optik analiz usullarining qo'llanilishi

PPT 18 pages 2.3 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.3 MB

File type PPT

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

mavzu: kompleksonometriya. kompleksonometrik titrlash metodining mohiyati va qo'llanilishi. optik analiz usullarining qo'llanilishi reja: optik analiz usullari va turlari. molekulyar va atom spektroskopiya usullari. spektrofotometriya. optik analiz usullari tekshirilayotgan moddaning optik ko’rsatkichlarini o’lchashga asoslangan. tekshirilayotgan moddaning atom va molekulalariga ta’sir etuvchi elektromagnit nurlanish yutilishi, sochilishi va qaytishi mumkin. ana shu o’zgarishlardal birortasi yordamida tekshirilayotgan moddaning tarkibi haqida xulosa chiqariladi. optik analiz usullari qishloq xo’jaligi va biologiyaga taalluqli izlanishlarda optik analiz usullaridan biri kolorimetrik analiz keng qo’llaniladi. turli ob’ektlar tarkibidagi mikroelementlar miqdori ana shu usul yordamida aniqlanadi. kolorimetrik analiz o’ta sezgirligi va analiz o’tkazish uchun kerakli vaqtning qisqaligi bilan boshqa usullardan farq qiladi. kolorimetrik analiz usulida aniqlanishi zarur bo’lgan komponent rangli birikmaga o’tkaziladn. hosil bo’lgan rangning intensivligidan foydalanib aniqlanayotgan komponentnnng miqdori to’g’risida xulosa qilinadi. kolorimetrik analiz kolorimetrik analiz kolorimetrik analizda tekshirilayotgan va standart eritmalarga reaktivlar bir xil miqdorda, birin-ketin solinadi. eritmalar rangini solishtirishda bir xil tipdagi idishlardap va bir xil tabiatli nurdan …

2 / 18

lar yoki metallarda qo’shimcha tarzda bo’ladigan juda oz miqdordagi elementlarni aniqlash mumkin. elementlarning bu qadar oz miqdorlarini tortma va hajmiy analizning odatdagi usullari bilan amalda aniqlash mumkin emas, chunki ularning eritmadagi konseatrasiyalari etarli darajada bo’lishi uchun tegishli moddalardananalizga juda ko’p miqdorda tortib olish kerak bo’ladi. bunday hollarda kolorimetrik usuldan foydalanib juda tez va aniq natijalar olinadi. fotometrik analiz kolorimetrik analizda aniqlanayotgan ionning eritmadagi rangli birikmasi hooil bo’lishi tufayli paydo bo’ladigan rangning intensivligiga (och-to’qligiga) asoslanib o’sha ionning mikdori haqida xulosa chiqariladi. eritmaning rangi qancha intensiv (to’q) bo’lsa, ionning eritmadagi konsentrasiyasi shuncha yuqori bo’ladi yoki aksincha. kolorimetrik analiz-rangli eritmada yorug’lik spektrining ko’rinish soxasida yotuvchi nurning yutilish darajasini o’lchashga asoslangan. ko’pgina moddalarning eritmalari o’zi uchun xarakterli rangga ega, chunki ularning molekula yoki ionlari nurni tanlab yutadi masalan, [fe(scn)]2+, [cu(nh3)4]2+, cu2+, ni2+, co2+, fe3+, cr3+ kabi kompleks va oddiy ionlari bo’lgan eritmalar o’zining xususiy rangiga ega. ba’zi moddalar suvda erishi jarayonnida rang paydo bo’ladi. …

3 / 18

lashda eritmaga nh4oh ammoniy gidroksid ta’sir ettirib, cu2+ ionini intensiv zangori tusli kompleks ion — [cu(nh3)4]2+ ga o’tkaziladi. tekshirilayotgan rangli eritmada yorug’likning yutilishini o’lchab yoki rangining intensivligini aniqlanadigan ionning aniq konsentrasiyali eritmasi rangining intensivligiga solishtirish yo’li bilan analiz qilinayotgan eritma tarkibidagi rangli modda konsentrasiyasi aniqlanadi. eritma rangining intensivligi bilan undagi rangli ion (yoki modda) miqdori orasidagi borlanish buger-lambert-ber qonuni bilan ifodalanadi. bu qonun quyidagi tenglama bilan ifodalanadi. jo’=jt.10-є٠s٠һ bu yerda jo’ —eritma orqali o’tgan yorug’lik oqimining intensivligi; jt — eritmaga tushayotgan yorug’lik oqimining intensivligi; є — yorug’likning yutilish koeffisienti, o’zgarmas kattalik bo’lib, u eritilgan modda (molyar yutilish koeffisienti) tabiatiga borliq; s — rangli moddaning eritmadagi molyar konsentrasiyasi; h — yorug’liknn yutuvchi eritma qatlamining balandligi (qalinligi), sm. buger-lambert-ber qonunining fizik ma’nosi quyidagicha: eritmalarning rangi bir xil bo’lsa, shuningdek ularning konsentrasiyalari va qavatlari qalinliklari o’zaro teng bo’lsa (eritmalar holatiga ta’sir etuvchi boshqa faktorlar ham bir xil bo’lsa) ikkala eritmaga to’shayotgan yorug’likning teng …

