nutqning to‘g‘riligi

PPTX 19 pages 4.2 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.2 MB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

mavzu: nutqning tòģriligi,aniqligi,tozaligi,mantiqiyligi, ta'sirchanligi, maqsadga muvofiqligi reja: 1. nutqning to`ģriligi. 2. nutqning aniqligi. 3. nutqning mantiqiyligi. 4. nutqning tozaligi. 5. nutqning ta'sirchanligi. 6. nutqning maqsadga muvofiqligi. 2 nutqning toģriligi nutqning toģri bolishi uning bosh kommunikativ xususiyati hisoblanadi. nutqning toģri tuzilgan bolishi tomonlarning sòzlovchi va tinglovchining, yozuvchi va oquvchining bir-birlarini tez va oson tushunishlarini ta'minlaydi. agar nutq toģri bolmasa, u aniq ham, maqsadga muvofiq ham, mantiqiy ham bolmaydi. toģrilik deganda, - deb yozadi v.g.kostomarov, - nutq madaniyatining zarur va birinchi sharti sifatida adabiy tilning ma'lum paytda qabul qilingan me'yorining qat'iy va aniq muvofiq kelishini, uning talaffuz, orfografik, luģat va grammatik me'yorlarini egallashni tushunish lozim boladi. demak, nutqning toģri bolishi dastlab uning adabiy til me'yorlariga muvofiq kelishi bo`lib hisoblanadi. 3 nutqning toģri bòlishi asosan ikki me'yorga urģu va grammatik me'yorga amal qilishni taqozo qiladi. sòzlardagi ayrim boģinlarning zarb bilan talaffuz qilinishi, ya'ni ularga urģuning tushishi hamma tillarda ham bir xil xususiyatga ega …

2 / 19

chunki ruscha-baynalmilal sòz va atamalarning talaffuzi, ya'ni urģuni qollash ozbek tilinikidan birmuncha farq qiladi. 7 nutqning aniqligi aniqlik ham nutqning asosiy kommunikativ sifatlaridan biridir. agar toģrilik nutqning yuzaga kelishida faqat til omili, zaruriy belgisi sifatida qaralsa, nutqning aniqligi deyilganda uning shakllanishiga xizmat qiladigan, tildan tashqarida bòlgan omillarni ham nazarda tutish lozim bòladi. bunda dastlab til va tafakkur munosabati turadi. chunki tabiat va jamiyatdagi narsa va hodisalar òrtasidagi mutanosiblik va uning nutqda aks etishi ana shu aniqlikning xuddi o`zidir. 8 publisistik va badiiy uslublarda esa soz va iboralar faqatgina badiiy-estetik vazifani bajarishdan tashqari yozuvchining goyaviy maqsadi uchun xizmat qilishi lozim boladi. sòz qòllash aniqligining chegarasini belgilash birmuncha murakkab ish bòlib, u tilni yaxshi bilishni va uning vazifaviy uslublar doirasida qollanish imkoniyatlarini o`rganishni taqozo qiladi. 9 aniqlikni boshqacha tushunish ham mumkin. bu sòz va uning kòpchilik tomonidan qabul qilingan ma'nosi hamda uning nutqda qollanishi bilan muvofiq kelishidir. kòrinadiki, aniqlik nutqning asosiy xususiyati …

3 / 19

vujudga keladi yoki tinglovchilarni ongli ravishda adashtirish, bahs-munozarada qanday bo`lmasin yutib chiqishga intilish istagidan kelib chiqadi. 12 nutqning mantiqiyligi uning asosiy sifatlari toģrilik va aniqlik bilan chambarchas boģlangandir. chunki grammatik jihatdan toģri tuzilmagan nutq ham, fikrni ifoda etish uchun muvaffaqiyatsiz tanlangan leksik birlik ham mantiqning buzilishiga olib kelishi tabiiydir. mantiqiy izchillikning buzilishi tinglovchi va òquvchiga ifodalanayotgan fikrning tòliq borib yetmasligiga, ba'zan umuman anglashilmasligiga sabab bo`lishi mumkin. nutqni shakllantirishdagi e'tiborsizlik oqibatida ba'zan mantiqsizlik ham yuz beradi. 13 nutqning tozaligi deganda unda til elementlarining ishlatilishida adabiy til me'yorlariga amal qilish-qilmaslik tushuniladi. yaxshi, namunaviy nutq hozirgi òzbek adabiy tili talablariga mos holda shakllangan bolishi, turli ģayriadabiy va ģayriaxloqiy til elementlaridan holi bòlishi kerak. bu masalaning til jihati bòlib, nutqiy tozalikning tildan tashqari paralingvistik jihatlari ham undan kam bolmagan ahamiyatga ega. chunki u boy ma'naviy-axloqiy qadriyatlarga ega bòlgan va bugun mustaqillik davrida yashab, dunyo hamjamiyati bilan teng mavqeda muloqotda bòlayotgan òzbek xalqining madaniy darajasiga …

4 / 19

ng tinglovchilar tomonidan qabul qilinishi nazorat qilib borilishi lozim bòladi. 16 tadqiqotchilarning fikrlariga asoslanib, «nutq faoliyatida muallif òz oldiga qòygan maqsadni eng aniq, eng tòg’ri, eng yaxshi, eng ta’sirchan, eng tushunarli qilib ifodalaydigan sòzlarni, so`z birikmalarni, gaplarni topishga, tanlashga intiladi. bu vositalarni yaxlit qilib, «maqsadga muvofiqlik» deb belgilash mumkin». 17 nutqning maqsadga muvofiqligi ma’lumki, sòzlovchi tomonidan rejalashtirilgan yoki vaziyatga qarab sòzlanadigan nutq ma’lum maqsadga yònaltirilgan bòladi. ya’ni sòzlovchi aniq maqsad va manfaatni kòzlab, til vositalaridan foydalanadi. adabiy til me’yorlariga amal qilib sòzlangan nutq tog’ri, aniq, toza, mantiqiy, ta’sirchan, demak, maqsadga muvofiq nutq sanaladi. 18 e'tiboringiz uchun raxmat!!!102-guruh talabasi amonova sevinch image1.png image3.png image4.jpeg

5 / 19

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutqning to‘g‘riligi"

mavzu: nutqning tòģriligi,aniqligi,tozaligi,mantiqiyligi, ta'sirchanligi, maqsadga muvofiqligi reja: 1. nutqning to`ģriligi. 2. nutqning aniqligi. 3. nutqning mantiqiyligi. 4. nutqning tozaligi. 5. nutqning ta'sirchanligi. 6. nutqning maqsadga muvofiqligi. 2 nutqning toģriligi nutqning toģri bolishi uning bosh kommunikativ xususiyati hisoblanadi. nutqning toģri tuzilgan bolishi tomonlarning sòzlovchi va tinglovchining, yozuvchi va oquvchining bir-birlarini tez va oson tushunishlarini ta'minlaydi. agar nutq toģri bolmasa, u aniq ham, maqsadga muvofiq ham, mantiqiy ham bolmaydi. toģrilik deganda, - deb yozadi v.g.kostomarov, - nutq madaniyatining zarur va birinchi sharti sifatida adabiy tilning ma'lum paytda qabul qilingan me'yorining qat'iy va aniq muvofiq kelishini, uning talaffuz, orfogra...

This file contains 19 pages in PPTX format (4.2 MB). To download "nutqning to‘g‘riligi", click the Telegram button on the left.

Tags: nutqning to‘g‘riligi PPTX 19 pages Free download Telegram