diplomatik va tijorat yozishmalari

DOCX 11 pages 123.8 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 123.8 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

diplomatik va tijorat yozishmalari. reja: 1. diplomatika ilmiy, nazariy va amaliy fan sohasi sifatida 2. diplomatika o‘quv fanining maqsadi, vazifalari metodologik asoslari. 3. diplomatika fanining tarixni o’rganishdagi o’rni 4. diplomatik yozishmalar ushbu fan markaziy osiyo xududida hujjatshunoslikning vujudga kelishi va rivojlanishi davlatchilik tarixi bilan, kichik va katta davlat tashkilotlarining barpo qilinishi bilan bog‘liq. markaziy osiyoda yozuv paydo bo‘lishi bilan muhim voqea-hodisalarni qandaydir qattiq narsalarga – devor, tosh, sopol buyumlar, metal taxtacha, yog‘och va yog‘och taxtachalarga qayd qilib borish an’analari paydo bo‘ldi. shunday qilib, muhim voqealar hujjatlashtirilib borilgan va hujjatlarni saqlash an’anasi paydo bo‘lgan. zarafshon daryosining yuqori qismida so‘g‘d hujjatlarining ulkan arxivi topilgan. tarix fanida bu arxiv “mug‘ tog‘i sug‘d hujjatlari” nomi bilan ataladi. arablar bosqinidan keyin devonxona ish yuritish va arxivlashtirish ishlari yanada rivojlandi va kengaydi. ayniqsa, ma’muriy-xo‘jalik tizimi rivojlangan somoniylar davlatidagi davlat boshqaruvini alohida ko‘rsatish mumkin. o‘rta asrlarda markaziy osiyo mintaqasidagi barcha davlatlarda devonxona ish yuritishi va hujjatchiliki keng …

2 / 11

qidagi ma’lumotlar xronologik jihatdan mil av. vii-vi asrlarga taalluqli siyosiy tuzilmalar to‘g‘risida tasavvur beradi. jahon miqiyosida davlatchilik va davlat hujjatchiligi tarixi mil.av. iv ming yillik oxiri – iii ming yillik birinchi choragidan boshlab kuzatiladi. lekin u davr hujjatchiligida amal qilgan yozuv tasvir ifodali ierogliflardang iborat edi. mesopotamiya xududlarida esa dastlabki bo‘g‘inli panasimon ieroglif tizimi yaratilgan edi. markaziy osiyo davlatchilik mahkamaviy ish yuritishi haqida gap ketganda, bu amaliyot yozuv madaniyatining yuqori saviyasini belgilovchi alifboli yozuv tizimlaridan foydalanilgan va bu davr miloddan avvalgi birinchi ming yillikning o‘rtalaridan boshlangan. ma’lumki, ahmoniylar saltanati o‘rta osiyo va o‘rta sharq mintaqasining katta qismini ham o‘z tasarrufiga olgan bu mintaqada ahmoniylar davlatida amal qilgan oromiy yozuvli hujjatchilik saqlanib qolmagan. biroq saltanat doirasiga kirgan parfiya, xorazm, so‘g‘d va baqtriya o‘lkalarida tez orada oromiy yozuvi asosida mahalliy tillarga muvofiqlashgan yangi alifbolar paydo bo‘lgan. ayni shu alifbo tizimlarida yozilgan davlat hujjatlarini arxivlashtirish jarayoni miloddan avvalgi so‘nggi asrlarda va milodning i …

3 / 11

00 dan ortiq baqtriya hujjatalri topilgan, ular teri, mato va taxtachalarga yozilgan. 1948 yilda m.e.masson rahbarligidagi janubiy turmaniston arxeologik ekspedisiyasi vakillari yangi nisodan bir necha oromiy yozuvli sopol bo‘laklarini topishgan eski nisodagi vino omboridan yozuvlar bitilgan sopol bo‘laklari topilgan. fanga eski niso arxivi nomi bilan kirgan parfiya arxiv hujjatlari qadimgi tariximizni o‘rganishda muhim manba bo‘lib xizmat qiladi. o‘rta osiyodan topilgan tuproqqal’a arxivi va so‘g‘d hujjatlari arxivi tariximizdagi oq dog‘larni to‘ldirishda muhim hujjat hisoblanadi. zarafshon daryosining yuqori qismida so‘g‘d hujjatlarining ulkan arxivi topilgan. tarix fanida bu arxiv “mug‘ tog‘i sug‘d hujjatlari” nomi bilan ataladi. arablar bosqinidan keyin devonxona ish yuritish va arxivlashtirish ishlari yanada rivojlandi va kengaydi. ayniqsa, ma’muriy-xo‘jalik tizimi rivojlangan somoniylar davlatidagi davlat boshqaruvini alohida ko‘rsatish mumkin. tarixdan ma’lumki, buxoroda ix-x asrlarda abu ali ibn sino foydalangan arxiv – kutubxona bo‘lgan. markaziy osiyoda arxivlar xi-xii asrlarda xorazm davlatida, keyinchalik oltin o‘rda, temuriylar, shayboniylar, ashtarxoniylar davrida ham mavjud edi. o‘rta asrlarda …

