afg’onistonda ahmadshohning ichki va tashqi siyosati (1747-1773)

DOCX 13 pages 37.0 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 37.0 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

mavzu: afg’onistonda ahmadshohning ichki va tashqi siyosati (1747-1773). reja: 1. «durroniylar» davlatining tashkil topishi va ijtimoiy tuzumi. 2. ahmad shohning yurishlari. 3. viloyatlarni boshqarish tizimi 1747 yil 19 dan 20 iyunga o‘tar kechasi xabushandagi harbiy lagerda o‘z o‘tovida uxlab yotgan nodir shoh isyonchilar tomonidan o‘ldiriladi. turli xalqlar va qabilalardan tashkil topgan qo‘shinda sarosimalik boshlanadi va bir necha bir-biriga raqib tomonlarga bo‘linib ketadi. asosan nodir shohning shaxsiy obro‘si va harbiy kuch birlashtirib turgan davlat ham u o‘lgandan so‘ng tarqalib ketdi. afg‘on qabilalari amalda mustaqil bo‘lib qoldilar. nodir shoh qo‘shinidagi afg‘onlar sadozaylar urug‘idan bo‘lgan ahmadxonning uddaburonligi tufayli shoh xazinasining bir qismi va artilleriyasini olib ajralib chiqishga muvaffaq bo‘ldilar. 1747 yil kuzida janglarda toblangan bu qo‘shin qandahorga kirib keldi. keyinchalik bu qo‘shin bo‘lg‘usi afg‘on armiyasining asosini tashkil qildi. 1747 yil kuzida qandahorda afg‘onistonning shohini saylash uchun jirg‘a (qabila boshliqlarining yig‘ini) chaqirildi. unda o‘sha paytda qandahorni egallab turgan abdaliy qabilalarining xonlari asosiy rol o‘ynadi. …

2 / 13

arvarid) unvonining qabul qilinishi va abdaliylarning durroniy deb qayta nomlanishi ham siyosiy ahamiyatga ega edi. bu yevropaliklarning «tenglar ichida birinchi» degan formulasiga mos bo‘lib, abdaliy xonlarining davlatdagi yuqori o‘rnini yana bir bor ta’kidlamoqchi edi. siyosiy hayotda durroniy xonlarning yetakchilik roli va durroniy qabilasining imtiyozli holati tarixchilar ahmad shoh davlatini durroniylar davlati deb nomlashlari uchun asos bo‘ldi. ahmad shoh o‘z hukmronligining birinchi yiliyoq afg‘onlar yashaydigan ko‘plab viloyatlarni o‘ziga bo‘ysundirdi. nodir shoh tomonidan kobul, g‘azna va peshavorda qoldirilgan harbiy garnizonlarni muzokaralar orqali bu shaharlarni ahmad shohga topshirishga ko‘ndirdilar. shundan so‘ng hind daryosining o‘ng qirg‘og‘idagi afg‘on qabilalari ham ahmadshohning hokimiyatini tan oldilar. faqat abdaliylar bilan azaldan dushman bo‘lgan gilzoiylarni ahmad shoh qurol bilan bo‘ysundirdi. afg‘on davlatining tashkil topishi faqat qulay xalqaro sharoitning natijasida bo‘lmasdan, afg‘on jamiyatida yuz berayotgan ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarning qonuniy natijasi edi. feodal munosabatlar jadal rivojlanayotgan afg‘on jamiyatida birinchi o‘rinda zodagonlar davlatga, uning majburlovchi, tartibga soluvchi va jazolovchi organlariga ehtiyoj sezayotgan edi. …

3 / 13

b, shikapur, keyin esa laxorni egalladi. ammo 1748 yil 11 mart kuni sirxindda boburiylarning asosiy kuchlari bilan bo‘lgan jangda qaqshatgich mag‘lubiyatga uchradi. afg‘on tarixchilarining yozishicha, bu mag‘lubiyatning sababi porox zaxiralarining portlashi natijasida mingga yaqin kishining o‘lganligi bo‘lgan. ammo boburiylar bu tasodifdan foydalana olmadilar, ahmad shoh esa qo‘shinlari bilan eson-omon ortga qaytdi. ahmad shoh 1750 yili ikkinchi bor, 1756 yili – uchinchi, 1757 yili to‘rtinchi bor panjobga yurish qildi. bu yurishlar natijasida kashmir bo‘ysundirildi; boburiylar hukmdori panjob va mo‘ltondan afg‘on shohi foydasiga voz kechdi.1758 yildan maratxlar bilan boburiylar imperiyasini bo‘lish uchun uzoq cho‘zilgan urush boshlandi. 1760 yili maratxlar ahmad shohga qarshi juda katta armiya (200 ming qo‘shin) ni tashladi. jang uzoq davom etdi va 1761 yil 13 yanvar kuni ahmadshoh maratxlar ustidan hal qiluvchi g‘alabaga erishdi. hindlarning eng kuchli davlati tor-mor qilindi, bu esa ingliz mustamlakachilarining hindistonni bosib olish jarayonini yengillashtirdi. ayni paytda afg‘onlarga ham hech qanday hududiy foyda keltirmadi, chunki …

