tsitoplazmatik irsiyatning moddiy asoslari

DOC 14 pages 380.5 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 380.5 KB

File type DOC

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

mavzu: tsitoplazmatik irsiyatning moddiy asoslari reja: 1. yadro va tsitoplazmaning irsiyatdagi rolini qiyosiy taqqoslash 2. tsitoplazmatik va yadroviy (xromosomaviy) irsiyatning qiyosiy xarakteristikasi 3. tsitoplazmatik irsiyatning moddiy asoslari 4. belgilarning tsitoplazmatik irsiylanishi hujayra yadrosi va tsitoplazmasining organizm irsiyatidagi rolini qiyosiy taqqoslash va baholashda genetika tarixida quyidagi ikki yo'nalishda amalga oshirilgan tadqiqotlar natijasi, ayniqsa, katta ahamiyatga ega bo'ldi: • androgenezda belgilarning irsiylanishini tadqiq qilish; • har xil turga mansub organizmlarda yadrolarning o'zaro almashtirilishi orqali belgilarning irsiylanishini o'rganish. androgenez orqali irsiylanish. yadro va tsitoplazmaning irsiyatdagi rolini tadqiq qilishning eng samarali usuli tsitoplazmasi bir turga, yadrosi ikkinchi turga mansub zigota olish va undan yangi avlod etishtirishdir. bu muammoning echilishi bilan bog'liq b.l.astaurovning tut ipak qurtining ikkita (bombyx mori va b. mandarina) turlari ustida amalga oshirgan tsitogenetik tahlil tajribasi misolida tanishib o'tamiz. ma'lumki, tut ipak qurtlari kapalagining urg'ochilari geterogamet (zw) va erkaklari gomogamet (zz) jins bo'ladi. yana shuni ta'kidlash kerakki, ipak qurtida polispermiya hodisasi ham …

2 / 14

lgan. irsiylanishda yadro va tsitoplazmaning ahamiyatini ko'rsatuvchi tajriba sxemasi. (issiqlik ta'sir ettirish metodi bilan tut ipak qurtida diploidli androgen individlarning olinishi). sh – lichinkaning qora rangi, sh – cariq rang, pm – kapalaklarning qora rangi, r – oq, ml – qurtlarning kul rangi, ml – oq. ♀ b. mandarina x ♂ v. mori kombinatsiyasidan olingan duragaylar trigeterozigota - chchpmpmlml holatidagi genotipga ega bo'lib uchala belgi bo'yicha to'liq ona organizmiga o'xshash bo'lishi, androgen ipak qurtida esa uchala retsessiv belgi fenotipik namoyon bo'lishi kerak edi. tajriba boshlanishi oldidan b. mandarina tuxum hujayrasining yadrosi tsitoplazmaga zarar etkazilmagan holda ii meyoz bo'linishi davrida +400s harorat bilan ta'sir qilinib, parchalab yuborilgan. ona ipak qurti kapalagining qo'ygan tuxumlari teng ikkiga ajratilib uning bir qismi o'z holicha qoldirildi va u kontrol vazifasini bajargan. ikkinchi qism tuxumlarga yuqorida qayd etilgan holda ta'sir ko'rsatilgan. tajriba guruhidagi ona hujayra yadrosi parchalanganligi tufayli, embrion rivojlanishi faqat ikkita erkak spermalarning o'zaro qo'shilishi …

3 / 14

arning yadrosi tanasidagi rizoidlardan birida joylashgan bo'ladi. tajriba uchun olingan turlar o'zaro sallalarining shakli bilan farqlanadilar. masalan, a.mediterranea turining sallali qismi yirik va uning ayvoni keng a. wettsteinii turining esa sallali qismi kichik va ayvoni tor a.mediterranea dan faqat poya qismi (yadrosiz va faqat tsitoplazmadan iborat), a. wettsteinii dan esa hujayraning yadrosi joylashgan rizoid qismi bir-biriga ulanib, undan «terma» hujayra o'sib rivojlanadi. natijada «poya» uchida salla hosil bo'lib, uning shakli to'liq a.wettsteinii turinikiga o'xshash bo'lgan. bu tajriba yadroning begona plazmada salla qismining rivojlanishiga ta'sir etishini ko'rsatadi. bir hujayrali acetobularia suv o'tlari sallasiformalarining shakllanishiga yadroning ta'siri. 1 - a.mediterranea; 2 – a.wettsteinii; 3 – vegetativ duragay, uninga.mediterraneadan olgan poyachasi a.wettsteiniining rizoidiga payvand qilingan. rizoidlarida bittadan yadrosi ko'rinib turibdi. shunday qilib, yuqorida keltirilgan dalillar organizmlar irsiyatini va irsiylanishini ta'min etishda yadroning etakchi ekanligini isbotlaydi. lekin shuni ham ta'kidlash zarurki, har ikkala tajribada har xil turlarga mansub organizmlarning yadro va tsitoplazmasi o'zaro ta'sirda …

