firmanazariyasi va tashkiliy-huquqiy shakllanishi

PPTX 22 pages 1.7 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

slayd 1 mavzu. firma nazariyasi. firmaning tashkiliy - huquqiy shaklini tahlil qilish reja 1. «prinsipal» bilan «agent» o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlar muammosi 3. firmaning ichki tuzilmasi 4. firmalar tipologiyasi va ularning rivojlanish trayektoriyasi 2. «prinsipal-agent» muammolarini hal etish variantlari 1. «prinsipal» bilan «agent» o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlar muammosi «agent»ni nazorat qilish zarurati va nazoratni amalga oshirishni istamaslik o‘rtasidagi tanlovdan iborat bo‘lgan «prinsipal» muammaviy holatini o‘yinlar nazariyasidan quyidagi model yordamida ko‘rish mumkin. tashkilot tarkibiga kiruvchi «agentlar» sonining o‘sishi, agentlar harakati ustidan nazorat qilish uchun talab etiladigan «prinsipal» xarajatlarining oshishini belgilab beradi. tashkilot tarkibiga kiruvchi «agentlar» sonining o‘sishi, agentlar harakati ustidan nazorat qilish uchun talab etiladigan «prinsipal» xarajatlarining oshishini belgilab beradi. tashkilot ichida axborot asimmetriyasining paydo bo‘lishi sabablarini aniqlash uchun, institusional tizim sifatida buyruqbozlik tizimini tadqiq qilgan fridrix fon xayekning isbotlarini eslaymiz. ya’ni hech qanday o‘ylangan markaz (ya’ni «prinsipal») hamma vaqt barcha hodisalardan xabardor bo‘lib turishga va ushbu axborotni manfaatdor tomonlarning hukmiga tezkor havola …

2 / 22

ashuvi yuz beradi. lekin ular samaradorlik bo‘yicha narx-navo mexanizmi bilan taqqoslanadigan axborot aylanishi tizimining barpo etilishi bilan kuzatilmaydi. noyob axborotga ega bo‘lgan tashkilot ishtirokchilari - «agentlar» uni tarqatishdan va uni buzilmagan tarzda «prinsipal»ga uzatilishidan manfaatdor emaslar. haqiqatdan ham axborot asimmetriyasi «agentlar»ning opportunistik xatti-harakatlari uchun zamin yaratadi – ularning o‘z foydaliligini ko‘paytirishga urinishlari, ular tomonidan yollash to‘g‘risidagi shartnoma tuzilishida qabul qilingan majburiyatlarga qaramasdan, foydalilikning qandaydir qat’iy belgilangan darajasi bilan qondiriladi. tashkilot ichida qaror qabul qilish jarayoni ularning har birida sifat jihatdan yangi axborot paydo bo‘ladigan ko‘plab bosqichlarni o‘z ichiga oladi. buning ustiga, ushbu sifat jihatdan yangi axborotga faqat uni olish va unga ishlov berishda bevosita ishtirok etuvchi tashkilot a’zolari ega bo‘ladi. 5 «prinsipal-agent» muammosi – «agent»ning «prinsipal» topshirig‘i va ko‘rsatmasini bajarishda uning nayrang qilish xavfi hisoblanadi. nayrang qilish axborot asimmetriyasi va «agent» faoliyati ustidan nazorat qilish xarajatlarining yuqori darajasi tufayli mumkin bo‘ladi. shunday qilib, tashkilotlarning faoliyat ko‘rsatishi ajoyib axborotga ega bo‘lish …

3 / 22

‘zaro nazorat qilish uchun «agentlar»ning o‘zlaridan foydalanish imkonini beradi. «agent»ning opportunistik xatti-harakatini cheklashga yo‘naltirilgan rag‘batlar tizimini qidirish bilan optimal shartnoma nazariyasi, yoki, «prinsipal-agent» nazariyasi shug‘ullanadi. ko‘pincha ushbu muammoni hal etishning quyidagi variantlari ko‘rsatiladi. 1 «agentlar» raqobati. «prinsipal-agent» muammosini hal etishning birinchi varianti agentlar o‘rtasidagi raqobatni kuchaytirishni talab qiladi. bunga, masalan, yollanma xodimlarning firmaning foydasida ishtirok etishining turli shakllari, shu jumladan aksiyadorlik korxonasining kapitalida ishtirok etish kiradi. aqshda ko‘p yillardan buyon esop dasturi amal qilmoqda, unga ko‘ra 10 foizdan ortiq sanoat korxonalarining xodimlari o‘z korxonasi aksiyalarini xarid qilishda imtiyozlarga ega bo‘lishadi 2 «agent»ning qo‘shma faoliyat natijalarida ishtirok etishi. muammoni hal etishning ikkinchi varianti «agent» tomonidan qat’iy belgilanmagan, balki firma faoliyatining natijalariga bog‘liq bo‘lgan mukofotni to‘lashni nazarda tutuvchi yollash haqidagi shartnomaning tuzilishidan iborat. «prinsipal» vaqtincha «tenglar ichida birinchi» bo‘ladi. ta’kidlash lozimki, hukumronlik munosabatlari «agentlar» tomonidan o‘z harakatlari ustidan nazoratning boshqalarga topshirilishi bilan tugatilmaydi, shunchaki nazorat qilish va vazifalarni taqsimlash funksiyalari tashkilotning barcha …