4 / 18

a o’sha eritmaning optik zichligi ham katta bo’ladi, degan xulosa chiqariladi. bu qonuniyatdan kolorimetrik analiz uchun muhim bo’lgan xulosa chiqarish mumkin. tarkibidagi rangli moddaning konsentrasiyalari har xil bo’lgan ikki eritma ranglarining intensivligi o’zaro solishtirilganda ular bir xil qiymatga ega bo’lishi uchun konsentrasiya bilan teskari proporsional bog’lanishda bo’lgan kattalik eritma qatlamining qalinligini o’zgartirishi zarur. kolorimetrik aniqlashlarni bajarishda ba’zi qoidalarga rioya qilish talab etiladi, jumladan: 1. tekshiriladigan eritmaga qanday reaktiv, qaysi tartibda va qancha miqdorda qo’shiladigan bo’lsa, standart eritmaga ham o’sha reaktiv, shu tartibda va shuncha miqdorda qo’shiladi, ikkala holda ham bir xil o’lchov idishlaridan foydalanish kerak. ranglari solishtirilayotgan eritmalarning temperaturalari ham bir xil bo’lishi lozim. 2. rang paydo qiluvchi reaktiv qo’shishdan oldin tekshirilayotgan modda eritmasi rangsiz bo’lishi kerak agar u rangli bo’lsa rangsizlantirish kerak. 3. tekshirilayotgan eritma rangining intensivligi juda katta yoki juda kichik bo’lmasligi kerak. 4. eritmaning rangi butun analiz davomida barqaror intensivlikka ega bo’lishi lozim. odatda eritmalar tayyorlangach, ma’lum …

5 / 18

masalan, hajmi 50 ml bo’lgan eritmada permanganat anioni mno4- holida bo’lgan 0,00005 g marganesni aniqlash mumkin. katta miqdordagi biror ionlarni aniqlashda tortma yoki titrimetrik analizdan foydalanilsa aniq natija olish mumkin. hozirgi vaqtda kolorimetrik aniqlash usullarining soni kundan- kunga ortib bormoqda, chunki bu usuldan foydalanilganda kam vaqt sarflab aniq natija olinadi, analizni bajarish usulikasi qulay, bundan tashqari, kolorimetriyada asocan xususiy reaksiyalardan foydalaniladi. kolorimetrik usuldan tuproq, o’simliklardan olingan namunalar, rudalar, qotishmalar, kimyoviy reaktivlar tarkibidagi ba’zi elementlarning mikromiqdorlarini aniqlashda keng foydalaniladi. eritmalar ranglarining intensivligini solishtirishda asosan vizual va fotoelektrokolorimetrik usullardan foydalaniladi. fotometriya usuli tekshirilayotgan modda tomonidan to’lqin uzunligi qat’iy aniq biror songa teng bo’lmagan nurlarning yutilishpga asoslangan. turli moddalar o’z tabiatiga qarab spektrning har xil sohalarida maksimal nur yutish xususiyatiga ega. masalan, ul`trabinafsha sohada (to’lqin uzunligi λ=200—380nm) ko’zga ko’rinadigan sohada (λ=380—760 nm) va infraqizil sohada (λ=760—2,5nm) tekshiriladi. moddaning tabiatiga qarab eritma rangining intensivligini aniqlashni ultirabinafsha, ko’rinadigan va infraqizil sohalaridan birida o’tkaziladi. bunday o’lchashlarni …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "optik analiz usullarining qo'llanilishi"

mavzu: kompleksonometriya. kompleksonometrik titrlash metodining mohiyati va qo'llanilishi. optik analiz usullarining qo'llanilishi reja: optik analiz usullari va turlari. molekulyar va atom spektroskopiya usullari. spektrofotometriya. optik analiz usullari tekshirilayotgan moddaning optik ko’rsatkichlarini o’lchashga asoslangan. tekshirilayotgan moddaning atom va molekulalariga ta’sir etuvchi elektromagnit nurlanish yutilishi, sochilishi va qaytishi mumkin. ana shu o’zgarishlardal birortasi yordamida tekshirilayotgan moddaning tarkibi haqida xulosa chiqariladi. optik analiz usullari qishloq xo’jaligi va biologiyaga taalluqli izlanishlarda optik analiz usullaridan biri kolorimetrik analiz keng qo’llaniladi. turli ob’ektlar tarkibidagi mikroelementlar miqdori ana shu usul yordamida aniqlana...

This file contains 18 pages in PPT format (2.3 MB). To download "optik analiz usullarining qo'llanilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: optik analiz usullarining qo'll… PPT 18 pages Free download Telegram