hind milliy dinlari va vedizm

PDF 47 pages 2.5 MB Free download

47 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.5 MB

File type PDF

Pages 47

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 47

prezentatsiya powerpoint milliy dinlar reja: hind milliy dinlari (xinduiylik, jaynizm va sikxizm). xitoy (konfutsiychilik, daosizm) va yapon (sintoizm) milliy dinlari. yahudiylik (iudaizm) dini. veda dini (vedizm) miloddan avvalgi 1-ming yillikda hindistonda vujudga kelgan din. vedalar orqali maʼlum. hinduizm dini shakllanishining dastlabki bosqichi. veda dinida dastlab tabiat kuchlari va hodisalari inson qiyofasiga oʻxshatib tasavvur etilgan. yaxshi va yomon xudolar, ruxlar haqidagi tasavvurlar asosiy oʻrin egalladi. unda politeizm (koʻpxudolik) hukmron boʻlgan. veda dunuga sigʻinish marosimlari asosan xudolarga qurbonlik qilish, ovqat, hayvonlar keltirish va turli urf-odatlarni bajarishdan iborat boʻlgan. keyinchalik kohinlarning alohida qatlami — brahmanlar ajralib chiqib, diniy marosimlar tizimi murakkablashdi. veda dinining keyingi evolyutsiyasi natijasida brahmanizm vujudga keldi. “rigveda” (qasida, madhiya, duolar toʻplami), “madhiyalar vedasi” – 1017 ta qo‘shiqdan tashkil topgan. unda o‘ziga xos adabiy vazn mavjud bo‘lgani sababli u baland ovozda o‘qiladi. bu veda shukr va istak, ulug‘lash shaklidagi duolar, jang paytida aytiladigan she’rlarni o‘z ichiga oladi. “atharvaveda” (sehrli duolar toʻplami) …

2 / 47

rdan shrutiga kiradi. vedalar ibodat masalalari, marosim, falsafiy ta’limotlar, tarixiy xabarlar, ilohiy qo‘shiq, niyoz, duo, yashash qoidalari, tilsim va sehr kabi mavzulardan iborat. shuningdek, vedalar, “rishi” deb nomlanuvchi g‘ayritabiiy kuchlar bilan aloqada bo‘la oladigan kishilarga “vahiy” qilingan, deb e’tiqod qilinadi. vedalarda butun tabiatning ilohiyligi haqidagi ta’limotni ilgari suriladi. ilohlar orasida “eng ulug‘i, eng kichigi, eng qarisi, eng yoshi” bo‘lmay, ular barchasi ulug‘likda tengdir. bir vaqtning o‘zida bir xudo butun borliqning xukmdori bo‘lishi va shu bilan birga ikkinchi bir xudoga tobe bo‘lishi mumkin. • ular dyanus, varuna, indra kabi osmonlarni boshqarib turuvchi xudolardir. osmon xudolari • ularning eng qadimiysi mitra. savitri quyoshning quvvat beruvchi kuchida namoyon bo‘ladi. vishnu xozirda hindistonda ulug‘lanadi.quyosh xudolari • ashvina va savitar. ularning boshida ikkita sariq otga qo‘shilgan aravada turuvchi indra jang xudosidir.havo xudolari • ularning ulug‘i agnidir. odamlarning qurbonliklarini xudoga yetkazuvchi ruhoniy sifatida tasavvur qilinganyer xudolari • tong va tong nuri ma’budasi ushas, daryo xudosi sarasvatilar …

3 / 47

sh, mehmonlarni qanday kutish, ovqatni qanday tayyorlash, qariyalarga, ayollarga, yosh bolalarga munosabat)ni qonun asosida fuqarolik burchlarini bajarib borishi lozim. uchinchi bosqich “vanaprastha” (o‘rmon zohidi) davri bo‘lib, unda oilasi yoki yolg‘iz holda o‘rmonga ketishi kerak. braxman u erda “o‘z nafsini jilovlab” ildizlar, mevalarni eb, diniy amallarni “jon-jahdi” bilan bajarishi lozim. bu davrda bir qator mashaqqatlarni o‘z boshidan kechiradi. to‘rtinchi bosqichda tarkidunyochilik yoki diniy qashshoqlik – “saniyasi” davrini boshdan kechiradi. uning maqsadi “oliy brahmaga etishish, u bilan qo‘shilib ketish, bu dunyo va o‘lgandan keyingi abadiy baxtga erishish”ga intiladi. u tarkidunyochilik bosqichida faqat sadaqadan tushgan narsalar hisobiga kuniga bir marta ovqatlanib kun kechiradi. barahmanlikda veda dinidagi koʻpgina xudolarning taʼsiri deyarli yoʻqqa chiqib, asosan 3 xudo: braxma, shiva va vishnu eʼtiborli hisoblangan. brahma olamni yaratuvchi va boshqaruvchi, vishnu — olamlarni saqlab qoluvchi va muhofaza qiluvchi shiva — hamma mavjudotni yakson etuvchi xudo deb tushunilgan brahmanlar kshatriylar vayshiylar shudralar • ruhoniylar • harbiylar • hunarmandlar, …

