xатоликлар ва уларни бахолаш

DOC 107.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1352358786_32127.doc x d x x d d x d x x d x x d x x d y d x y d d d d d d d d y x x y y x y x y y x x y x d × d + d × + d × + × = d + d + = × ) )( ( x y y x xy d × + d × = d ) 1 ( y y y x x y y x x y x d + d + = d + d + = 1 << d y y 1 ) 1 ( - d + y y ú û ù ê ë é - d + d - d + = ... ) ( 1 2 y y y y y x x y x y y x y x y x …
2
, уларнинг йигиндиси хкук к к х к y булади. йигиндининг абсолют хатолиги хкук хк у худди шундай, айирманинг абсолют хатолиги х-ук х- у булади. купайтма хатолиги. берилган сонларнинг купайтмаси куйидагича топилади: бу ифодада охирги купайтма бошка хадларга нисбатан иккинчи даражали кичик микдордир. шунинг учун уни эътиборга олмаймиз. демак, купайтманинг абсолют хатолиги куйидагича булади: булинма хатолиги. нисбатнинг абсолют хатосини топиш учун айрим алмаштиришларни бажарамиз: нисбий хато эканлигидан фойдаланиб ифодани каторга ёямиз: бу ерда хам иккинчи ва ундан юкори даражали кичик микдорларни хисобга олмаган холда га эга буламиз. демак, арифметик амалларни бажаришда нисбий хатолар (б) куйидагича топилади: юкорида келтирилган формулалар арифметик амаллар бажаришда йул куйиладиган абсолют ва нисбий хатоларни бахолаш имкониятини беради. хисоблаш хатоликлари. масалани эхм да ечиш жараёнида муайян хатоликларга йул куйиш мумкин. куйида улардан айримларини келтириб утамиз. 1. бартараф килиш мумкин булмаган хатоликлар. бу хилдаги хатоликлар масалани ечишда тузилган математик моделда йул куйилган тахминлар, фаразлар ва шунинг окибатида моделда …
3
рни батамом бартараф этиб булмайди. хисоблашларда математик моделда катнашувчи параметрларнинг дастлабки кийматлари бир-бирига якин тартибдаги хатоликларга эга булишига эришиш зарур. чунки маълум параметрларнинг жуда юкори тартибдаги аниклик билан олиниши якуний натижаларни хам шундай аникликда олишга хамма вакт имконият яратмайди. математик усулларнинг хатоликлари. математик моделдаги тенгламаларни хамма вакт хам аник усуллар билан ечиб булмайди. факат айрим хусусий холлардагина бунинг имконияти мавжуд. лекин олинган ечим купинча жуда мураккаб куринишда булади, улар асосида топилган курсаткичларнинг сон кийматларини эхмда хисоблаш уз навбатида осон масала эмас. бундай холларда масала такрибий усуллар ёрдамида ечилади. табиийки, бунда аник ечим эмас, балки такрибий ечим хосил килинади. такрибий усулларнинг асосини сонли усуллар ташкил килади. сонли усулларнинг аниклигини маълум даражада ошириш мумкин, лекин, бу усулнинг ишлашига кетадиган вакт микдорини кескин купайтириб юбориши мумкин. сонли усул аниклигини ута ошириш хамма вакт хам натижаларнинг аниклигини оширавермайди. шунинг учун сонли усулларнинг аниклигини математик моделга кирувчи параметрлар аниклигидан бир-икки тартиб юкорирок олиш билан чекланиш …
4
раф этиш мумкин булмаган хатолик эканлигини юкорида курсатган эдик. бу хатоликни масала ечимига курсатадиган таъсир даражасини билиш катта ахамиятга эга. сонли усулларнинг бундай сезувчанлигини (таъсирчанлигини) тургунлик деган тушунча ёрдамида текшириш мумкин. агар куйидаги шартлар бажарилса, масала коррект куйилган дейилади: 1)ечим мавжуд; 2)ягона; 3)тургун. курсатилган шартлардан бирортаси бажарилмаса, масала коррект куйилмаган дейилади. бундай масалаларга сонли усулларни куллаш фойдасиздир, чунки бунда етарли даражадаги шартларни каноатлантирувчи сифатли ечимни олиш имконияти йукдир. шуни хам айтиш керакки, айрим коррект куйилмаган масалаларни ечиш усуллари хам яратилган. бу усуллар дастлабки куйилган масалани ечишга асослангандир. ёрдамчи масалада кушимча ( параметр катнашади. шундай йул билан дастлабки масала регулярлаштирилади. агар ((0 булса, ёрдамчи масаланинг ечими дастлабки масаланинг ечимига интилиши керак. юкоридагига ухшаш сонли усулларнинг корректлик тушунчаси киритилган. агар масаладаги параметрларнинг барча кийматларида сонли ечим мавжуд, ягона ва тургун булса, у коррект дейилади. сонли усуллар билан топилган ечим масаланинг хакикий ечимига якин булиши керак. буни сонли усулларнинг якинлашиши тушунчаси ёрдамида тахлил …
5
ётувчи тенгламалар аксарият холларда физика, механикадаги сакланиш конунлари асосида тузилади. бу конунлар математик моделдаги тенгламалар дискрет тенгламалар - чекли айирмали схемалар билан алмаштирилганда хам бажарилиши керак. бундай чекли айирмали схемаларга консерватив схемалар дейилади. консерватив схемалар тенгламалар ечимини физик нуктаи назардан тугри олиш имкониятини беради. шунинг учун чекли айирмали схемаларнинг консервативлик шарти масалалар ечишда бошка шартлар катори текширилиши керак. сонли усулларга куйиладиган талабларнинг иккинчи гурухини дискрет моделни эхмда утказиш имкониятлари ташкил килади. сонли усуллар шундай алгоритмларга олиб келиши керакки, эхм нинг хотира курилмаси улар учун етарли булиши керак ва хисоб-китоб вакти иложи борича кам булиши керак. сонли усулларга куйиладиган талабларнинг иккинчи гурухини дискрет моделни эхмда утказиш имкониятлари ташкил килади. сонли усуллар шундай алгоритмларга олиб келиши керакки, эхмнинг хотира курилмаси улар учун етарли булиши керак. хисоблаш алгоритмлари етарли самарадорликка эга булиши керак. алгоритмдаги арифметик ва мантикий амаллар сони иложи борича кам булиб, у эхмнинг хотира курилмасида кам хажмни эгаллаши керак. фойдаланилган адабиётлар …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "xатоликлар ва уларни бахолаш"

1352358786_32127.doc x d x x d d x d x x d x x d x x d y d x y d d d d d d d d y x x y y x y x y y x x y x d × d + d × + d × + × = d + d + = × ) )( ( x y y x xy d × + d × = d ) 1 ( y y y x x y y x x y x d + d + = d + d + = 1 << d y y 1 ) 1 ( - d + y y ú û ù ê ë …

DOC format, 107.5 KB. To download "xатоликлар ва уларни бахолаш", click the Telegram button on the left.