repitiliyalarni o'rganish

DOCX 14 pages 35.5 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 35.5 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

ma'ruza 5. reptiliyalar – sudralib yuruvchilar sinfi. reja: 1.sudralib yuruvchilarning haqiqiy quruqlik hayvoni sifatidagi o'ziga xos xususiyatlarini o'rganish. 2.sudralib yuruvchilarning ba'zi vakillarining ikkilamchi tarzda suv muhitiga tushishi sabablari. 3.sudralib yuruvchilarning skelet tuzilishi. 4.sudralib yuruvchilarning organlar sistematikasi. 5.sudralib yuruvchilarning kelib chiqishi. mavzuga oid tayanch so'zlar va iboralar anamniya, amniotalar, epidermis, prostel, amfistel, metamer, multak, allantaus, neopolmum, yakobsan organi, ganoq buyragi, nefran, venoz sinus, bo'yinturuq vena, stegostefallar, gatteriya, psevdozuxiya, iguanodonlar, tristeratops, stegozavr. reptiliyalar quruqlikka chiqqan hayvonlar bo'lgani uchun tuzilishda yashash sharoitiga mos belgilarni vujudga keltirgan. teri qoplami: amfibiyalar teri qoplamidan tubdan farq qiladi. epidermisning ustki qismi hamma vaqt shox moddaga aylanib turadi va to'kilib tushadi. uning regeneratsiyasi epidermisning ostki tirik qismi hisobiga bo'ladi, tashqaridan teri shox qalqonchalar bilan qoplangan, epidermisning shox hosil qilishi va shox o'simtalarining bo'lishi hayvonni qurib qolishdan himoya qiluvchi muxim moslanishdir. biroq reptiliyalar terisidan suv o'tmaydi degan fikr noto'g'ri. cho'l zonasida yashovchi reptiliyalar suvni terisi orqali kam bug'lantiradi, lekin …

2 / 14

tipda. umurtqa pog'onasi reptilyalarda nisbatan harakatchan va qismlarga bo'lingan. ular to'rt bo'limdan: bo'yin, bel va ko'krak, dumgaza hamda dum qismlardan iborat. kaltakesaklarning bo'yin qismida umurtqalarni soni 8 ta, bu amfibiyalarga nisbatan ko'proq umurtqalardan tashkil topganidan emas, balki oldingi ikkita umurtqaning o'ziga xos tuzilganligidandir. atlant deb ataluvchi 1-bo'yin umurtqasi pay yordamida ostki va ustki qismlarga bo'lingan suyak xalqa shaklida bo'ladi. yuqorigi teshik bosh miya bilan orqa miyaning qo'shilishi uchun xizmat qiladi. ostki qismiga 2- bo'yin umurtqasining tilsimon o'simtasi kiradi. umurtqa pog'onasi bo'yin qismining bunday tuzilishi boshning harakatchanligini ta'minlaydi. kaltakesaklarda bel va ko'krak qismi 22 ta umurtqadan iborat. ularning hammasida qovurg'alar bo'lib, oldingi 5 ta umurtqa qovurg'alari to'sh suyagi bilan qo'shilib ko'krak qafasini hosil qiladi. ilonlarda to'liq ko'krak qafasi va to'sh suyagi bo'lmaydi. kaltakesaklar to'shi tog'ay bo'lib, embrional davrda ko'krak qovurg'alarining uchlari o'zaro qo'shilishidan hosil bo'ladi. dumg'aza qismi 2 ta umurtqadan iborat. ularning ko'ndalang o'simtalariga chanoq suyagi qo'shiladi. dum qismi bir necha …

3 / 14

shkil topgan ensa qismida bitta ensa o'simtasi bo'lishi harakterlidir. eshitish kapsulasi atrofi 3 juft quloq suyaklaridan tashkil topgan. chakka atrofida pastki jag'ning miya qutisiga qo'shilishida nihoyatda katta ahamiyatga ega bo'lgan tangachasimon suyak hisoblanadi, miya qutisining qopqog'i juft burun, peshona oldi, tepa va toq tepaaro suyaklardan tashkil topgan. bosh suyagining osti juft tanglay, qanotsimon, kvadrat suyaklardan iborat. elka va chanoq kamari harakat organlari skeleti amfibiyalardan farq qilmaydi. muskulaturasi: besh barmoqli oyoqning rivojlanishi, bo'yin qismining paydo bo'lishi, tanasining qismlarga bo'linishi, muskul sistemasini murakkablashishiga sabab bo'lgan. nafas olishda katta ahamiyatga ega bo'lgan qovurg'alararo muskulaturaning paydo bo'lishi katta ahamiyatga ega, muskullarning metomer joylanishi yo'q. hazm qilish organlari: takomillashishi, hazm qilish yo'lining qismlarga bo'linishi va bir necha yangi qismlarning hosil bo'lishi bilan harakterlanadi. og'iz bo'shlig'i tomoqdan ajralib turadi. og'iz bo'shlig'ining tubida haraktchan uzoqqa otilib chiquvchi muskulli tili bor. ilonlar va ko'pchilik katakesaklarning tili uzun va uchi ayri bo'ladi. tishlari amfibiyalarga xos, ular yuqori jag', jag'aro, …