4 / 47

dharma – oila va jamiyatda diniy talablarni bajarish artxa – foydali ishlar qilish, zarur moddiy ne’matlarga ega bo‘lish kama – muhabbat tuyg‘ulariga erishish, bu his-tuyg‘ularni qondirish dinning karma (sanskritcha — harakat, faoliyat) qonuniyatiga asosan inson hayotidagi asosiy maqsadlar: krishna (sanskritcha, ayvan — qorongʻu, qora) — hinduiylikda maʼbuda, xudo vishnuning timsollaridan biri sifatida eʼtiqod qilinadi. krishna — hind folklori, xususan, "mahabharata"ning qahramoni. krishna - yarim inson, yarim xudo shaklida vishnuga qo‘shilib ketgan. u urushda, sevgida engilmas bahodir, ammo juda ayyor tabiatli erotic xudo. sigir muqaddas. uning besh mahsuloti – sut, tvorog, sariyog‘, siydik va tezakidan tayyorlangan panchagavyam odam va uylarni poklashda alohida kuchga ega. vishnuizmda maymun muqaddas. ilon sher, fil va qushlar ham ilohiylashtiriladi. jaynizm - • jaynizm-(hind. “jinna”- g‘olib) - eramizdan avvalgi 1-ming yillik o‘rtalarida qadimgi hindistonda yuzaga klgan va olamning asosida ikki ibtido: materiya va jon yotadi deb hisoblaydigan ta’limot. - • jaynizm ta’limotiga ko‘ra, insonning asosiy maqsadi tashqi …

5 / 47

inson har doim kechirish tamoyiliga amal qilishi, taqdira tan birishi, xalol bo‘lishi, o‘ziga nisbatan talabchan bo‘lishi, tashqi dunyoga bog‘lanib qolmasligi, sabr toqatli bo‘lishi kerak. jaynizmda dunyo abadiy, u hech kim tomonidan yaratilmagan va yo‘q qilib tashlanmaydi. olamda ketma ketlik tartibi mavjud: quyi dunyoda jinlar va gunohkorlar yashaydi, o‘rta dunyo biz yashab turgan dunyo, keyingisi-xudolar dunyosi va undan yuqorida xudolarga o‘xshashlar dunyosi joylashgan. mazkur ta’limotning asoschisi vartxamana bo‘lib, u qalandarona hayot kechirgan. hayotining 13 yili davomida tushida nirvanning yorug‘ nuri uning yo‘lini yoritgan. o‘shandan boshlab u o‘zini “g‘olib” (“jinna”) deb tanitgan. jaynizm ta’limotiga ko‘ra, 24 payg‘ambar asos solgan ularning barchasi kshatriylar xonadonidan bo‘lgan. ularning 22tasi haqida ma’lumot deyarli yo‘q. 23-chisi vardxamana maxaviradan 250-yil oldin yashagan. unga mahavira (ulug‘ qahramon) degan nom berilgan. maxavira nirvana-so‘nggi ozodlik xolatiga erishgan. jaynizm ta’limoining asosiy g‘oyasi barcha hind dinlari uchun umumiy bo‘lgan karmalar va nirvana haqidagi ta’limot hisoblanadi. bunga esa faqat tarkidunyo qilganlargina erishadi. shuning uchun …

Want to read more?

Download all 47 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hind milliy dinlari va vedizm"

prezentatsiya powerpoint milliy dinlar reja: hind milliy dinlari (xinduiylik, jaynizm va sikxizm). xitoy (konfutsiychilik, daosizm) va yapon (sintoizm) milliy dinlari. yahudiylik (iudaizm) dini. veda dini (vedizm) miloddan avvalgi 1-ming yillikda hindistonda vujudga kelgan din. vedalar orqali maʼlum. hinduizm dini shakllanishining dastlabki bosqichi. veda dinida dastlab tabiat kuchlari va hodisalari inson qiyofasiga oʻxshatib tasavvur etilgan. yaxshi va yomon xudolar, ruxlar haqidagi tasavvurlar asosiy oʻrin egalladi. unda politeizm (koʻpxudolik) hukmron boʻlgan. veda dunuga sigʻinish marosimlari asosan xudolarga qurbonlik qilish, ovqat, hayvonlar keltirish va turli urf-odatlarni bajarishdan iborat boʻlgan. keyinchalik kohinlarning alohida qatlami — brahmanlar ajralib chiqib, diniy marosim...

This file contains 47 pages in PDF format (2.5 MB). To download "hind milliy dinlari va vedizm", click the Telegram button on the left.

Tags: hind milliy dinlari va vedizm PDF 47 pages Free download Telegram