matematik-metodik tizimning asosiy komponentlari

DOCX 19 pages 142.4 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 142.4 KB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

matematik tasavvurlarni shakllantirish nazariyasi va metodikasining nazariy asoslari matematik-metodik tizimning asosiy komponentlari: o‘qitish maqsadi, mazmuni, shakllari, metodlari, vositalari. reja: 1 .boshlang’ich sinflarda arifmetik amallar bajarish metodikasining umumiy masalalari. 2. arifmetik amallarni o’rgatishda amallar bajarish metodikasining umumiy masalalari . 3. yozma va og’zaki hisoblashda pedagogik texnologiyadan foydalanish. bolalarga matematikadan ta’lim berish va maktabgacha ta’limdagi o‘quvtarbiya jarayonini takomillashtirishning maqsadlaridan biri — bu bolalarda matematik tushunchalarni rivojlantirishdir. bolalar matematik tushunchalarini rivojlantirish uchun pedagogika, falsafa, mantiq, psixologiya va boshqa bir qator fundamental fanlarda o‘rganiladigan xususiyatlar va qonuniyatlarni bilish kerak. bolalardagi matematik bilim hayotdan ajralmagan holda dunyoni chuqurroq, to‘laroq o‘rganishga imkon yaratadi. bunda bolalarda matematik tushunchalardan oldin mavjud bo‘lgan g‘oya katta ahamiyatga egadir. har bir yangilikdan oldin g‘oya paydo bo‘ladi, keyin shu yangilik ham kelib chiqqan natijalarni isbotlash uchun umumiy uslubni anglashga va shu natijani umumiy ifodalashga harakat qiladi. matematik masalalarni yechish jarayoni o‘zining mohiyati bo‘yicha mustaqil fikrlashni talab qiladi. matematik tushunchalarni rivojlantirish darajasi turli …

2 / 19

an iborat. adabiyotlar tahlillari shuni ko‘rsatadiki, matematik tushunchalarni rivojlantirish mahsulining yuqori darajadagi yangiligi, unga erishish jarayonining o‘ziga xosligi va aqliy rivojlanishga sezilarli ta’sir ko‘rsatish bilan ifodalanadi. ayrim mualliflar bolaning turli fikrlashlari ularning oldida turgan yangi muammolarni mustaqil yechishga, chuqur bilimlarni tez egallashga, qulay imkoniyatga yengil o‘tishga undaydi, deb hisoblaydilar. s.l.rubinshteynning birinchilardan bo‘lib umumiy aqliy rivojlanish borasida qilgan izlanishlari maqsadga muvofiqdir. u ruhshunoslikdagi faoliyat toifasini ruhiy izlanishning obyekti hamda maqsadi qilib kiritdi va asosladi. faoliyat nazariyasi asosida s.l. rubinshteyn faoliyat tushunchasini subyektdan obyektga o‘tish deb kiritadi. s.l.rubinshteyn faoliyatning ikkinchi bosqichini obyektdan subyektga qarab borgan aloqadan iborat deb hisoblaydi. s.l.rubinshteynning diqqat markazida, inson faoliyati jarayonida faqatgina o‘ziga xos bo‘lgan shaxs sifatida o‘zining xususiyatlarininamoyon etib qolmay, balki undagi ruhiyatning shakllanishi obyekt bo‘lib aniqlanadi, degan mazmun turadi. “faoliyat”, “harakat” tushunchalarining fundamental psixologik tushunchalari a. n. leontyev ishlarida yoritilgan. faoliyat — subyektning bir-biriga bog‘langan realligining o‘zaro ta’sir ko‘rsatishi deb bilgan a.n.leontyev, reallikning bola ongida aks …

3 / 19

nadi. shu nuqtai nazardan muammolarni o‘rganishga ko‘p olimlarning ishlari bag‘ishlangan. ularda bir necha g‘oyalar aniq aks ettirilgan: a) g‘oyalardan biri — bolalarning amaliy faoliyati bajarilishidagi ayrim belgilar ularning har xil birikmalarini ajratib ko‘rsatmoqda, ya’ni amaliy masalalarni mustaqil ravishda tuzmoq, bajarish, ijodiy xarakterdagi masalalarni yechish, aniq va yashirin jarayonlarning funksional bog‘lanishini tushungan holda bajarishva hokazo; b) izlanishlarning ikkinchi guruhi matematik tushunchalarni shakllantirishning xususiyatlarini bilim boyligi va uni o‘zlashtirish darajasi orqali izohlashni o‘z ichiga oladi; d) uchinchisi — matematik tushunchalarni shakllantirishning asosini tarbiyachilarning turli xil (masalan, tushunchalar yig‘indisini: qo‘shmoq, mulohaza qilmoq, mantiqiy bog‘lanishni aniqlamoq, bilmoq) masalalarni yechishda namoyon bo‘lgan umumiy qobiliyatlari bilan bog‘laydi. ikkinchi yo‘nalishdagi izlanishlar matematik tushunchalarni shakllantirishning mexanizmi, o‘ziga xos xususiyatlarini o‘rganish va tushuntirishga bag‘ishlangan. bunda matematik tushunchalarni shakllantirishni shaxs xususiyatlari (kasbga bo‘lgan qiziqish, shaxs uchun ijodiy fikrlashning ahamiyati, shaxsning yoshiga xos bo‘lgan xususiyatlar) bilan bog‘lashga harakat qilingan. bolada matematik tushunchalar shakllangan hisoblanadi. agar masalani yechishdagi yangilikni, masalani qiziqarli yechish …

