institutsionalizm

PPTX 15 pages 10.1 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 10.1 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

brown and light brown ancient typographic group project creative presentation institutsionalizm yoʻnalishi mohiyati va ahamiyati 1. institutsionalizmning kelib chiqishi va undagi yangi rahnamolar 2. konvergensiya konsepsiyasi 3. xalq kapitalizmi 4. industrial jamiyatdan keyingi jamiyat 5. iqtisodiy o’sish bosqichlari ma’ruzachi: jumayeva zamira bustonovna institutsionalizmning kelib chiqishi va undagi yangi rahnamolar xx asrning boshida aqsh iqtisodchi-olimlari iqtisodiyotda kuchayib borayotgan monopolistik tendensiyalarni tahlil qilgach va o‘z mamlakatining «antitrest» siyosatiga ta’sir ko‘rsatgach, iqtisodiyot ustidan ijtimoiy nazorat qilish konsepsiyasiga asos soldi. ularning nazariyasi hozirgi kunda iqtisodiy fanda ijtimoiy institutsional yoki oddiy qilib aytganda institutsionalizm deb ataluvchi yangi yo‘nalishni boshlab berdi. institutsionalizm – bu ma’lum ma’noda iqtisodiy nazariyadagi yangi klassik yo‘nalishga muqobil nazariyadir. agar yangi klassiklar a.smitning bozor xo‘jaligi mexanizmining takomillashganligi va iqtisodiyotning o‘zini-o‘zi tartiblashi to‘g‘risidagi tezisiga va «sof iqtisodiy fan» ga amal qilsalar, institutsionalistlar esa moddiy omillar bilan birga iqtisodiyotning harakatlantiruvchi kuchi deb ruhiy, ma’naviy, huquqiy va boshqa omillarni ham hisoblaydilar. boshqacha aytganda, institutsionalizm o‘zi …

2 / 15

a bilan iqtisodiy sub’yektlarning asosiy unsurlari (yer egalari, ishchilar, kapitalistlar va injener-texnik ishchilar) o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarni aniqlash muhim ahamiyatga ega. iqtisodiyotda ularning roli har xildir. kapital egalarini faqat o‘z kapitallariga keladigan foyda qiziqtiradi . ularning daromad manbai bo‘lib real sektor emas, balki moliya sohasida aylanib turuvchi qimmatli qog‘ozlar hisoblanadi. bu ma’noda kapital egalari bekorchi sinfni tashkil etadi. ishchilar, shuningdek, ishlab chiqarishni tashkil etuvchilar va texnik mutaxassislar unumli sinf hisoblanadilar, ular o‘z kapitallariga ega emas va bekorchi sinf kreditga qo‘ygan vositalardan foydalanib ish yuritadilar. bekorchi sinfning hukmronlik mavqei butun bir iqtisodiyotning amal qilishida kredit rolining haddan tashqari oshib ketishiga olib keladi. kapitalning anchagina qismi chayqovchilik maqsadlarida foydalaniladi va ishlab chiqarishni rivojlantirishga yo‘naltirilmaydi. kredit inflyatsiyasi vujudga keladi, uning orqasidan ssudani zudlik bilan qoplash talabi zarurligi kelib chiqadi. natijada ommaviy bankrotlik va turg‘unlik yuzaga chiqadi, ular o‘zining davom etishi muddati bo‘yicha iqtisodiy yuksalish davridan ancha ortib ketadi. bekorchi sinf bilan unumli sinf o‘rtasidagi …

3 / 15

k hayotida hal qiluvchi ahamiyatga ega. uningcha, bitim - (ya’ni huquqiy akt) iqtisodiy tizimning bosh bo‘g‘ini hisoblanadi. bitim o‘z tabiatiga ko‘ra uning ishtirokchilari manfaatlari ixtilofliligini, ushbu ixtilofli manfaatlarning o‘zaro bog‘liqliligini bildiradi. bitim ishtirokchilari sifatida ko‘proq individlar emas, balki kasaba uyushmalari va tadbirkorlar ittifoqlari qatnashadilar. jamiyat vujudga keladigan qarama-qarshiliklarni yechib beradigan huquqiy mexanizmni ishlab chiqishi lozim u.mitchell fikriga ko‘ra, kishilar faoliyatida asosiy harakatlantiruvchi kuch – pul hisoblanadi. aynan moliyaviy institutlar inson hatti-harakatining xarakterini aniqlab beradi. u iqtisodiy (moliya, kredit, pul muomalasi) va noiqtisodiy (psixologik, ijtimoiy, axloq, xulq, fe’l-atvor) omillarining o‘zaro bog‘liqligini va o‘zaro ta’sirini ko‘rsatib berdi. madaniy va ijtimoiy-psixologik omillarni hisobga olgan holda davlatning pul, kredit va moliya sohalariga aralashuvini zarur deb hisobladi. u.mitchellga katta shuhrat keltirgan uning iqtisodiy sikl nazariyasi hisoblanadi. uning bir qator asarlari, jumladan “iqtisodiy sikllar”, “iqtisodiy sikl: muammo va uning yo‘lga qo‘yilishi”, “iqtisodiy sikllarni o‘lchash” ushbu muammoga bag‘ishlangan. u o‘z asarlarida axborotlarni ishlashda statistik tahlil vositalaridan va …

