tafakkur

PPTX 19 pages 2.3 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.3 MB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

mavzu: tafakkur termiz davlat pedagogika instituti boshlang’ich ta’lim fakulteti boshlang’ich ta’lim yo’nalishi 101-guruh talabasi eshquvvatova saodatning umumiy psixologiya fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu: tafakkur reja .tafakkur turlari tafakkur, uning xususiyatlari tafakkurni voqelikni umumlashtirilgan va vositalangan aks ettirish sifatida ta’riflash mumkin. bundan 162 tafakkurning muhim belgilaridan biri umumlashtirishdan iboratligi kelib chiqadi. voqelikni umumlashtirgan holda aks ettirish birgina odam va zamondoshlarining emas, balki o‘tmish avlodlarining ham tajribasini qayta ishlab chiqish natijasidir. bu tajriba til yordamida og‘zaki va yozma nutqda (o‘qituvchilar ma’ruzalarida, kitob, darsliklarda va h.k.) ifodalangan. shuning uchun tafakkur ko‘plab odamlar bilimlarini umumlashtiradi. tafakkurning o‘ziga xos xususiyati bilish yoki amaliy faoliyat jarayonida yuzaga keladigan u yoki bu vazifani bajarish bilan bog‘liqligidan iborat. tafakkur muammoli vaziyatdan, tafakkurning maqsadi bo‘lgan savolga javobdan boshlanadi. tafakkur – bu narsalar mohiyatini ochib beruvchi g‘oyalar harakati. uning natijasi obraz emas, balki ma’lum bir fikrdir. tafakkur – bu kiritilgan yo‘nalishli-tadqiqiy, qayta o‘zgarishli va bilish xususiyatiga ega bo‘lgan harakatlar va muolajalar …

2 / 19

atsiyalarga kiradi tafakkur, odatda, nazariy va amaliy tafakkurlarga bo‘linadi. nazariy tafakkurda tushunchali va obrazli tafakkur, amaliy tafakkurda esa – ko‘rgazmali-obrazli va ko‘rgazmali-harakatli tafakkur ajratiladi. tushunchali tafakkur-bu ma’lum tushunchalar qo‘llaniladigan tafakkur. u yoki bu aqliy masalalarni yechishda boshqa obrazli tafakkur-bu obrazlar yordamida mulohaza yuritish odamlar tomonidan aniqlangan va tushunchalar, mulohazalar, xulosalar shaklida ifodalangan tayyor bilimlardan foydalanamiz. jarayonining bir turi. ular xotiradan olinadi yoki tasavvurda hosil qilinadi. ko‘pincha tafakkurning bu turi badiiy ijodkorlik faoliyati bilan shug‘ullanuvchi odamlarda ustun bo‘ladi ko‘rgazmali-obrazli tafakkur obrazlarni qo‘llash bilan bog‘liq. bu tafakkur odam biror masalani yechishda turli obrazlarni, hodisalar va jismlar haqidagi tasavvurlarni tahlil qilishida, qiyoslashtirishida, umumlashtirishida namoyon bo‘ladi. ko‘rgazmali-harakatli tafakkur – mohiyati real jismlar bilan amalga oshiriladigan amaliy o‘zgartiruvchi faoliyatdan iborat bo‘lgan tafakkurning alohida turi. tafakkurning bu turi biror-bir moddiy mahsulot ishlab chiqarish maqsadidagi mehnat bilan mashg‘ul bo‘lgan odamlarda kengroq ifodalanadi til vositalari asosida vazifa bajaruvchi so‘z-mantiqiy tafakkur mavjud bo‘lib, u tafakkur tarixiy rivojlanishining so‘nggi bosqichidir. …

3 / 19

ulq-atvorini anglaydi, autistik tafakkur esa, asosan, obyektga emas, affektga mos bo‘lganlarni ifodalaydi, ehtiyojni qondirishga, kelib chiqqan hissiy zo‘riqishni kamaytirishga yo‘naltirilgan bo‘lad tushuncha – bu jism va hodisalarning umumiy, ahamiyatga ega bo‘lgan va farqlanuvchi belgilarini aks ettiruvchi tafakkur shakli. tushunchalar asosida hodisalar va jismlar haqidagi mavjud bilimlarimiz yotadi. u aniq va mavhum bo‘lishi mumkin. hukm – jismlar va hodisalar o‘rtasidagi aloqani aks ettiruvchi tafakkur shakli; biror narsani tasdiqlash yoki inkor etish. tasdiqlovchi hukmga misol sifatida: «psixika miyaning vazifasi», «barcha metallar elektr tokini o‘tkazadi», inkor etishga – «suvda hech qanday yog‘ erimaydi» kabi hukmlarni keltirish mumkin. bir yoki bir necha hukmlardan yangi hukm yuzaga keladigan tafakkur shakli xulosa deb ataladi. boshqa hukmlar keltirib chiqariladigan boshlang‘ich hukmlar xulosa dalillari deb ataladi tafakkur quyidagi asosiy qonuniyatlarga bo‘linadi 1. tafakkur muammoni hal etish bilan bog‘liq ravishda yuzaga keladi; muammoli vaziyat yuzaga kelish sharoiti vazifasini o‘taydi, u boshlang‘ich ma’lumotning taqchilligi, subyektning aqliy faolligi yordamida yengib o‘tish …