4 / 13

dan beri bu yerda joylashgan qizilboshlar qo‘shini bo‘ldi. ularga tayangan temur shoh davlatni o‘zi boshqarishga harakat qildi. mahalliy xonlarni kamdan-kam holatlarda davlat ishlariga aralashtirdi. uning bu siyosati albatta qarshiliklarga sabab bo‘ldi. unga qarshi qo‘zg‘olonlar ham bo‘lib, ularni temur shoh qizilboshlar yordamida bostiradi. shoh o‘z ajali bilan o‘lmagan, uni zaharlab o‘ldirishgan. ahmad shoh durrani (taxminan 1723 - 1773) (pushtu/fors: احمد خان درانی), shuningdek, nomi bilan tanilgan ahmad shah abdoli (pashto/fors: احمد خان ابدالی) va shunday tug'ilgan ahmad xan -abdali, durrani imperiyasining asoschisi bo'lgan va ko'pchilik uni zamonaviy afg'onistonning asoschisi deb biladi.[2] afg'oniston pushtunlari uni tez -tez chaqirishadi baba("ota"). shuningdek, u "marvarid marvaridi" yoki "asr marvaridi" (durr-i-durrani) unvonini ishlatgan, shuning uchun uning sulolasining nomi. nodirshoh afshar o'ldirilganidan keyin u xuroson amiri bo'ldi.[3] amudaryo va hind okeani o'rtasida, xurosondan kashmir, panjob va sindgacha bo'lgan hududlar ustidan hukmronlikni mustahkamlaganidan so'ng, u hindistonga to'qqiz marta bostirib kirdi. o'sha paytda musulmon dunyosida faqat usmonli imperiyasi kattaroq …

5 / 13

aviy va zaif milliy hokimiyat tarixiga duch kelgan holda, markaz va mahalliy elita o'rtasida hokimiyatni bo'lishish orqali birlikka erishish mumkin. biroq, bu birlik mo'rt edi, chunki uning merosxo'rlari bera oladigan yoki xohlaganidan ko'ra ko'proq tarbiyani talab qilardi. bugun afg'oniston oldida turgan asosiy vazifa tarixiy qabilalar sadoqatidan ustun bo'lgan haqiqiy milliy birlikni yaratish vazifasi bo'lib qolmoqda. ahmad shoh durroniyni adolatli va mo''tadil hukmdor sifatida eslashadi. u ham shoir edi. oxirgi durrani hukmdori ayubshoh 1823 yilda vafot etib, sulolani tugatdi. ahmad xon (keyinchalik ahmadshoh), pashtunlarning abdali qabilasining popalzay qabilasining sadozay qismidan, panjob shtatining multon shahrida tug'ilgan. u abdaliylar boshlig'i muhammad zamanxonning ikkinchi o'g'li edi. yoshligida ahmadshoh va uning akasi zulfiqorxon qandahor hokimi gilzay hokimi husaynxon tomonidan qal'a ichida qamoqqa tashlangan. husayn xon afg'onlarning kuchli qabilasini boshqargan. bir necha yil oldin forsning sharqiy qismini zabt etib, safaviylar hokimiyatiga tahdid solgan edi. taxminan 1731 yilda forsning yangi hukmdori va afshariylar sulolasining asoschisi nodir shoh …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "afg’onistonda ahmadshohning ichki va tashqi siyosati (1747-1773)"

mavzu: afg’onistonda ahmadshohning ichki va tashqi siyosati (1747-1773). reja: 1. «durroniylar» davlatining tashkil topishi va ijtimoiy tuzumi. 2. ahmad shohning yurishlari. 3. viloyatlarni boshqarish tizimi 1747 yil 19 dan 20 iyunga o‘tar kechasi xabushandagi harbiy lagerda o‘z o‘tovida uxlab yotgan nodir shoh isyonchilar tomonidan o‘ldiriladi. turli xalqlar va qabilalardan tashkil topgan qo‘shinda sarosimalik boshlanadi va bir necha bir-biriga raqib tomonlarga bo‘linib ketadi. asosan nodir shohning shaxsiy obro‘si va harbiy kuch birlashtirib turgan davlat ham u o‘lgandan so‘ng tarqalib ketdi. afg‘on qabilalari amalda mustaqil bo‘lib qoldilar. nodir shoh qo‘shinidagi afg‘onlar sadozaylar urug‘idan bo‘lgan ahmadxonning uddaburonligi tufayli shoh xazinasining bir qismi va artilleriyasini ol...

This file contains 13 pages in DOCX format (37.0 KB). To download "afg’onistonda ahmadshohning ichki va tashqi siyosati (1747-1773)", click the Telegram button on the left.

Tags: afg’onistonda ahmadshohning ich… DOCX 13 pages Free download Telegram