statistik grafiklarining turlari va asosiy elementlari

PPTX 11 pages 851.9 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 851.9 KB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

mavzu: statistik grafiklarning turlari va asosiy elementlari mavzu: statistik grafiklarning turlari va asosiy elementlari reja: 1. grafiklarning turlari va asosiy elementlari 2. chiziqli va yassi diagrammalar 3. sektorli diagrammalar. grafiklarning turlari va asosiy elementlari grafiklar tuzilish shakli va qanday jarayonlarni tasvirlashi jihatidan har xil turlarga, tasnifiy guruhlarga bo’linadi. diagramma deganda statistik ma’lumotlarni geometrik shakllar yordamida tasvirlash tushuniladi. agar ma’lumotlar shartli belgilarni geografik kartalarga tushirish yo’li bilan tasvirlansa, bunday grafiklar kartogrammalar deb ataladi. kartodiagrammalar diagramma va kartogrammalarning aralashmasidan tashkil topadi. bu holda geografik kartalar hodisalarning hududiy taqsimlanishiga qarab konturlarga (bo’laklarga) bo’linadi va ularda ma’lumotlarni tasvirlovchi diagrammalar keltiriladi. kartogramma va kartodiagrammalar hodisalarning makonda (territoriyada) joylanishini tasvirlashda qo’llanadi. grafiklarning asosiy turi diagrammalardir. ularni tuzayotganda ko’pincha yassi geometrik shakllar va chiziqlardan foydalaniladi. statistik ma’lumotlarni grafiklarda tasvirlash uchun avvalo masshtab qabul qilinadi va unga qarab shkala tuziladi. masshtab deb sonlar bilan ifodalangan ko’rsatkichlarni tekislikdagi tasviriy nisbatlarga aylantiruvchi shartli me’yorga aytiladi. u o’rganilayotgan hodisaning qanday miqdori …

2 / 11

r bir miqdorini chiziqdagi ma’lum nuqta ifodalaydi. masalan: 2000 yil o’zbekistonda 3.8 mln. tonna paxta hosili olingan edi. agar masshtabni, yuqorida aytilganidek, 1 sm. 1 mln tonna paxtaga teng deb olsak, u holda shkala tayanchi chizig’ining sanoq boshlanadigan “0” nuqtasidan 3.8 sm uzoqlikda yotgan nuqtasi jami yetishtirilgan paxtani bildiradi yoki aksincha, 3.8 mln tonna paxta “0” nuqtasidan 3.8 sm olislikda yotgan nuqta orasidagi masofa o’lchami bilan tasvirlanadi. shkala tayanchi to’g’ri chiziqdan yoki egri chiziqdan iborat bo’lishi mumkin. shunga qarab shkalalar to’g’ri chiziqli va egri chiziqli shkalalarga bo’linadi. to’g’ri chiziqli shkalaga oddiy millimetrli chizg’ich (lineyka) misol bo’la oladi. soatning tsiferblati esa egri chiziqli shkalaga misoldir. ko’p o’lchov asboblari yoysimon egri chiziqli shkalaga ega. bundan tashqari shkalalar teng me’yorli va o’zgaruvchan me’yorli bo’lishi mumkin. grafiklarni statistikada qo’llayotganda odatda teng me’yorli shkalalardan foydalaniladi. tasvirlanayotgan miqdorlar bir-biridan keng ko’lamda farq qilsa, grafiklarni tuzishda o’zgaruvchan me’yorli shkalalar ishlatiladi. bu turdagi shkalalar qatoriga logarifmik yoki nimlogorifmli …

