aholi statistikasi

PPTX 79 стр. 2,7 МБ Бесплатная загрузка

79 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,7 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 79

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 79

mavzu: mavzu: aholi statistikasi. reja: 1. aholi soni va tarkibini statistik o‘rganish. 2. aholini jinsi, millati, oilaviy holati, ma’lumotli darajasi va boshqa belgilar bo‘yicha o‘rganish. 3. aholini tabiiy va mexanik harakati statistikasi. «demografiya»ning o‘rganish ob’ekti aholining umumiy rivojlanishi qonuniyatlari hisoblanadi. demografiya hayotni har tomonlama: tarixiy, siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, huquqiy, tibbiy va statistik tomonidan o‘rganadi. bunda shuni esda tutish kerakki, ob’ekt haqida bilimlar to‘plami ortgan sari, uning yangi qirralari ochila boradi va ular ham o‘rganishning alohida predmetiga aylanadi. har qanday ijtimoiy voqeaning miqdor tomonini «statistika» o‘rganadi. «aholi statistikasi» «demografiya»ning bir qismi bo‘lib, aholi sonini va tarkibini o‘rganadi. 1. aholi soni va tarkibini statistik o‘rganish. har qanday davlatning tarixi – bu, birinchi navbatda, unda yashaydigan xalqning tarixi, aholisining soni va tarkibi, uning iqtisodiy va ijtimoiy tavsiflarida o‘z ifodasini topadi. aholi soni bo‘yicha aniq va yaxlit ma’lumotlar aholini ro‘yxatga olish asosida olinadi. aholini ro‘yxatga olish yakunlariga qarab o‘tmish va hozirgi davr haqida fikr …

2 / 79

ing uchun ham, bu aholi ro‘yxatlarida asosan erkaklar ro‘yxatga olingan. chunki, u paytlarda erkaklarning iqtisodiy o‘rni yuqori bo‘lgan, soliq to‘lashda faqat erkaklar, ya’ni oila boshliqlari qatnashgan. aholini eng birinchi rasmiy ro‘yxatga olish 1790 yilda aqshda, keyinchalik 1800 yilda shvetsiya va finlyandiyada, 1801 yilda – angliya, daniya, norvegiya va fransiyada o‘tkazilgan. ammo, bu aholi ro‘yxatlari juda oddiy shaklda hamda uzoq muddatga cho‘zilgan. masalan, birinchi aqshda aholini ro‘yxatga olish ishlari 18 oy davomida olib borilgan. xix asrga kelib, aholini ro‘yxatga olish juda kengaydi. qator yevropa mamlakatlarida statistika tashkilotlari tuzildi. aholini ro‘yxatga olish ilmiy dasturlar asosida olib borilishi yo‘lga qo‘yildi. xususan, 1870-1879 yillarda dunyoning 48 ta, 1890 yillarda esa 57 ta davlatida aholi ro‘yxati o‘tkazilgan. xix asr oxirida dunyo aholisining 21 foizi ro‘yxatga olingan bo‘lsa, xx asr boshida 54 foiz aholi ro‘yxatdan o‘tkazilgan. ikkinchi jahon urushidan keyin, aholini ro‘yxatga olish tizimi yanada takomillashtirildi. 1945-1954 yillarda – 151 ta davlatda, 1965-1974 yillarda – 179 …

3 / 79

rganadi. aholining tabiiy harakati deyilganda aholi sonini tug‘ilish va vafot etish natijasida o‘zgarishi, binobarin, tabiiy yo‘l bilan o‘zgarishi tushiniladi. shuningdek, nikohdan o‘tish va undan o‘chish kabi holatlar ham aholining tabiiy harakati tarkibida o‘rganiladi. aholining mexanik harakati deyilganda uning ayrim hududlar bo‘yicha ko‘chib yurishi va doimiy yashash joyining o‘zgartirib turishi tushiniladi. ijtimoiy harakat deyilganda, aholi yashashining ijtimoiy indekslari, ya’ni ijtimoiy guruhlar sonining va tarkibining o‘zgarishi tushiniladi. aholi harakatining hamma usullari ham uning rivojini, evolyusiyasini ifodalaydi. bu holatlar dinamik va statistik qonuniyatlarda o‘z aksini topadi. aholi statistikasi ma’lumotlari iqtisodiyotni boshqarish va rejalashtirishda foydalaniladigan qator masalalarni, iqtisodiy va ijtimoiy jarayonlarni raqamlarda aks ettirishda foydalaniladi. bunda oddiy arifmetik emas, balki alohida statistik hisob – aholi kategoriyasining hisobi amalga oshiriladi. birinchi masala, tug‘ilganlar soni, vafot etgalar, nikohdan o‘tgan va undan o‘chganlar soni, ko‘chib kelganlar va ko‘chib ketganlar soni statistik tomondan aniqlanadi, binobarin, to‘plam hajmi aniqlanadi. ikkinchi masala – aholining tarkibini, demografik jarayonlarini o‘rganishdan iborat. bunda …