4 / 11

jjatlari yo‘q bo‘lib ketgan. qo‘qon va xiva xonlari arxivlari, buxoro amirligining qushbegi hujjatlari saqlanib qolgan. chor rossiyasining markaziy osiyoni bosib olgandan keyingi davr arxivlari to‘la saqlanib qolgan. xulosa shulkim, mazkur “arxivshunoslik” kursida biz markaziy osiyoda paydo bo‘lgan davlatlar va ularda arxiv ishining yo‘lga qo‘yilishi masalasi bilan tanishamiz va tarix fanini o‘rganishda ulardan foydalanish usullarini o‘rganamiz. diplomatik yozishmalar diplomatik va tijorat yozishmalari hujjat turlari orasida eng yoshi va ayni paytda eng qadimiysi hisoblanadi. chunki o‘zbekistan mustaqil davlat sifatida tan olinganidan keyingina shunday hujjatlarni o`zbek tilida yozish masalasi ko`tarildi, bunga esa hali ko`p vaqt bo’lgani yo`q. aslida ushbu yozishmalar yangidan qayta tug’ildi, desak ham bo’ladi, chunki bunday yozishmalar, ushbu qo`llanma muqaddimasida ta’kidlanganidek x—xii asrlardayoq mavjud bo’lgan. ular «yorliqlar» deb atalgan va o`ziga xos lisoniy koliplarga, ma’noviy tarkibiy kismlarga ega bo’lgan. hozir ham diplomatik va tijorat hujjatlari shakl va lisoniy jihatdan o`ziga xos xususiyatlarga ega. ularni yozishda nimani yozish masalasigina emas, uni qay …

5 / 11

k hujjatlarda hujjat yuborilayotgan mamlakatning nomlanishida, shaxsning lavozimi, ismi-sharifini yozishda, unga murojaat shakllarida biron-bir xatoga yo`l qo`yish mutlaqo mumkin emas. diplomatik hujjatlar tashqi ko’rinishi jihatidan ham benuqson bo’lishi shart. ular a’lo sifatli qog`ozga bir tekis joylashtirilgan holda bexato yozilishi, hech qanday harf o`chirilmasligi va to`g`irlanmasligi, muhr o`z o`rnida qo`yilishi lozim. o`tmishda noma, albatta, hukmdor tamgasi bilan muhrlangan. shoh muhri xukmdorlik belgisi hisoblanib, bunday muhrlangan hujjatlarga faqat ikkinchi bir shoh muhri orqaligina javob berish mumkin bo’lgan. bu, albatta, mamlakatlarning teng huquqliligining ifodasi bo’lgan. hozir ham diplomatik hujjatlar davlat gerbi bilan muhrlanadi. ular asosan davlat gerbi tasviri tushirilgan qog`ozga yoziladi. muhrning to`g`ri va o`z o‘rniga qo`yilishiga alohida e’tibor qaratiladi. muhr qiyshayib krlmasligi, undagi gerb tasviri, shuningdek, imzo ham aniq ko’rinib gurishi talab qilinadi. diplomatik hujjatlar solib yuboriladigan paket (qonvert) xat (qog`oz) hajmi bilan bir xil bo’lishi kerak. diplomatik hujjatlarni pochta orqali yuborish tavsiya etilmaydi, ular shaxsan topshirilishi yoki kur`er (chopar) orqali yuborilishi …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "diplomatik va tijorat yozishmalari"

diplomatik va tijorat yozishmalari. reja: 1. diplomatika ilmiy, nazariy va amaliy fan sohasi sifatida 2. diplomatika o‘quv fanining maqsadi, vazifalari metodologik asoslari. 3. diplomatika fanining tarixni o’rganishdagi o’rni 4. diplomatik yozishmalar ushbu fan markaziy osiyo xududida hujjatshunoslikning vujudga kelishi va rivojlanishi davlatchilik tarixi bilan, kichik va katta davlat tashkilotlarining barpo qilinishi bilan bog‘liq. markaziy osiyoda yozuv paydo bo‘lishi bilan muhim voqea-hodisalarni qandaydir qattiq narsalarga – devor, tosh, sopol buyumlar, metal taxtacha, yog‘och va yog‘och taxtachalarga qayd qilib borish an’analari paydo bo‘ldi. shunday qilib, muhim voqealar hujjatlashtirilib borilgan va hujjatlarni saqlash an’anasi paydo bo‘lgan. zarafshon daryosining yuqori qismida so‘...

This file contains 11 pages in DOCX format (123.8 KB). To download "diplomatik va tijorat yozishmalari", click the Telegram button on the left.

Tags: diplomatik va tijorat yozishmal… DOCX 11 pages Free download Telegram