o‘zbekistonning ibtidoiy davr me’morchiligi (mezolit, neolit, eneoli, bronza)

DOCX 20 pages 32.4 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.4 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

o‘zbekistonning ibtidoiy davr me’morchiligi (mezolit, neolit, eneoli, bronza) reja: 1. ibtidoiy jamoa davri 2. ona urug`ining rivojlanishi 3. kaltaminorliklar chaylasi 4. ota urug`i davri. metallning tarqalishi 5. qadimgi davr yodgorliklari 1. ibtidoiy jamoa davri ibtidoiy jamoa davri maymunga yaqin turgan odam zotining paydo bo`lishidan to jamiyatning sinflarga ajralishigacha bo`lgan uzoq davrni o`z ichiga oladi. 1. odamlar urug`, aymoq va oila degan narsani bilmasdan ibtidoiy (to`da) holda yashagan davr. bu davr odamlari toshdan qurol yasab, uni ishlatib va qurollarni takomillashtira borgan sari, o`zlari ham rivojlanib borganlar. bu qurollar qo`lda qo`pol qilib, kertib ishlangan, bir-ikki xildan oshmagan tosh qurollar bo`lgan. ishlab chiqarish texnikasi jihatidan bu davr paleolit (qadimgi tosh) davri deb atalib, qurollar taraqqiyot bosqichi jihatidan shell’, ashel’ va must’e deb ataladi; bu uch davr paleolit davrining quyi va o`rta bosqichini tashkil qiladi. bu davrlarda yashagan pitekantrop (maymun odam), sinantrop (xitoy odami), geydelberg (germaniya odami), neandertal’ tipidagi odamlar tuzilishi jihatidan odam bilan …

2 / 20

yroqqum cho`lida ham ashel’ davrining ba`zi qurollari topilgan. demak, bundan taxminan 400-500 ming yillar ilgari o`rta osiyo va o`zbekistonda ashel’ qurollarini ishlatgan ibtidoiy, to`da holatidagi odamlar yashagan. bundan keyin er yuzida uzoq davom qilgan muz davri boshlanadi. havo sovib, tabiat o`zgarib, ko`p hayvonlar o`zini tog`lar orasiga oladi. odamlar sovuq iqlimda chidashga o`rganadi, u yog`ochni yog`ochga ishqalab olov hosil qilish yo`lini topadi. olov kashf etilgach, odam uning yordamida yirtqich hayvonlarni tog`lardagi g`orlardan quvib chiqarib, u erlarda makon tutadi. ochiq erlarda esa erto`lalarga, jarlar ostiga kirib yashaydilar. olovda isinib, poda-poda bo`lib ov qilib kun ko`radilar. bu davrda tosh qurollarning turi va ishlanish texnikasi ancha yaxshilanganligi sababli, odamlar yog`ochning uchini sixcha qilib ishlash hamda suyakdan asbob yasashni o`rganadilar. bu xil yuqori texnika davri o`rta paleolitda «must’e madaniyati» davri deb ataladi. bu ashel’ davridan keyin keladi. bu davrda neandertal’ odam yashagan. bular ibtidoiy to`da holidan urug`-aymoq munosabatlariga o`tishga yaqinlashib, bir oz so`zlashishni ham o`rgana …

3 / 20

tosh qurollari topildi. 1954 yilda farg`ona vodiysining qayroqqum cho`lida ham bir necha erdan must’e davri qurollari topilgan edi. bundan tashqari, ashel’ davri tosh qurollari respublikamizning yana bir necha eridan topildi. navoiy viloyatining navoiy rayonidagi uchtut qishlog`i yaqinida voush tog`ining janubiy yon bag`rida, farg`ona vodiysining qayrag`och qishlog`i yaqinidagi boqirg`on darasida, isfayram soyida, pal’man qishlog`i yaqinida hamda xo`jaxayr soyining o`ng sohilida, shu nomdagi qishloq yaqinida, shubxasiz, qadimda o`rta osiyo, jumladan hozirgi o`zbekistonning geografik sharoiti ibtidoiy odamlarning yashashi uchun juda qulay bo`lgan va ilk paleolit davrida uning keng hududida odamlar yashaganligini ko`rsatadi. keyingi yillarda bir qancha yangi-yangi yodgorliklar topilib tekshirilishi tufayli o`zbekiston paleolitida must’e davri juda yaxshi o`rganildi. must’e makonlari surxondaryo viloyati boysun rayonidagi teshiktoshda, samarqand viloyatidagi omonqo`ton g`orida, toshkent viloyatining chirchiq vodiysidagi xo`jakent va obirahmat g`orlarida, ohangaron vodiysidagi ko`lbuloqda, buxoro viloyatidagi uchtutda, farg`ona vodiysi, qal`acha va so`x atroflarida topib tekshirildi. bular o`rta osiyoda topilgan must’e odamining qoldiqlari va qurollari bo`lib, ularning ilmiy …