4 / 22

lishi muqobil modellardagi tashkilotning ichki tuzilishi asosida yotadi. firma ichki tuzilishining quyidagi to‘rtta varianti keng tarqalgan: unitar (u-tuzilma) xolding (x-tuzilma) multi-divizional (m-tuzilma) aralash (a-tuzilma). 1 unitar tuzilma - hukmronlik munosabatlarining eng yuqori darajada markazlashuvini nazarda tutadi. barcha asosiy qarorlar «prinsipal» tomonidan qabul qilinadi, uning o‘zi nazoratni ham amalga oshiradi. barcha asosiy qarorlar «prinsipal» tomonidan qabul qilinadi, uning o‘zi nazoratni ham amalga oshiradi. agar «agentlar» faoliyatini nazorat qilish huquqi boshqalarga o‘tkazilsa, u holda funksional belgi bo‘yicha – funksional bo‘linmalar boshliqlariga: sotish bo‘limi boshlig‘i, bosh muhandis, bosh buxgalter va h.k.ga beriladi. shunday qilib, funksional bo‘linmalar rahbarlari bir vaqtning o‘zida firma rahbariyatiga nisbatan «agentlar», bo‘lib topshiriqlarning bevosita ijrochilariga nisbatan esa - «prinsipal» hisoblanadi. 2 xolding tuzilmasi qarorlar qabul qilish va «agentlar» harakatlari ustidan nazorat qilish jarayonini imkon qadar markazlashgan tizimdan chiqarishni o‘zida namoyon etadi. amalda «prinsipal» faqat moliyaviy oqimlarni va «agentlar» faoliyatining moliyaviy natijalarini nazorat qilish vakolatini o‘zida saqlab qoladi. «agentlar» barcha qarorlarni …

5 / 22

iyalash tamoyili asosida faoliyat ko‘rsatuvchi yarim tobiy ishlab chiqarish bo‘linmalarini tashkil etishni nazarda tutadi. multidivizional tuzilma. xx asrning eng ahamiyatli tashkiliy-boshqaruv innovatsiyasi bo‘lib 20-yillarda pyer dyupon («du pont» rahbari) va alfred sloun («general motors» rahbari) tomonidan multidivizional tuzilmaning tashkil etilishi hisoblanadi. multidivizional tuzilma unitar va xolding tuzilmalarining o‘ziga xos sintezi hisoblanadi. haqiqatdan ham, unda (masalan, yangi mahsulot ishlab chiqarish to‘g‘risida) strategik qarorlarni qabul qilishning markazlashtirish tamoyili saqlanib qolgan va ayni paytda tezkor nazorat va boshqaruv markazlashmagan. 4 aralash tuzilma, agar bo‘linmalardan biri huddi unitar korxonadagi kabi firma rahbariyati tomonidan to‘liq nazorat qilinsa, ikkinchi bo‘linma xoldingdagi kabi firma rahbariyatiga moliyaviy jihatdan qaram bo‘lsa, uchinchi bo‘linma esa operasion mustaqillikka ega bo‘lib, multidivizional tuzilmadagi kabi o‘z xarajatini qoplash tamoyili asosida faoliyat ko‘rsatgan taqdirda, yuzaga keladi. shu tariqa divizionlar («agentlar»)ning o‘z moliyaviy xarajatini qoplash tamoyili ularga o‘z faoliyatidan olinadigan daromadlarda ishtirok etish imkonini beradi, lekin firma rahbariyati («prinsipal») bunda firmaning maqsadlari va vazifalariga muvofiq …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "firmanazariyasi va tashkiliy-huquqiy shakllanishi"

slayd 1 mavzu. firma nazariyasi. firmaning tashkiliy - huquqiy shaklini tahlil qilish reja 1. «prinsipal» bilan «agent» o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlar muammosi 3. firmaning ichki tuzilmasi 4. firmalar tipologiyasi va ularning rivojlanish trayektoriyasi 2. «prinsipal-agent» muammolarini hal etish variantlari 1. «prinsipal» bilan «agent» o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlar muammosi «agent»ni nazorat qilish zarurati va nazoratni amalga oshirishni istamaslik o‘rtasidagi tanlovdan iborat bo‘lgan «prinsipal» muammaviy holatini o‘yinlar nazariyasidan quyidagi model yordamida ko‘rish mumkin. tashkilot tarkibiga kiruvchi «agentlar» sonining o‘sishi, agentlar harakati ustidan nazorat qilish uchun talab etiladigan «prinsipal» xarajatlarining oshishini belgilab beradi. tashkilot tarkibiga kiruvchi «agent...

This file contains 22 pages in PPTX format (1.7 MB). To download "firmanazariyasi va tashkiliy-huquqiy shakllanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: firmanazariyasi va tashkiliy-hu… PPTX 22 pages Free download Telegram