4 / 14

bo'lganligi tufayli ichki bo'shlig'i ancha kichik, bu xolat timsoh va toshbaqalarda yaxshi rivojlangan, gatteriyada o'pka bo'shlig'i xali uncha katta emas. nafas olish yo'llarining murakkablashishi harakterlidir. xiqildoq yorig'i toq uzuksimon va juft cho'michsimon tog'ay bilan saqlanib turuvchi xiqildoq kamerasiga ochiladi. xiqildoqdan uzun traxeya o'pkalarda boruvchi ikkita bronxga bo'linadi. nafas olish mexanizmi amfibiyalardan farq qilib, og'iz orqali yutilmay qovurg'alar yordamida o'pkaga tortiladi va qisib chiqariladi. o'pka veltilyastiyasining tezligi xavo haroratiga bog'liq. q 15 gradusda 26 marta, q 25 gradusda 31 marta,q35 gradusda 37 marta nafas oladi. nerv sistemasi: katta yarim sharlar nisbatan katta bo'lib kulrang miya moddasidan iborat po'stlog'i bor, biroq u hali unchalik rivojlanmagan va oldingi miyaning quyi qismi yo'l-yo'l tanachalardan iborat. oldingi miya yarim sharlar rivojlanganligi tufayli oraliq miya deyarli ko'rinmaydi. tepa organ va epifiz, miyacha yaxshi rivojlangan. uzunchoq miya vertikal sathda bir oz egilishni hosil qiladi. bosh miya qismlari yaxshi rivojlangan bo'lib, katta yarim sharning kulrang qopqog'i ikkilamchi miya …

5 / 14

orqali seziladi. eshitish organlari: amfibiyalarniki singari ichki va o'rta quloqdan iborat. o'rta quloqda faqat bitta uzangi suyagi bor. pardali labirint ancha murakkablashgan, ko'zlari harakatchan, qovoqlari bor, pastki qovoq yaxshi rivojlangan va harakatchan, ko'zning oldingi burchagidan berkituvchi uchinchi qovoq - yumuvchi parda bo'ladi, kiprikli muskuli ko'ndalang bo'lib, ko'z gavharini siljitadi va uning shaklini o'zgartiradi. bu turli masofadan narsalarni ko'rish imqonini beradi. ayirish organlari: reptiliyalarda tana va chanoq buyragi mavjud bo'ladi. tana buyraklari murtak organi sifatida paydo bo'lib, u tuxumdan chiqquncha yoki tuxumdan chiqqandan keyin ma'lum vaqtgacha xizmat qiladi. chanoq buyragi hosil bo'lgandan keyin siydik yo'llari hosil bo'ladi. nefronlar 5000 yaqin bo'ladi. qon aylanish sistemasi: quruqlikda yashash va o'pka bilan nafas olishga moslashgan bo'lib bu esa arterial va venoz sistemasidagi o'zgarishlarga bog'liq bo'lgan arterial va venoz oqimlarning to'liq bo'linishida ko'rinadi. yuragi uch kamerali bo'lsada, biroq yurak bo'lmalari orasidagi to'siq to'liq bo'ladi, yurak qorinchasida chala to'siq mavjud, bu to'siq qorinchaning qorin qismidan chiqib …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "repitiliyalarni o'rganish"

ma'ruza 5. reptiliyalar – sudralib yuruvchilar sinfi. reja: 1.sudralib yuruvchilarning haqiqiy quruqlik hayvoni sifatidagi o'ziga xos xususiyatlarini o'rganish. 2.sudralib yuruvchilarning ba'zi vakillarining ikkilamchi tarzda suv muhitiga tushishi sabablari. 3.sudralib yuruvchilarning skelet tuzilishi. 4.sudralib yuruvchilarning organlar sistematikasi. 5.sudralib yuruvchilarning kelib chiqishi. mavzuga oid tayanch so'zlar va iboralar anamniya, amniotalar, epidermis, prostel, amfistel, metamer, multak, allantaus, neopolmum, yakobsan organi, ganoq buyragi, nefran, venoz sinus, bo'yinturuq vena, stegostefallar, gatteriya, psevdozuxiya, iguanodonlar, tristeratops, stegozavr. reptiliyalar quruqlikka chiqqan hayvonlar bo'lgani uchun tuzilishda yashash sharoitiga mos belgilarni vujudga keltirgan....

This file contains 14 pages in DOCX format (35.5 KB). To download "repitiliyalarni o'rganish", click the Telegram button on the left.

Tags: repitiliyalarni o'rganish DOCX 14 pages Free download Telegram