aylanma kapital esa har bir doiraviy aylanishdan so’ng ashyoviy buyum sifatida qayta tiklanadi. hozirgi kunda iqtisodchi olimlar o’rtasida munozaraga sabab bo’layot-gan masalalardan biri - bu kapitalni …

5 / 15

lag’lar va pul mablag’lari kabi iqtisodiy resurslardir.12 ushbu mulohazalar kapitalning iqtisodiy kategoriya ekanligini to’liq yorita olmaydi. balki, bu ta’riflar kapital mohiyatini buxgalteriya hisobi kategoriyasi sifatida ochib beradi xalos.bizning fikrimizcha, iqtisodiyot nazariyasida kapital tushunchasiga berilgan ta’riflar ko’proq nazariy, umumlashgan holda bo’lib, uning o’z-o’zidan ko’payish xususiyatini aks ettiradi. buxgalteriya hisobidagi ta’rif-larda esa uning aniq namoyon bo’lish shakllariga, buyumlashganligiga ko’proq urg’u beriladi. bunday yondashish hech ham iqtisodiyot nazariyasiga zid emas. buxgalteriya hisobida qiymatning qaerda ko’payishi va qanday ko’payish jarayoni, uning manbalari aniq bandlarda ko’rinib turadi. demak, buxgalteriya hisobida kapitalga iqtisodiyot nazariyasida berilgan ta’rif yanada puxta tizimlashgan shaklda oydinlashadi. bizning fikrimizcha, buxgalteriya hisobi nuqtai nazaridan asosiy kapital bu - avvalo iqtisodiy kategoriya bo’lib, tayyorlash, ishlab chiqarish va sotish hamda noishlab chiqarish sohasida ishtirok etayotgan va kelgusida iqtisodiy naf keltiradigan aktivlardir. asosiy va aylanma kapitalga ajaratish mezoni negzida ularning ma’lum bir qiymatga bog’liqligi emas, balki iqtisodiy naf keltira olishi yotishi kerak. xo’jalik yuritishning rivojlanish tarixiga …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "uzoq muddatli aktivlar tarkibini shakllantirish va avtomatlashtirish asoslari"

mavzu: uzoq muddatli aktivlar tarkibini shakllantirish va avtomatlashtirish asoslari reja: 1. uzoq muddatli aktivlarni tasniflash va tavsiflashning munozarali jihatlari 2. uzoq muddatli aktivlar tushunchasini iqtisodiy mazmuni va mohiyati. 3. uzoq muddatli aktivlar hisobini avtomatlashtirish. bajardi : xaitbayeva flyura kishilarning kundalik hayotida muayyan tirikchilik vositalarini iste’mol qilish ehtiyoji mavjuddir. bu hayot faoliyatining muntazamligini ta’minlovchi oziq-ovqat, kiyim-kechak va boshqalarga bo’lgan ehtiyojdir. kishilar ehtiyojini qondirish manbai bo’lgan materiallar, xom ashyo va jihozlarning o’ziga ham ehtiyoj mavjuddir. kishilar ehtiyojini qondirish usuli esa naflilik deb ataladi. iqtisodiy nazariya kursidan ma’lumki, barcha naflilikka ega bo’lgan narsalar - bu ne’matdir...

This file contains 15 pages in DOCX format (187.6 KB). To download "uzoq muddatli aktivlar tarkibini shakllantirish va avtomatlashtirish asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: uzoq muddatli aktivlar tarkibin… DOCX 15 pages Free download Telegram