atsetilen uglevodorodlarining kimyoviy xossalari

PPTX 20 pages 682.5 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 682.5 KB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

slayd 1 atsetilen va atsetilen uglevodorodlarining o'ziga xos kimyoviy xossalari. o'zmu kimyo fakulteti 5141300-neft va gaz kimyosi yo'nalishi 3-kurs talabalari uchun “atsetilen uglevodorodjlari kimyosi” fanidan ma'ruza mashg'uloti tuzuvchi: prof. s.e.nurmanov r e j a : 1. atsetilen uglevodorodlarining o’ziga xos xossalarini tushuntirish; 2. atsetilen uglevodorodlarining o’ziga xos kimyoviy xossalari; alkinlarning kimyoviy xossalarini uch bog‘ va uning o‘ziga xos tuzilishi belgilaydi. ular birikish, almashinish, polimerlanish va oksidlanish reaksiyalariga kirishadi. uch bog‘da katta hajmdagi elektron bulutlarning bir joyga to‘plamshi pi-bog’ning mustahkamligini kamaytirib, reaksion qobihyatning oshishiga olib kelishi kerak edi. lekin, c-c bog‘ energiyasi 339kj/mol, cξc bog‘niki 833kj/mol, bundan pi-bog‘ning energiyasini hisobash mumkin: (833-339)/2=247kj/mol. shunga qaramasdan atsetilen uglevodorodlari birikish reaksiyalariga etilen uglevodorodlariga nisbatan qiym kirishadi. bunga sabab sp-gibrid orbital elektronlarining yadroga yaqin joylashishidir. alkenlarga xos barcha birikish reaksiyalari alkinlarda ham kuzatiladi. alkinlardagi sp gibridlangan uglerod atomlari alkenlardagi sp2 uglerod atomlariga nisbatan o'zaro yaqin joylashgan va ularning elektromanfiyligi yuqori. uglerod atomi yadrolariga yaqin masofadagi …

2 / 20

bo‘yicha selektiv sodir bo’ladi. turli nukleofil reagentlarning birikishi. yuqorida kuzatganimizdek, asetilen va uning hosilalari suv, spirt, karbon va boshqa kislota anionlari kabi nukleofil reagentlarni biriktirib olish mumkin. bunday reaksiyalar asosan katalizatorlar - mis (i) va yoki simob (ii) tuzlari ishtirokida amalga oshiriladi. faqatgina ayrim hollarda yuqori haroratlarda (masalan, alkoksidlarning birikishi) nukleofil reagentning katalizatorlarsiz birikishini kuzatish mumkin. alkinlarning kislotaligi. o’ta kuchsiz kislotalar. kislotalik odatda, birikmaning vodorod ionini uzata olishga intilishi bilan belgilanadi (brensted-louri). yuqori kislotalik odatda vodorod elektromanfiy atom (masalan n, o, c, s) bilan bog’langan birikmalar uchun xosdir. vodorodni ushlab turuvchi bog’ qutblangan va nisbatan musbat zaryadlangan vodorod ion xolida ajralishi mumkin; boshqacha aytganda, elektromanfiy element umumlashtiruvchi elektron juftini o’zida saqlab qoladi. elektromanfiylikni nisbiy o’lchashlar natijasida quyidagi f > o > n > c qatorni kuzatish mumkin. bundan hf kuchli kislota, ch4 esa shunchalik kuchsiz kislota ekanligi va odatda uni kislota qatoriga qo’shilmaslik ham mumkin degan xulosa chiqadi. organik kimyoda, …

3 / 20

reaksiyasi. uchbog` tutgan joydan parchalanib, kislotalar hosil qiladi: rccr’ + 3[o]  rcooh + r’cooh. oksidlanish reaksiyalari 5ch3–s≡s–cn2–cn3 + 6kmno4 + 9h2so4 → → 5ch3cooh + 5ch3cn2cooh + 6mnso4 + 3k2so4 + 4h2o. lekin atsetilen oksidlanganda uchbog’ uzilmaydi: 5ns≡sn + 8kmno4 + 12h2so4 → 5hooc–cooh + 8mnso4 + 4k2so4 + 12h2o yumshoq sharoitda, neytral muhitda oksidlanganda ham uchbog’ uzilmaydi hamda turli kislorodli orgnik moddalar hosil bo’ladi: 3ch3–s≡s–cn3 + 4kmno4 + 2h2o → cnh2n-2 + 1,5n-0,5 o2 → nco2 + n-1h2 atsetilen yonganda juda katta issiqlik ajralib chiqadi: 2hcch + 5o2  4so2 + 2n2o + q. c2h2 – yumshoq sharoitda oksidlanganda dialdegid so`ng dikarbon kislotasini hosil qiladi. yonish reaksiyalari 1. dimerlanishi ( katalizator cucl ): ch≡ch + hc≡ch → ch2=ch–c≡ch. vinilatsetilen 2. polimerlanishi nsn2=sn–s≡sn nsn2=sn–sn=sn2 butadiyen – 1,3 (–sn2–sn=sn–sn2–)n. sintetik kauchuk polimerlanish reaksiyalari 3. trimerlanishi (zelinskiy reaksiyasi 1927-yil): 3s2n2 s6n6, 3sn3–s≡sn . 1,3,5 - trimetilbenzol sn3 sn3 sn3 polimerlanish reaksiyalari …