4 / 15

‘zda tutilgan ilmiy prognozlashtirishga asoslanadi. ikkinchi jahon urushidan keyin sof institutsionalizm biroz susaydi, ammo jon kennet gelbreyt (1909 yil tug‘ilgan) asarlarida bir muncha o‘zgargan shaklda qayta tiklandi. uning «yangi industrial jamiyat» nomli asosiy asari iqtisodiyotda «texnostruktura»ning tahlili va roliga bag‘ishlangan. texnostruktura deganda, j.k. gelbreyt fikriga ko‘ra, texnologiyalar bo‘yicha olimlarni, konstruktorlarni, mutaxassislarni o‘z ichiga oluvchi jamiyat qatlamlari, boshqaruv, moliya va umuman olganda, yirik korporatsiyalarning me’yorli ishlashini ta’minlash uchun kerak bo‘lgan narsalar tushuniladi. k.gelbreyt fikri bo‘yicha, hozirgi zamon bozor iqtisodiyoti hatti- harakati murakkab texnikalarni ishlab chiqaruvchi yirik korporatsiyalar bilan aniqlanadi. zamonaviy korporatsiyalarda real iqtisodiy hokimiyat kapital egalariga emas va hatto menejerlarga ham emas, balki texnologik bilim egalari – texnostrukturaga tegishli bo‘ladi. texnostruktura vakillari ishlab chiqarish to‘g‘risida o‘ziga xos professional bilimga va qaror qabul qilish uchun zarur bo‘lgan axborotlarga ega. albatta, rasmiy jihatdan muhim qarorlar, qoidaga ko‘ra, kompaniyaning yetakchi menejerlari, direktor va uning o‘rinbosarlarining alohida huquqi hisoblanadi. lekin barcha qarorlarni qabul qilish deyarli …

5 / 15

orot, fan-texnika bilimi. shuning uchun real hokimiyat texnostruktura qo‘lida. hozirgi zamon bozor iqtisodiyotining barcha eng muhim hodisalarini j.k.gelbreyt zamonaviy texnika taraqqiyotining to‘g‘ridan-to‘g‘ri va bevosita natijasi deb tushuntiradi. texnika va texnologiya, uning fikriga ko‘ra, hozirgi zamon kapitalizmi uchun xarakterli bo‘lgan yangi iqtisodiy belgilarni vujudga keltiradi. ulardan eng muhimi rejalashtirishdir. korporatsiyalarni boshqaruvchi texnostruktura ularning ish faoliyatini bir necha yil oldinga rejalashtiradi. rejalashtirish va bitimlar tizimi (xom ashyo, asbob ukunalar, ilmiy va konstruktorlik ishlamalarni yetkazib berish bo‘yicha) barqarorlikni keltirib chiqaradi, raqobatni esa bartaraf etadi. j.k. gelbreyt o‘zining keyingi asarlarida texnostrukturaga nisbatan tanqidiy fikrlarni bildirgan. u texnostrukturani «bozor tizimini» ekspluatatsiya qilishda (mayda va o‘rta biznesni), davlat amaldorlari bilan qo‘shilib ketishda, qurollanish ketidan quvishda, tabiiy resurslardan foydalanishdagi isrofgarchilikda, bozorga ta’sir ko‘rsatishning monopolistik uslublarini qo‘llashda aybladi. u, shuningdek, mayda va o‘rta tadbirkorlikni va ijtimoiy texnostrukturani (uy-joy qurilishini, ijtimoiy transportni, tibbiy xizmatni, qishloq xo‘jaligini, san’atni) davlatning qo‘llab quvvatlashini talab qilib chiqdi. «bozor tizimida» bahoni va ish haqini …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "institutsionalizm"

brown and light brown ancient typographic group project creative presentation institutsionalizm yoʻnalishi mohiyati va ahamiyati 1. institutsionalizmning kelib chiqishi va undagi yangi rahnamolar 2. konvergensiya konsepsiyasi 3. xalq kapitalizmi 4. industrial jamiyatdan keyingi jamiyat 5. iqtisodiy o’sish bosqichlari ma’ruzachi: jumayeva zamira bustonovna institutsionalizmning kelib chiqishi va undagi yangi rahnamolar xx asrning boshida aqsh iqtisodchi-olimlari iqtisodiyotda kuchayib borayotgan monopolistik tendensiyalarni tahlil qilgach va o‘z mamlakatining «antitrest» siyosatiga ta’sir ko‘rsatgach, iqtisodiyot ustidan ijtimoiy nazorat qilish konsepsiyasiga asos soldi. ularning nazariyasi hozirgi kunda iqtisodiy fanda ijtimoiy institutsional yoki oddiy qilib aytganda institutsionalizm deb...

This file contains 15 pages in PPTX format (10.1 MB). To download "institutsionalizm", click the Telegram button on the left.

Tags: institutsionalizm PPTX 15 pages Free download Telegram