termodinamika qonunlari

PPTX 23 pages 15.6 MB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 15.6 MB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

mavzu:termodinamika qonunlari denov tadbirkorlik va pedagogika instituti aniq va tabiiy fanlar fakulteti biologiya yoʻnalishi 9b jumayev baxtiyor mavzu:termodinamika qonunlari organizmda moddalar almashinuvi energiyaning bir turdan ikkinchi turga o‘tish jarayonlari bilan birga davom etadi. energiya va moddalar almashinuvi hayot faoliyatining asosida yotgan yagona jarayondir. tirik organizm oziq moddalarning kimyoviy energiyasini sarflaydi va energiyaning shu turini organizm tomonidan bajariladigan barcha ish jarayonlari energiyasiga aylantirib, ortiqcha miqdordagi issiqlikni tashqariga chiqaradi. termodinamika — energiyani bir turdan ikkinchi turga o‘tishini, ya'ni energiya transformatsiyasini o‘rganadigan fizikaning bo'limidir. termodinamik tizim deyilganda ichida ro‘y beradigan jarayonlarni o‘rganib chiqish osonroq bo'lishi uchun atrofdagi fazodan shartli ravishda ajratib qo'yilgan jism yoki jismlar yig'indisi tushuniladi. olivia wilson tizimning holati esa barcha fizik va kimyoviy xossalarga bogliq bo‘ladiki. bu xossalarning o‘zgarishi tizim holatining o'zgarishiga olib keladi. tizim holatining ana shunday parametrlari jumlasiga harorat t, bosim p. hajm v. massa m, ichki energiya u. konsentratsiya c. entropiya s va boshqalar kiradi. termodinamik jarayon …

2 / 23

iqlik va suv bugʻlanib, havoda yoʻqolib ketadi. yopiq tizim oʻzining atrof-muhiti bilan faqat energiya almashadi, modda emas. agar yuqorida berilgan misoldagi qozon qopqogʻini zich yopsak, u deyarli yopiq tizim boʻladi. izolyatsiyalangan tizim oʻzining atrof-muhiti bilan modda ham, energiya ham almashmaydi. mukammal izolyatsiyalangan tizimni topish qiyin, lekin qopqogʻi zich yopiladigan maxsus sovitkich idishlar izolyatsiya qilingan tizimga oʻxshaydi. idish ichidagi narsalar bir-biri bilan energiya almashishi mumkin, shuning uchun muz biroz eriydi va ichimlikni sovitadi, ammo tashqi muhit bilan juda kam energiya (issiqlik) almashadi. tizimga berilgan issiqlik miqdori tizimning ichki energiyasining o‘zgarishiga va tizim bajaradigan ishga ketadi: tizimning ichki energiyasi deganda uni tashkil etuvchi zarralarning kinetik va potensial energiyalari yig'indisi tushuniladi. ldeal gaz molekulalari o'zaro ta’sirlashmaydi, shuning uchun uning potensial energiyasi nolga teng. u holda bo‘ladi. lchki energiya tizimning holat funksiyasi bo‘lib, berilgan holat uchun ma’lum qiymatga ega bo'ladi. tirik organizmlarda sodir boʻladigan energiya almashinuvi fizika qonunlariga boʻysunadi. shu tufayli ular elektr tarmoqlarining …

3 / 23

i natijasida chiqadigan energiya issiqlik energiyasi deb ataladi. elektr chiroqlari yorugʻlik bilan birgalikda issiqlik ham hosil qiladi, bilyard koptogida esa ishqalanish tufayli issiqlik hosil boʻladi, oʻsimlik va hayvonlardagi kimyoviy energiya almashinuvida ham shunday termodinamikaning birinchi qonunining tajribada tekshirilishi, maxsus kalorimetrlarda metabolizm jarayonida organizmdan tashqariga chiqariladigan issiqlikni o’lchash yo’li bilan amalga oshirilgan. ma’lum bo’ldiki, organizm tomonidan bir sutka davomida ajratilgan issiqlik (1859 kkal), uning qabul qilgan ovqat mahsulotlarida mujassamlangan energiyaga (1879 kkal) mos keladi. termodinamikaning 1- qonuniga binoan, sistema tomonidan tashqi muhitdan yutilgan issiqlik (q uning ichki energiyasini o’zgartish du va sistema tomonidan bajariladigan (hajmini o’zgartish dv uchun tashqi p - bosimga qarshi bajariladigan ish pdv hamda kimyoviy o’zgarishlar bilan kechadigan maksimal foydali (amax ishdan iborat) umumiy ish (a ga sarflanadi: (q = du + (a, bu yerda ish (a = pdv + (a’max yoki: (q = du + pdv + (a’max energiyani yaratib ham, yoʻq qilib ham boʻlmaydi, ammo u …