4 / 14

l bo'lgan yangi hujayralarga teng miqdorda taqsimlanish xususiyatiga ega bo'lishi. shu uchta talabga yadro, aniqrog'i, uning tarkibidagi xromosomalar javob beradi. xromosomalarda genetik axborotning asosiy qismi, ya'ni organizm genlarining asosiy qismi joylashgan bo'ladi. shu genlar orqali organizm belgilarining genetik belgilanishi va irsiylanishi yadroviy yoki xromosomaviy irsiyat deb ataladi. genetik tadqiqotlarning rivojlanishi natijasida irsiyat birligi bo'lgan genlar yadrodan tashqarida hujayra tsitoplazmasi organoidlarida ham qisman joylashganligi aniqlandi. tsitoplazmada joylashgan genlarni plazmogenlar va ularning yig'indisini plazmotip deb ataladi. plazmogenlar orqali belgilarning irsiyati va irsiylanishini tsitoplazmatik - xromosomadan tashqari irsiyat deb ataladi. tsitoplazma organoidlari yuqorida ta'kidlangan uchta xususiyatdan faqat ikkitasigagina (1 va 2) ega. tsitoplazmatik hamda yadroviy (xromosomaviy) irsiyatlarning o'xshashlik va farqlari: 1. tsitoplazmatik va yadroviy irsiyatlarning moddiy asosini dnk molekulasi tashkil etadi. moddiy asosda quyidagi tafovutlar kuzatiladi: a) yadroda dnk xromosomalar tarkibidagi murakkab nukleoproteidlar holatida bo'ladi, tsitoplazmada esa dnk kichik, erkin holatda ko'proq halqasimon shaklda bo'lib, ular xromosoma tushunchasiga butunlay to'g'ri kelmaydi; b) yadrodagi …

5 / 14

organoidlar yangi hujayralarda mustaqil bo'linib ko'payib turadi. 3. xromosomalar qayta tuzilishlari bilan bog'liq ayrim salbiy o'zgarishlarni yadro tuzata olmaydi. shuning uchun xromosomadagi bu o'zgarishlar kelgusi avlodlarga berilib boradi. tsitoplazmadagi jarohatlangan, ko'payish xususiyatini yo'qotgan organoidlarning o'rni jarohatlanmagan organoidlarning ko'payishi hisobiga to'ldirib boriladi. 4. aksariyat organizmlarda jinsiy ko'payish jarayonida zigotaga tsitoplazma onalik jinsiy hujayrasi orqali o'tadi. tsitoplazma bilan birga uning irsiyatga aloqador organoidlari ham zigotaga onalik gametasi ishtirokida beriladi. shuning uchun tsitoplazmatik irsiylanish ona organizm orqaligina amalga oshadi. buni isbotlash uchun ota-ona organizmlarini retsiprok (♀ a x ♂ v; ♀ v x ♂ a) chatishtirib olingan duragaylar qiyosiy tahlil qilinadi. 5. xromosomaviy irsiyat va irsiylanishni ta'min etuvchi poligenlar va ularning o'zaro ta'sir qilgan holda faoliyat ko'rsatish tiplari mukammal o'rganilgan. organizm hayotida yadroviy irsiyat hal qiluvchi ahamiyatga ega ekanligi isbotlangan. bundan tashqari xromosomalar genotipi ma'lum darajada tsitoplazmatik genlarning ham faoliyatini boshqarish vazifasini bajarishligi ko'rsatilgan. 3. tsitoplazmatik irsiyatning moddiy asoslari hozirgi zamon genetika fanining …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tsitoplazmatik irsiyatning moddiy asoslari"

mavzu: tsitoplazmatik irsiyatning moddiy asoslari reja: 1. yadro va tsitoplazmaning irsiyatdagi rolini qiyosiy taqqoslash 2. tsitoplazmatik va yadroviy (xromosomaviy) irsiyatning qiyosiy xarakteristikasi 3. tsitoplazmatik irsiyatning moddiy asoslari 4. belgilarning tsitoplazmatik irsiylanishi hujayra yadrosi va tsitoplazmasining organizm irsiyatidagi rolini qiyosiy taqqoslash va baholashda genetika tarixida quyidagi ikki yo'nalishda amalga oshirilgan tadqiqotlar natijasi, ayniqsa, katta ahamiyatga ega bo'ldi: • androgenezda belgilarning irsiylanishini tadqiq qilish; • har xil turga mansub organizmlarda yadrolarning o'zaro almashtirilishi orqali belgilarning irsiylanishini o'rganish. androgenez orqali irsiylanish. yadro va tsitoplazmaning irsiyatdagi rolini tadqiq qilishning eng samarali us...

This file contains 14 pages in DOC format (380.5 KB). To download "tsitoplazmatik irsiyatning moddiy asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: tsitoplazmatik irsiyatning modd… DOC 14 pages Free download Telegram