4 / 79

qiladi. shuning uchun aholi tarkibi va sonida yuz berayotgan o‘zgarishlar iqtisodiyotga, jamiyatga, mahsulot ishlab chiqarish va iste’mol darajasiga bevosita ta’sir o‘tkazadi. lekin mahsulot barcha aholi tomonidan emas, balki mehnat resurslari, ishchi kuchi tomonidan yaratiladi. aholi mahsulot resurslarini to‘ldiruvchi sifatida, inson esa, ishchi kuchining egasi, shaxsiy va ijtimoiy manfatlarni aks ettiruvchi sifatida yuzaga keladi. shu bois aholini boshqarish va rejalashtirish uchun, uni statistik o‘rganish lozim. statistika mehnatga layoqatlilar soni, ularni xalq xo‘jaligi tarmoqlari va sektorlari bo‘yicha taqsimlash haqidagi ma’lumotlarni beradi. aholi ro‘yxati – ilmiy asosda tashkil etilgan statistik faoliyat bo‘lib, uning maqsadi – aholi soni, tarkibi va joylashishi haqidagi ma’lumotlarni olishdan iborat. aholini ro‘yxatga olishning o‘ziga xos birinchi xususiyati – bunda mamlakatni hamma hududi qamrab olinadi, davlatning hamma aholisi, hech qanday cheklashlarga yo‘l qo‘ymay qamrab olinadi. aholi ro‘yxatini o‘tkazishning ikkinchi hususiyati – aholi tarkibi haqidagi ma’lumotlarni olish. demak, bunda aholi bo‘yicha qandaydir belgilarni aniqlab olishi mumkin. bular aholi ro‘yxatini o‘tkazish davrida …

5 / 79

i. kritik momentda tug‘ilganlar ro‘yxatga kiritiladi, kritik momentdan keyin tug‘ilganlar ro‘yxatga kiritilmaydi. kritik momentgacha vafot etganlar ro‘yxatga kiritilmaydi, lekin kritik momentdagi kishi vafot etganda esa tiriklar qatorida ro‘yxatga kiritilgan bo‘ladi. aholi ro‘yxati ko‘p hollarda yashash joylarida o‘tkazilgani sababli kritik moment sifatida kechki soat 12 olinadi, ba’zi hollarda bundan chekinish ham mumkin, lekin natija ko‘ngildagidek bo‘lmaydi. ro‘yxatga olish kunini belgilashda quyidagilar e’tiborga olinadi: aholi kamroq harakat qiladigan kun bo‘lishi; hisobchilarning ish sharoiti va harakat qilish usuli ro‘yxatga olish uchun qulay bo‘lishi; aholi ro‘yxati boshqa ro‘yxatlar bilan birga o‘tkazilganda ikkinchi tomonning manfaati ham e’tiborga olinishi; ro‘yxatga olinadigan kun yil boshlarida bo‘lgani ma’qul, chunki yil boshida aholi bo‘yicha lozim bo‘lgan hisob-kitoblarni amalga oshirish osonroq kechadi. dunyoning ko‘p mamlakatlarida (turkiya, iroq, liviya, paragvay va h.k.) aholi ro‘yxatga olish bir kunda o‘tkaziladi. shu kuni hukumatning maxsus qarori bilan aholining uydan chiqishi (ro‘yxatdan o‘tmaguncha) man etiladi. ro‘yxatga olishning bunday usulda o‘tkazilishi, aholi uchun noqulaylik yaratadi va …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 79 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "aholi statistikasi"

mavzu: mavzu: aholi statistikasi. reja: 1. aholi soni va tarkibini statistik o‘rganish. 2. aholini jinsi, millati, oilaviy holati, ma’lumotli darajasi va boshqa belgilar bo‘yicha o‘rganish. 3. aholini tabiiy va mexanik harakati statistikasi. «demografiya»ning o‘rganish ob’ekti aholining umumiy rivojlanishi qonuniyatlari hisoblanadi. demografiya hayotni har tomonlama: tarixiy, siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, huquqiy, tibbiy va statistik tomonidan o‘rganadi. bunda shuni esda tutish kerakki, ob’ekt haqida bilimlar to‘plami ortgan sari, uning yangi qirralari ochila boradi va ular ham o‘rganishning alohida predmetiga aylanadi. har qanday ijtimoiy voqeaning miqdor tomonini «statistika» o‘rganadi. «aholi statistikasi» «demografiya»ning bir qismi bo‘lib, aholi sonini va tarkibini o‘rganadi. 1. aholi...

Этот файл содержит 79 стр. в формате PPTX (2,7 МБ). Чтобы скачать "aholi statistikasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: aholi statistikasi PPTX 79 стр. Бесплатная загрузка Telegram