3 / 11

lar koordinat maydoni yoki raqamli setka asosida tuziladi. vertikal o’qqa (ordinata o’qi) olingan masshtabda dinamika qatorining ko’rsatkichlari yoki natijaviy belgining qiymatlari nuqtachalar bilan nishonlanib joylashtiriladi. gorizontal o’qqa (abtsissa o’qi) ma’lum masshtabda qatorning davrlari (vaqtlari) yoki faktor belgisining qiymatlari nuqtachalar bilan nishonlanadi. keyin o’qlardagi har qaysi nuqtachalardan qarama-qarshi o’qqa nisbatan parallel ravishda perpendikulyar chiziqlar o’tkaziladi. ularning o’zaro uchrashgan nuqtalari (ordinata cho’qqilari) bir-biri bilan birlashtiriladi va natijada siniq chiziq hosil bo’ladi. bu siniq chiziq dinamika qatorini yoki o’rganilayotgan hodisalarning o’zaro bog’lanishini tasvirlaydi. intervalli (oraliqli) variatsion qatorlar uchun tuzilgan diagramma esa taqsimlanish gistogrammasi deb yuritiladi. 4.4-grafikda o’zbekiston fermer xo’jaliklarida paxta terimchilarining kundalik terim normasini bajarish darajasi bo’yicha taqsimlanishi gistogramma shaklida tasvirlangan. chiziqli diagrammalar ko’pincha siniq chiziq shaklida tuziladi. ammo murakkab hodisa va jarayonlarni o’rganishda bu shakl har doim qo’l kelavermaydi. ayrim hollarda chiziqli diagrammani spiral shaklida tuzish maqsadga muvofiqdir. spiral shaklli diagrammalar o’rganilayotgan to’plamning umumiy o’zgarishi bilan bir vaqtda uning tarkibiy qismlarining o’zgarishini …

4 / 11

i sonlarga mos keladi. bunday diagrammalar yordamida murakkab hodisalarning tarkibiy qismlarga taqsimlanishi, ya’ni ularning strukturasi tasvirlanadi. ular quyidagi tartibda tuziladi. doira chizilib, uni o’rganilayotgan to’plamning umumiy yig’indi soni (100%) deb qabul qilinadi. keyin esa tarkibiy qism sonlariga proportsional holda doira sektorlarga bo’linadi. buning uchun sektorlarning markaziy burchaklari topilib, transportir yordamida ular doirada belgilanadi. agar butun va bo’lak sonlar absolyut miqdorda ifodalangan bo’lsa, markaziy burchaklarni aniqlash uchun 3600 ni umumiy butun songa bo’lib, masshtab belgilanadi va uni ketma-ket bo’lak sonlarga ko’paytiriladi. agarda hodisaning tuzilishi tuzilmaviy nisbiy miqdorlar bilan ifodalangan bo’lsa (umumiy to’plam 100% deb olinib, uning ayrim qismlari jamiga nisbatan protsentda hisoblangan), u holda masshtab 3,60 ga teng (3600: 100%) bo’lib, ayrim qismlarning salmog’i (% da hisoblangan) unga ko’paytiriladi. adabiyotlar: 1. n.m.soatov, x.nabiev, d.nabiev, g.n.tillaxo’jaeva. statistika. darslik. – t.: tdiu, 2009. – 568 bet. 2. x.nabiyev, d.x.nabiyev. iqtisodiy statistika. darslik. – t.: aloqachi, 2009. 512 bet. 3. statistika: uchebnik. / n.umarov …

5 / 11

statistik grafiklarining turlari va asosiy elementlari - Page 5

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "statistik grafiklarining turlari va asosiy elementlari"

mavzu: statistik grafiklarning turlari va asosiy elementlari mavzu: statistik grafiklarning turlari va asosiy elementlari reja: 1. grafiklarning turlari va asosiy elementlari 2. chiziqli va yassi diagrammalar 3. sektorli diagrammalar. grafiklarning turlari va asosiy elementlari grafiklar tuzilish shakli va qanday jarayonlarni tasvirlashi jihatidan har xil turlarga, tasnifiy guruhlarga bo’linadi. diagramma deganda statistik ma’lumotlarni geometrik shakllar yordamida tasvirlash tushuniladi. agar ma’lumotlar shartli belgilarni geografik kartalarga tushirish yo’li bilan tasvirlansa, bunday grafiklar kartogrammalar deb ataladi. kartodiagrammalar diagramma va kartogrammalarning aralashmasidan tashkil topadi. bu holda geografik kartalar hodisalarning hududiy taqsimlanishiga qarab konturlarga (bo’...

This file contains 11 pages in PPTX format (851.9 KB). To download "statistik grafiklarining turlari va asosiy elementlari", click the Telegram button on the left.

Tags: statistik grafiklarining turlar… PPTX 11 pages Free download Telegram