tabiiy-ilmiy savodxonlik

PPTX 26 pages 2.1 MB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

qashqadaryo viloyatida-2.cdr tabiiy-ilmiy savodxonlik nima? tabiiy-ilmiy savodxonlik – bu shaxsning tabiiy fanlar bilan bog‘liq bilim va ko‘nikmalardan foydalanib, kundalik hayotdagi masalalarni hal qilish qobiliyati. bu tushuncha o‘z ichiga quyidagilarni oladi: tabiiy hodisalarni ilmiy asosda izohlash qobiliyati. o‘z qarorlarini asoslash uchun ilmiy dalillarni qidirish, baholash va talqin qilish. zamonaviy muammolarni hal qilishda tabiiy fanlardan foydalanish. ilmiy bahs va qaror qabul qilish tabiiy-ilmiy savodxonlikning ahamiyati hodisalarga ilmiy yondashish imkoniyati shaxsiy va jamiyat miqyosida qaror qabul qilish uchun poydevor zamonaviy dunyoning murakkab muammolarini hal qilish tanqidiy fikrlash va dezinformatsiyaga qarshi immunitet madaniy va intellektual rivojlanishga hissa barqaror kelajakni shakllantirish kompetensiya bilim kontekst savol formati kognitiv daraja pisa topshiriqlari - tadqiqotning baholash vositasi topshiriqning har bir savoli quyidagi toifalar bo‘yicha tasniflanadi: pisa 2025 tabiiy fanlar kompetensiyalari yangi ushbu uch kompetensiyadan qay biri kundalik hayotda siz uchun eng muhim deb o‘ylaysiz va nega? hodisalarni ilmiy jihatdan tushuntirish tabiiy va texnologik jarayonlar haqida izohlar berish va …

2 / 26

tushuntirish: hayotiy vaziyatlarda tushuncha va bilimlardan foydalanishni talab qiladi. masalan, ob-havo prognozlarini tushunish yoki sog‘lom hayot tarzini saqlash uchun ovqatlanishning biologik asoslarini bilish. ilmiy izlanishlar uchun loyihalarni tuzish va baholash: qaror qabul qilish jarayonida ilmiy dalillarni tekshirish va tahlil qilish muhim. masalan, yangi mahsulotning ekologik ta’sirini yoki sog‘liq uchun xavfsizligini baholash. ma’lumotlardan foydalanish va qaror qabul qilish: o‘zingiz va jamiyat uchun dolzarb qarorlar qabul qilishda qo‘llaniladi. masalan, atrof-muhitni muhofaza qilish uchun qayta ishlash yoki qayta tiklanuvchi energiyadan foydalanish imkoniyatlarini baholash. hodisalarni ilmiy jihatdan tushuntirish tabiiy yo‘nalishdagi fanlardan tegishli bilimlarni esga olish va ulardan foydalanish; turli ifodalash shakllaridan foydalanish va ularni bir-biriga aylantirish; mos ilmiy bashoratlar va yechimlarni taklif qilish hamda ularni asoslash; modellarni aniqlash, yaratish va baholash; moddiy dunyodagi hodisalarni tushuntiruvchi gipotezalarni aniqlash va rivojlantirish; ilmiy bilimlarning jamiyat uchun bo‘lishi mumkin bo‘lgan oqibatlarini tushuntirish; ilmiy izlanishlar uchun loyihalarni tuzish va baholash hamda ilmiy ma'lumotlar va dalillarni tanqidiy talqin qilish berilgan …

3 / 26

jasini aniqlash; kuchli ilmiy dalillarga asoslangan da’volarni, ekspert va no-ekspert fikrlarni va shaxsiy mulohazalarni farqlash hamda bu farqlarni asoslab berish; ma’lumotlar to‘plamidan tegishli ilmiy xulosani qo‘llab-quvvatlash uchun argument tuzish; epistemik va metodologik bilimlardan foydalangan holda ilmiy argumentlardagi umumiy xatolarni tanqid qilish, masalan, noto‘g‘ri taxminlar, sabab va korrelyatsiya o‘rtasidagi chalkashliklar, xato tushuntirishlar yoki cheklangan ma’lumotlar asosidagi umumlashtirishlar; ilmiy argumentlardan foydalanib, zamonaviy muammolarni yoki barqaror rivojlanishni hal qilishga hissa qo‘shadigan individual yoki jamoaviy qarorlarni asoslash. 1. mazmuniy bilim (content knowledge): ilm-fan tomonidan o‘rnatilgan faktlar, tushunchalar va nazariyalar. misol: fotosintez jarayoni, atomlarning zarraviy tuzilishi yoki genetik kod. 2. metodologik bilim (procedural knowledge): ilmiy tadqiqotlar jarayonida qo‘llaniladigan usul va tartib-qoidalar. misol: tajribalarni takrorlash, o‘zgaruvchilarni boshqarish va dalillarni baholash usullari. 3. epistemik bilim (epistemic knowledge): ilm-fan natijalarining ishonchliligini va qanday yaratilganligini tushunish. misol: ilmiy konsensusning ahamiyati, dalillarni tanqidiy baholash va ekspertlar rolini anglash. bilim bilim mazmuniy bilim metodologik bilim epistemik bilim fizik tizimlar o‘zgaruvchilar tushunchasi …

