epigenetika

DOCX 7 стр. 543,5 КБ Бесплатная загрузка

7 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 543,5 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 7

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 7

7-mavzu: epigenomika epigenetika genetikaning bir tarmog'i bo'lib, dnk dagi nukleotidlar ketma-ketligida o'zgarishlar bo'lmasdan tashqi va ichki omillar sababgenlarning faoliyatidagi o'zgarishlarni o'rganadi. genetik o'zgaruvchanlikdan epigenetik o'zgarishlarning farqi mutatsiya sodir bo'lmaydi va qaytar jarayondir. shuningdek, dnk ning birlamchi strukturasida o'zgarishlar sodir bo'lmaydi. epigenetik o'zgaruvchanlik qisqa va uzoq muddatli bo'lib, bir-biriga bog'liq bo'lgan ko'plab jarayonlardan iborat. dnk dagi nukleotidlar ketma-ketligi o'zgarishiga sabab bo'lmaydigan, gen ekspressiyasini o'zgartiruvchi jarayon epigenetika deyiladi. epigenetika - bu genetikaning tarmog'i bo'lib, dnk ketma-ketliklarida o'zgarishlar bo'lmay turib tashqi yoki atrof-muhit omillari sabab bo'ladigan hujayraviy va fiziologik fenotipik belgilar xilma-xillikligiga sabab bo'luvchi genlarning o'chishi va yonishini o'rganuvchi fandir. shu sababli, epigenetik tadqiqotlar hujayraning transkriptsional potentsialidagi dinamik o'zgarishlarni tasvirlashni qidiradi. bu o'zgarishlar avloddan-avlodga o'tishi yoki o'tmasligi mumkin. dnk ketma-ketliklaridagi o'zgarishlarga, gen ekspressiyasi yoki hujayraviy fenotipdagi o'zgarishlarga asoslangan genetikadan farqli o'laroq epigenetikaning boshqa sabablari bor, shunday qilib epi- old qo'shimchasi grekcha: επί – ustida (uzra, tashqarida, atrofida) ma'nosini anglatadi. epigenetika atamasi 1990 yillarda …

2 / 7

. epigenezis va epigenetik sifat birikmasidan 1942 yilda c.h.waddington tomonidan epigenetika atamasi valentin heikerning (valentin haecker) epigenezisga aloqador fenogenetika'si bilan parellel ravishda tuzildi. biologiya muhitida epigenezis embrional rivojlanishda hujayralar dastlabki totipotent holatidan ularning diffensiallashuvini anglatadi. atama “o'zlarini o'zgartirish” ma'nosida ham qo'llaniladi: nukleotid ketme-ketliklaridagi o'zgarishni o'z ichiga olmay, genomga tegishli funksional o'zgarishlarni yuzaga chiqaradi. dnk metillanishi va giston modifikatsiyasi kabi o'zgarishlar shunday mexanizmlar mahsulotiga misoldir, har bir o'zgarishning qanday genlar tomonidan dnk ketma-ketliklari negizini o'zgartirmasdan ekspressiya bo'lishi. gen ekspressiyasi repressor oqsillarning harakati orqali dnkning silencer (sukunat) regionlariga hujum qilishi bilan boshqariladi. ushbu epigenetik o'zgarishlar hujayraning butun hayoti davomida, shuningdek bo'linish orqali hujayraning bir necha avlodlari davomida, garchi ularda organizmning dnk ketma-ketliklari asosidagi o'zgarishlarda qatnashmasada davom etishi mumkin, natijada genetik bo'lmagan faktorlar sababli organizm genlari turli xil ishlashiga sabab bo'ladi. epigenomika - bu epigenom deb nomlanuvchi hujayraning genetik materialidagi to'liq epigenetik o'zgarishlar majmuasi haqidagi fandir (hujayralar genetik materialidagi epigenetik o'zgarishlarning to'plamini o'rganadi). …

3 / 7

bal darajaga olib chiqish imkoniyati faqatgina yaqinda genomik yuqori texnologiyalarning moslashishi orqali vujudga keldi. 1960 yilda mgu professori b. vanyushin “dnk tarkibidagi ba'zi nukleotidlar (aynan 5 metil-tsitozin) genlar ekspressiyasida, hujayralarning differentsiallashuvi va organizmning qarish jarayonlarini boshqarishda muhim rol o'ynaydi” degan g'oyani ilgari surgan. 1. epigenetika genomik modifikatsiyalar (o'zgarishlar) asosiy dnk ketma-ketligi o'zgarishiga sabab bo'la olmaydigan, gen ekspressiyasini o'zgartiruvchi va nasldan-naslga o'tadigan mitotik va meyotik (mitoz va meyozga xos) epigenetik o'zgarishlar sifatida tasniflanadi.epigenetik jarayonlar orasida eng zo'r xarakterlangani dnk metillanishi va giston modifikatsiyasi hisoblanadi (russell 2010 p. 475). 1.1. dnk metillanishi chuqur harakterlangan ilk epigenetik o'zgarish bu dnk metillanishidir. nomi anglatganidek bu dnk ga metil guruhining qo'shilishi jarayonidir.ushbu reaktsiyani dnk metiltransferaza enzimlari katalizlaydi (dnmt). dnk metillanish paytida barqaror va nasldan-naslga o'tuvchan bo'ladi, u dnk di-metilaza nomi bilan ma'lum antogonistik guruh enzimlari tomonidan bekor qilinadi. dnk ning metillanishi quyidagi bosqichlarda bo'ladi: 1. metil-transferaza fermenti yordamida tsitozin nukleotidining 51 uglerodiga metil gruppaning bog'lanishi. …