4 / 23

u qanday boʻlishi mumkinligini koʻrib chiqamiz. agar qoʻlingizda ikkita jism (aytaylik, bir xil metalldan yasalgan ikkita blok-gʻisht) bor va ular turli haroratda boʻlsin, bunda sizning tizimingiz nisbatan tartibli boʻladi: molekulalar tezlik boʻyicha taqsimlanadi, sovuqroq jismdagi molekulalar sekinroq va issiqroq jismdagi molekulalar tezroq harakatlanadi. tizimning harorat jihatdan ajralgan konfiguratsiyadan koʻra yuqoridagi kabi tartibsiz konfiguratsiya tomon harakatlanish ehtimoli statistik jihatdan yuqori (yaʼni tartibsiz konfiguratsiyaga mos keladigan koʻplab ehtimoliy vaziyatlar mavjud). jarayonlar bog’langanligi. o’zligidan kechuvchi har qanday jarayon, erkin energiyaning kamayishi yo’nalishida amalga oshadi. masalan, atf, adf gacha gidroliznanganda ("makroergik bog’" uzilishi evaziga) (g ancha kamayadi. hujayrada kechadigan reaksiyalarning ko’pchiligi (biosintez moddalarning aktiv tashilishi va h.k.) erkin energiyasining ((g >0) oshishi bilan kechadi. onzager aloqadorligi. har qanday jarayonni umumlashgan kuch x (sabab) bilan umumlashgan oqim i (jarayon tezligi)ning ko’paytmasi tarzida xarakterlash mumkin. shu asosda, jarayon entropiyasining o’zgarishi mazkur xarakterlar ko’paytmasi ix (quvvat) ko’rinishida ifodalanadi. agarda muvozanat yaqin sistemada harakatlantiruvchi kuch va u tufayli …

5 / 23

atga yaqin ochiq sistemaga xos ana shunday attraktor mavjudmi? prigojin teoremasiga binoan, tashqi parametrlarning o’zgarmaslik holida, stasionar holatda entropiya hosil qilish tezligi minimal kattalikka intiladi. (entropiya hosil qilish tezligi doimiy bo’lib, uning kattaligi minimal). thanks! www.reallygreatsite.com image9.svg image10.png image11.svg image1.png image2.png image3.png image4.png image5.svg image6.png image7.svg image8.png image12.png image13.svg image14.png image15.svg image16.jpeg image17.png image18.png image19.png image20.png image21.svg image22.png image23.svg image24.png image25.png image26.png image27.png image28.svg image29.png image30.svg image31.png image32.png image33.png image34.svg image40.svg image35.png image36.svg image37.png image38.svg image39.png image41.png image42.png image43.png image44.svg image45.png image46.svg image47.png image48.svg image49.png image50.png image51.svg image52.png image53.svg image54.png image55.svg image56.jpeg image57.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "termodinamika qonunlari"

mavzu:termodinamika qonunlari denov tadbirkorlik va pedagogika instituti aniq va tabiiy fanlar fakulteti biologiya yoʻnalishi 9b jumayev baxtiyor mavzu:termodinamika qonunlari organizmda moddalar almashinuvi energiyaning bir turdan ikkinchi turga o‘tish jarayonlari bilan birga davom etadi. energiya va moddalar almashinuvi hayot faoliyatining asosida yotgan yagona jarayondir. tirik organizm oziq moddalarning kimyoviy energiyasini sarflaydi va energiyaning shu turini organizm tomonidan bajariladigan barcha ish jarayonlari energiyasiga aylantirib, ortiqcha miqdordagi issiqlikni tashqariga chiqaradi. termodinamika — energiyani bir turdan ikkinchi turga o‘tishini, ya'ni energiya transformatsiyasini o‘rganadigan fizikaning bo'limidir. termodinamik tizim deyilganda ichida ro‘y beradigan jarayonla...

This file contains 23 pages in PPTX format (15.6 MB). To download "termodinamika qonunlari", click the Telegram button on the left.

Tags: termodinamika qonunlari PPTX 23 pages Free download Telegram