4 / 20

mno4 ning suvli eritmasini rangsizlantiradi: hcch + 3[o] + h2o 2hcooh. 3. rangli atsetilenid cho’kmalar hosil qiladi ( uchbog’ zanjirning boshida bo’lgan alikinlarga sifat reaksiya) hcch + 2[ag(nh3)2]oh agccag↓ + 4nh3↑ + 2h2o v a k i l l a r i c2h2 – tozasi rangsiz, ozgina efir xidga ega, havodan yengil, h2o va organik erituvchilarda kam eriydigan gaz. c miqdori ko`pligi uchun tutab yonadi. agar alangaga qo’shimcha havo berilsa (puflansa) u tutamasdan to’liq yonadi. c2h2 havo bilan (3% dan 9% gacha) havfli portlovchi aralashmalar hosil qiladi. asetilen urilganda ham portlashi mumkin, shuning uchun uni aseton eritmasi holida g’ovak materiallarga shimdirilib, ballonlarda saqlanadi va tashiladi. c2h2 yonganda 30000c gacha t0 hosil qilgani uchun aftogen payvandlash va metallarni qirqishda ishlatiladi. toza asitilen va etilen aralashmasi – posilen nomi bilan tibbiyotda ba`zi operatsiyalarda narkoz sifatida ishlatiladi. i s h l a t i l i s h i 1) tetraxloretan, trixloretilen, dixloretilen …

5 / 20

hsulotini gidrogenlash orqali olinadi, plastifikatorlar, poliefirlar hamda poliuretan mahsulotlar olishda ishlatiladi. 9) vinilatsetilen – atsetilenning dimerlanish mahsuloti, polimer moddalar olishda ishlatiladi. 10) xloropren – vinilatsetilenning hcl bilan birikish reaksiyasi orqali olinadi, xloropren kauchuk olishda ishlatiladi. e’tiboringiz uchun rahmat!!! image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.png image7.png image8.png image9.wmf image10.png image11.png image12.emf image13.emf image14.png image15.emf image16.jpeg oleobject3.bin image17.wmf image21.png image18.wmf image19.wmf image20.wmf oleobject9.bin image22.wmf image23.wmf image24.png image29.jpeg image25.wmf image26.wmf image27.wmf image28.wmf image30.jpeg image31.jpeg ¾ ¾ ® ¾ + 2 h ¾ ¾ ¾ ¾ ® ¾ ish polimerlan ® ¾ ¾ ¾ ® ¾ .) akt ( c , t ¾ ¾ ¾ ® ¾ .) akt ( c , t ® ® ¾ ® ¾ 2 br ¾ ¾ ¾ ¾ ® ¾ ) ( tezroq 2 br /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "atsetilen uglevodorodlarining kimyoviy xossalari"

slayd 1 atsetilen va atsetilen uglevodorodlarining o'ziga xos kimyoviy xossalari. o'zmu kimyo fakulteti 5141300-neft va gaz kimyosi yo'nalishi 3-kurs talabalari uchun “atsetilen uglevodorodjlari kimyosi” fanidan ma'ruza mashg'uloti tuzuvchi: prof. s.e.nurmanov r e j a : 1. atsetilen uglevodorodlarining o’ziga xos xossalarini tushuntirish; 2. atsetilen uglevodorodlarining o’ziga xos kimyoviy xossalari; alkinlarning kimyoviy xossalarini uch bog‘ va uning o‘ziga xos tuzilishi belgilaydi. ular birikish, almashinish, polimerlanish va oksidlanish reaksiyalariga kirishadi. uch bog‘da katta hajmdagi elektron bulutlarning bir joyga to‘plamshi pi-bog’ning mustahkamligini kamaytirib, reaksion qobihyatning oshishiga olib kelishi kerak edi. lekin, c-c bog‘ energiyasi 339kj/mol, cξc bog‘niki 833kj/mol, ...

This file contains 20 pages in PPTX format (682.5 KB). To download "atsetilen uglevodorodlarining kimyoviy xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: atsetilen uglevodorodlarining k… PPTX 20 pages Free download Telegram