4 / 7

rda, tsitozinning guaninga tutash 5-uglerod pozittsiyasida (5mc) topilgan. sutemizuvchilar genomida, taxminan 70-80% cpg dinukleotidlari metillangan bo'lib, bu deyarli faqatgina cpg dinukleotidlari ichida sodir bo'ladi. shuningdek, o'simliklarda cpg bo'lmagan metillanish ham sodir bo'ladi (birinchi navbatda cpnpg va cphph metillanish, bu erda h = a,t,c) va juda kam hollarda sutemizuvchilarda. odam genomida genomning 1 % dnk si metillanadi. katta yoshdagi organizmlarda metillanish ts-r-g dinukleotidlarda, embrion o'zak hujayralarida esa ts-r-g dan tashqarida amalga oshadi. har bir hujayra o'zining butun tanasini bunyod etishi uchun barcha genetik ma'lumotga ega. garchi urug'langan birgina hujayradan boshqa bir qancha hujayra turlari hosil bo'lsada dnk srukturasi mutlaqo o'zgarmaydi va barcha hujayralarda bir xil bo'ladi.biroq har bir hujayra faqat o'zigagina xos bo'lgan genlarni faollashtiradi.shunday qilib jigar hujayrasi faqatgina jigar hujayrasida ishlaydigan genlarnigina faollashtiradi. nerv hujayralari jigarga tegishli genlarni ishlata olmaydi. normal hujayralarda deyarli butun genom metillangan bo'lib, shulardan kamgina cpg orollari metillanmagan bo'ladi va bu kam miqdordagi genlarning faol bo'lishini …

5 / 7

asetillanish, metillanish, fosforillanish, yubikutinlanish, sumolanish (small ubiquitin-like modifier – modifikatsiyalovchi kichik yubikutin), adp -ribozalanish (adenozin difosfat riboza), diaminlanish va prolin izomerlanish sifatida ma'lum. giston dumchalari odatda o'zlarining lizin va arginin aminokislotalarida mavjud amin guruhlari tufayli musbat zaryadlangan bo'ladi. ushbu musbat zaryadlar giston dumchalari bilan dnk asosidagi manfiy zaryadlangan fosfat guruhlariga ta'sir o'tkazadi va bog'lashga yordam beradi. normal hujayrada sodir bo'luvchi atsetillanish, gistondagi musbat zaryadlarni aminlarni amidlarga o'zgartirish yo'li bilan neytrallaydi va gistonlarning dnkga bog'lanish qobiliyatini pasaytiradi. bu bog'lanishning susayishi xromatin kengayishiga imkon beradi va genetik transkripsiyaga joy ochiladi. giston diatsetilazalar o'sha asetil guruhlarini olib tashlaydi, giston dumchalari musbat zaryadlarini kuchaytiradi va gistonlar va dnk asosi o'rtasidagi yuqori-munosabatlarni (high-affinity) ruhlantiradi. mustahkamlangan dnk bog'lanishi dnk strukturasini zichlashtiradi va transkriptsiyaga xalaqit beradi. giston modifikatsiyasi: giston dumchalariga asetil, metil, yubikutin vafosfor guruhlarining birikishi 2. boshqa genomika sohalari bilan aloqasi epigenomika o'zining metadologiya va maqsadlari bo'yicha boshqa genomika sohalari bilan o'xshash jihatlari ko'p. epigenomika epigenetik …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 7 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "epigenetika"

7-mavzu: epigenomika epigenetika genetikaning bir tarmog'i bo'lib, dnk dagi nukleotidlar ketma-ketligida o'zgarishlar bo'lmasdan tashqi va ichki omillar sababgenlarning faoliyatidagi o'zgarishlarni o'rganadi. genetik o'zgaruvchanlikdan epigenetik o'zgarishlarning farqi mutatsiya sodir bo'lmaydi va qaytar jarayondir. shuningdek, dnk ning birlamchi strukturasida o'zgarishlar sodir bo'lmaydi. epigenetik o'zgaruvchanlik qisqa va uzoq muddatli bo'lib, bir-biriga bog'liq bo'lgan ko'plab jarayonlardan iborat. dnk dagi nukleotidlar ketma-ketligi o'zgarishiga sabab bo'lmaydigan, gen ekspressiyasini o'zgartiruvchi jarayon epigenetika deyiladi. epigenetika - bu genetikaning tarmog'i bo'lib, dnk ketma-ketliklarida o'zgarishlar bo'lmay turib tashqi yoki atrof-muhit omillari sabab bo'ladigan hujayraviy ...

Этот файл содержит 7 стр. в формате DOCX (543,5 КБ). Чтобы скачать "epigenetika", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: epigenetika DOCX 7 стр. Бесплатная загрузка Telegram