4 / 20

ng bosh va tana suyaklari topildi. mashhur antropolog olim m. m. gerasimov uni qayta tikladi. bu noyob topilma must’e odamining fizik tipini belgilashda juda qimmatli material bo`libgina qolmasdan, bu bilan birga insonning yagona ajdoddan kelib chiqqanini va o`rta osiyoda ham odamzod neandertal’ bosqichini bosib o`tganini isbotlab berdi. demak, o`zbekistonda ibtidoiy (to`da) holdan urug`chilik tuzumiga ko`chish bosqichi bo`lgan must’e davrida aholi g`orlarda va ochiq erlarda makon tutib hayot kechirganlar. 1988 yili o`zbekiston respublikasi fa muxbir a`zosi o`tkir islomov rahbarligida farg`ona vodiysining so`x va shohimardon soylari sohillarida arxeologik tadqiqotlar olib borilib, katta natijalarga erishildi. o`lar selungur g`oridan o`sha zamon tosh qurollari bilan ko`milgan odam suyagini topdilar. bu suyak must’e davri odamlarining suyaklari bo`lib, na neandertal’ va na pitikantropga o`xshamaydi. buni aniqlash maqsadida yunesko dan mutaxassislar chaqirildi. o`lar bu suyakni sinchiklab o`rganishib, uni «fergantrop» odami deb topdilar. bu esa fan olamida katta yangilik hisoblanadi. 2. ona urug`ining rivojlanishi must’e davrining oxirlariga kelib ov …

5 / 20

davrida aholining tirikchiligi kollektiv ovchilik va baliqchilikdan iborat bo`lib, tosh va suyak qurollarni yasash va ishlatish texnikasi juda rivojlanib ketadi. yuqori paleolitda urug`chilik sharoitida ov va baliqchilik mahsulotlari ko`payib borgan, dev, pari, jin va xudolar haqida turli afsonalar to`qila boshlangan. o`zbekistonda yuqori paleolit davrining deyarli barcha bosqichlari madaniyatidan darak beruvchi makonlar toshkent yaqinidagi shoimko`prikda, boysun tog`larida machay g`orida, amir temur g`orida topilgan. bundan tashqari samarqand shahri ichida eski ivanov chorbog`ida, surxondaryo, viloyatida 15 ga yaqin yuqori paleolit makonlari, toshkent atrofida 3 — 4 ta makon, samarqand viloyatida 5 — 6 ta makon topilgan. bular ichida shoimko`prik va machay g`ori yodgorliklari o`sha davr hayoti xdqida yaxshi ma`lumot beradi. yuqori paleolitda yashagan odamlarning asbob va makonlari ko`p topilgan bo`lsada, yaxshiroq o`rganilgani samarqand shahridagi komsomol ko`li hududida joylashgan samarqand makonidir. 1939 yilda ochilgan bu yodgorlikda o`zbekiston fanlar akademiyasi va samarqand davlat universitetining d.n.lev boshliq arxeologik ilmiy safarlari 1958 yilda qazishmalar olib bordi. samarqand …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekistonning ibtidoiy davr me’morchiligi (mezolit, neolit, eneoli, bronza)"

o‘zbekistonning ibtidoiy davr me’morchiligi (mezolit, neolit, eneoli, bronza) reja: 1. ibtidoiy jamoa davri 2. ona urug`ining rivojlanishi 3. kaltaminorliklar chaylasi 4. ota urug`i davri. metallning tarqalishi 5. qadimgi davr yodgorliklari 1. ibtidoiy jamoa davri ibtidoiy jamoa davri maymunga yaqin turgan odam zotining paydo bo`lishidan to jamiyatning sinflarga ajralishigacha bo`lgan uzoq davrni o`z ichiga oladi. 1. odamlar urug`, aymoq va oila degan narsani bilmasdan ibtidoiy (to`da) holda yashagan davr. bu davr odamlari toshdan qurol yasab, uni ishlatib va qurollarni takomillashtira borgan sari, o`zlari ham rivojlanib borganlar. bu qurollar qo`lda qo`pol qilib, kertib ishlangan, bir-ikki xildan oshmagan tosh qurollar bo`lgan. ishlab chiqarish texnikasi jihatidan bu davr paleolit (qadimg...

This file contains 20 pages in DOCX format (32.4 KB). To download "o‘zbekistonning ibtidoiy davr me’morchiligi (mezolit, neolit, eneoli, bronza)", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekistonning ibtidoiy davr m… DOCX 20 pages Free download Telegram