4 / 19

.s. vigotskiyning fikri bo‘yicha, bolaning tasavvuri rivojlanishi bilimlarni o‘zlashtirish jarayonisiz o‘tmaydi, faqatgina o‘quv axborotlarining to‘plami (bilim, bilish) fikrlashni harakatlantiradi, bolalarning fikrini rivojlantiradi. o‘z navbatida matematik tasavvurning hosil bo‘lishi bilim va bilishni o‘zlashtirish yuqori darajada bo‘lishiga dastlabki shart hisoblanadi. l. s. vigotskiydan keyin psixolog va didaktlarning ko‘pchiligi o‘rgatish — rivojlanish manbai, tarbiyachilarning bilimi va bilishi— ularning rivojlanishi uchun muhim shartlardan biridir, deb hisoblaydilar. bunda o‘qitish jarayonida tasavvurni hosil qildirish jarayonini ko‘zda tutish muhimdir, ya’ni tarbiyachilarning egallagan matematik tushunchalarni rivojlanish darajasini e’tiborga olish va ularni keyingi yengilroq maydonga siljitish kerak. ushbu maydonni aniqlash uchun l. s. vigotskiy ikki ko‘rsatkichdan foydalanishni tavsiya etadi: 1) bolaning yangi bilimlarni kattalar yordamida egallashi; 2) boladagi o‘zlashtirilgan bilimlarni masalalarni mustaqil yechishda qo‘llash, tatbiq etish qobiliyati. l.s. vigotskiyning takliflarini amaliyotda qo‘llaganda: a) bolalarga masalani yechilishini ko‘rsatib, xuddi shunga o‘xshash masalani o‘zlariga yechish uchun beradi; b) tarbiyachi boshlab qo‘ygan masalani bolaning yechib tugatishini tavsiya etadi; d) murakkabroq masalalarni yechishni …

5 / 19

z.i.kalmakovaning fikricha, bolada matematik tushunchalarni shakllantirishning eng ishonchli ko‘rsatkichi — uning ta’limiyligi, ya’ni bolaning bilimlarni o‘zlashtirishining umumiy qoidalarida, deb hisoblaydi. ta’limiylikning asosi, uning asosiy tashkil etuvchisi— ta’limiylikning boshqa parametrlarini yuqori darajada aniqlab beradigan fikriy faoliyatning umumiylashtirilishidir. masalaning bola uchun foydali yechilishi v. g. razumovskiy, z.i.kalmakova va boshqalarning fikricha, bola shu masalani chin ko‘ngildan qabul qilishi lozim. buning uchun ushbu bilimlarga qiziqishni rivojlantirish talab qilinadi. ammo bu juda subyektiv va ma’lum miqdorda sun’iy holat, chunki bunday faoliyatni har doim ham tabiiy deb tasavvur qilish qiyin. bolada yangilangan faoliyat paydo bo‘ladi va shakllanadi. bunday faoliyat asosida bola har xil qobiliyatlarni o‘zlashtiradi va yangilaydi. v. v. davidov ushbu faoliyat o‘quv masalalarini, ya’ni o‘rganilayotgan obyekt va holatlarning muhim tomonlarini aniqlashga, rivojlanish qonuniyati va ularning rivojlanishini aniqlaydigan mohiyatini ochib beradigan jihatlarini o‘rganish jarayonida bo‘ladi, deb hisoblaydi. shaxs harakatlanmasdan maqsadni aniqlay olmaydi. boshqacha aytganda, maqsadlar tasvirlanmaydi, asossiz subyekt bo‘la olmaydi, ular obyektiv holatlarda berilgan. ya’ni, maqsadni …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "matematik-metodik tizimning asosiy komponentlari"

matematik tasavvurlarni shakllantirish nazariyasi va metodikasining nazariy asoslari matematik-metodik tizimning asosiy komponentlari: o‘qitish maqsadi, mazmuni, shakllari, metodlari, vositalari. reja: 1 .boshlang’ich sinflarda arifmetik amallar bajarish metodikasining umumiy masalalari. 2. arifmetik amallarni o’rgatishda amallar bajarish metodikasining umumiy masalalari . 3. yozma va og’zaki hisoblashda pedagogik texnologiyadan foydalanish. bolalarga matematikadan ta’lim berish va maktabgacha ta’limdagi o‘quvtarbiya jarayonini takomillashtirishning maqsadlaridan biri — bu bolalarda matematik tushunchalarni rivojlantirishdir. bolalar matematik tushunchalarini rivojlantirish uchun pedagogika, falsafa, mantiq, psixologiya va boshqa bir qator fundamental fanlarda o‘rganiladigan xususiyatlar v...

This file contains 19 pages in DOCX format (142.4 KB). To download "matematik-metodik tizimning asosiy komponentlari", click the Telegram button on the left.

Tags: matematik-metodik tizimning aso… DOCX 19 pages Free download Telegram