4 / 26

xossalari (masalan, zarralar modeli, bog‘lanishlar, holatlarning o‘zgarishi, issiqlik va elektr o‘tkazuvchanlik); moddaning kimyoviy o‘zgarishlari (masalan, kimyoviy reaksiyalar, energiya almashinuvi, kislotalar/ishqorlar); harakat va kuchlar (masalan, tezlik, ishqalanish) va uzoqdan ta’sir (masalan, magnit, gravitatsiya va elektrostatik kuchlar hamda o‘zaro ta’sirlar); energiya va uning uzatilishi (masalan, energiyaning saqlanishi, tarqalishi, kimyoviy reaksiyalar); energiya va moddaning o‘zaro ta’siri (masalan, yorug‘lik va radio to‘lqinlar, tovush va seysmik to‘lqinlar, karbonat angidrid tomonidan radiatsiyaning yutilishi). tirik tizimlar uchun zarur bilimlar: organizm tushunchasi (hayvonlar, o‘simliklar va mikroorganizmlarni, masalan, viruslar va bakteriyalarni o‘z ichiga oladi); genlar (masalan, gen ifodalanishi, irsiyat/meros, biotexnologiya) va ular atrof-muhit bilan o‘zaro ta’siri; hujayralar (tuzilishi va funksiyasi, energiya ishlab chiqarish, nafas olish (karbon oksidlanishi), fotosintez (karbon biriktirilishi), o‘sish va boshqalar); o‘simlik va hayvon tizimlari, ularning salomatligi va parvarishi (masalan, qon aylanishi/transport, ko‘payish, nafas olish, moddalarning tashilishi, chiqarish, hazm qilish/ovqatlanish) va ular o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqliklar; biologik evolyutsiya (biologik xilma-xillik, genetik o‘zgaruvchanlik, moslashuv va tabiiy tanlanish); ekotizimlar (masalan, …

5 / 26

lar, suv sikli); suv resurslari va ularni saqlash (masalan, ichimlik suvi, yer osti suv havzalari); yer tizimlarining o‘zaro ta’siri va o‘zgarishi (masalan, iqlim o‘zgarishi, geokimyoviy sikllar, konstruktiv va destruktiv tektonik kuchlar, okean kislotalanishi); yerning tarixi (masalan, qazilma qoldiqlar, kelib chiqishi va evolyutsiyasi, eroziya va cho‘kindi jarayonlari); kosmosdagi yer (masalan, oy fazalari, quyosh sistemasining tuzilishi, galaktikalar); koinot va quyosh sistemasining kelib chiqishi (masalan, yulduzlarning evolyutsiyasi, sayyoralar shakllanishi, katta portlash nazariyasi). a.avloniy nomidagi pedagogik mahorat milliy instituti metodologik bilim o‘zgaruvchilar tushunchasi: mustaqil, bog‘liq va boshqaruvchi o‘zgaruvchilar. o‘lchov tushunchalari: masalan, miqdoriy o‘lchovlar (sonlar bilan ifodalanadigan o‘lchovlar), sifatli kuzatishlar, o‘lchov shkalasidan foydalanish, kategorik va uzluksiz o‘zgaruvchilar. noaniqlikni baholash va minimallashtirish usullari: masalan, o‘lchovlarni takrorlash va ularning o‘rtacha qiymatini hisoblash. ma’lumotlarning aniqligi ta’minlash mexanizmlari: aniqlik (precision): bir xil miqdorni takroran o‘lchash natijalarining bir-biriga yaqinligi. to‘g‘rilik (accuracy): o‘lchangan qiymatning haqiqiy qiymatga yaqinligi. ma’lumotlarni abstraksiyalash va tasvirlashning umumiy usullari: jadval, grafik va diagrammalardan foydalanish va ularning mos …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiiy-ilmiy savodxonlik"

qashqadaryo viloyatida-2.cdr tabiiy-ilmiy savodxonlik nima? tabiiy-ilmiy savodxonlik – bu shaxsning tabiiy fanlar bilan bog‘liq bilim va ko‘nikmalardan foydalanib, kundalik hayotdagi masalalarni hal qilish qobiliyati. bu tushuncha o‘z ichiga quyidagilarni oladi: tabiiy hodisalarni ilmiy asosda izohlash qobiliyati. o‘z qarorlarini asoslash uchun ilmiy dalillarni qidirish, baholash va talqin qilish. zamonaviy muammolarni hal qilishda tabiiy fanlardan foydalanish. ilmiy bahs va qaror qabul qilish tabiiy-ilmiy savodxonlikning ahamiyati hodisalarga ilmiy yondashish imkoniyati shaxsiy va jamiyat miqyosida qaror qabul qilish uchun poydevor zamonaviy dunyoning murakkab muammolarini hal qilish tanqidiy fikrlash va dezinformatsiyaga qarshi immunitet madaniy va intellektual rivojlanishga hissa barqar...

This file contains 26 pages in PPTX format (2.1 MB). To download "tabiiy-ilmiy savodxonlik", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiiy-ilmiy savodxonlik PPTX 26 pages Free download Telegram