4 / 19

ik (lot. – tanlash, tanlanish) – ma’lum vaziyat uchun zarur bo‘lgan bilimlarni tanlash, barcha imkoniyatga ega bo‘lgan holatlarni chetlab o‘tgan holda ularni muammoni hal etishga safarbar qilish. 5. antitsipatsiya (lat. – oldindan sezish) voqealar rivojini oldindan ko‘ra bilish, oldindan sezishni bildiradi. inson voqealar rivojini oldindan ko‘ra bilish, ularning natijalarini bashorat qilish, muammo yechimining ehtimolligi chizmasini tasavvur qilish qobiliyatiga ega 6. tafakkur refleksivligi. fikrlovchi subyekt doimiy refleksiya holatida bo‘ladi, o‘z mulohazalarini aks ettiradi, ularni tanqidiy baholaydi, o‘zini baholash mezonlarini ishlab chiqadi. refleksiya deb subyektning o‘zini aks ettirishi bilan birga muloqotda bo‘ladigan sheriklarini ham o‘zaro aks ettirishiga aytiladi. tafakkur mazmundorligi deganda insoning tevarakatrofdagi moddiy voqelik to‘g‘risida ongda qay miqdorda, ko‘lamda mulohazalar, muhokamalar, fikrlar, muammolar, tushunchalar joy olganligi nazarda tutiladi. insonda sanab o‘tilgan xarakterdagi g‘oyalar to‘lib-toshsa, shunchalik tafakkur mazmundor bo‘ladi. kishilar bir-birlaridan birinchi navbatda tafakkurning mazmundorligi bilan tafovutlanadi tafakkurning chuqurligi deganimizda moddiy dunyodagi narsa-hodisalarning asosiy qonunlari, qonuniyatlari, xossalari, sifatlari ularning o‘zaro bog‘lanishlari, munosabatlari, …

5 / 19

n amaliy va ilmiy xarakterdagi faraz, gipoteza qilish, natijani ko‘z oldiga keltira olishi, qo‘yilgan vazifani hech kimning ko‘magisiz, ko‘rsatmasisiz o‘zining aqliy izlanishi tufayli turli yo‘l, usul va vositalar topib, mustaqil ravishda hal qilishdan iborat aqliy qobiliyatni tushunish kerak. tafakkurning mustaqilligi aqlning sertashabbusligi, pishiqligi va tanqidiyligida namoyon bo‘ladi. aqlning sertashabbusligi deganda insonning o‘z oldiga yangi muammo, aniq maqsad va aniq vazifalar qo‘yishni, ana shularning barchasini amalga oshirishda, nihoyasiga yetkazishda yechimni qidirishda usul va vositalarni shaxsan o‘zi izlashi, aqliy zo‘r berib intilishi, ularga taaalluqli qo‘shimcha belgi va alomatlarni kiritishdan iborat bosqichlarning namoyon bo‘lishini nazarda tutamiz. aqlning pishiqligi vazifalarni tez yechishda, yechish paytida yangi usul va vositalarni o‘z o‘rnida aniq qo‘llashda, trafaretga aylangan eski yo‘l hamda usullardan forig‘ bo‘lishda va boshqa jarayonlarda ifodalanadi. tafakkur ixchamligi deganda, muammoni hal qilishning dastlab tuzilgan rejasi mazkur jarayonda masala yechish shartini qanoatlantirmay qolsa, nomutanosiblik hosil bo‘lsa hech ikkilanmay elastik ravishda o‘zgartirishlar kiritishdan iborat fikr yuritish faoliyatini tasavvur …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tafakkur"

mavzu: tafakkur termiz davlat pedagogika instituti boshlang’ich ta’lim fakulteti boshlang’ich ta’lim yo’nalishi 101-guruh talabasi eshquvvatova saodatning umumiy psixologiya fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu: tafakkur reja .tafakkur turlari tafakkur, uning xususiyatlari tafakkurni voqelikni umumlashtirilgan va vositalangan aks ettirish sifatida ta’riflash mumkin. bundan 162 tafakkurning muhim belgilaridan biri umumlashtirishdan iboratligi kelib chiqadi. voqelikni umumlashtirgan holda aks ettirish birgina odam va zamondoshlarining emas, balki o‘tmish avlodlarining ham tajribasini qayta ishlab chiqish natijasidir. bu tajriba til yordamida og‘zaki va yozma nutqda (o‘qituvchilar ma’ruzalarida, kitob, darsliklarda va h.k.) ifodalangan. shuning uchun tafakkur ko‘plab odamlar bilimlarini umumla...

This file contains 19 pages in PPTX format (2.3 MB). To download "tafakkur", click the Telegram button on the left.

Tags: tafakkur PPTX 19 pages Free download Telegram