psixologiya fanining predmeti va tadqiqot metodlari

PDF 16 pages 675.3 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 675.3 KB

File type PDF

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

1-mavzu. psixologiya fanining predmeti va tadqiqot metodlari. reja: 1.1. umumiy psixologiyaning predmeti, vazifalari. psixologiya tabiiy va ijtimoiy ilmiy fan sifatida. 1.2. psixologiyaning falsafa doirasidagi taraqqiyoti. psixologiyaning asosiy muammolari. 1.3. psixologiyaning tuzilishi, sohalari, fanlar tizimida tutgan o‘rni. 1.4. psixologiya fanining taraqqiyoti tarixi. psixologiya fanining yirik ilmiy yo‘nalishlari va maktablari. 1.5. psixologik tadqiqot metodlari. psixologiya fanining tarmoqlari. tayanch so‘z va iboralar: psixologiya, jon, ruh, shaxs, ruhiy holat, jarayon, hodisa, mexanizm, fakt, falsafa, psixologiya tuzilishi: ijtimoiy, mehnat, pedagogik psixologiya, tibbiyot, olegofrenopsixologiya, maxsus, yirik ilmiy yo‘nalishlar: biologik, evolyustion, genetik, bixeviorizm, kognitiv, ijtimoiy- madaniy. metod: asosiy: kuzatish, eksperiment, yordamchi: suhbat, so‘rov, test, korrelyatsiya, faoliyat natijasini o‘rganish, egizaklar, b.g.ananev bo‘yicha metod turkumi: tashkiliy, emperik, natijalarni qayta ishlash, sharhlash: genetik, donalash, fan tarmog‘i: umumiy, eksperimental, mehnat, ekstremal, aviatsiya, pedagogik, ijodiyot, maxsus, muhandislik, yosh davri, zoopsixologiya. 1.1. psixologiya o‘rganadigan hodisalarning o‘ziga xos xususiyatlarini aniqlash bir muncha qiyinroq. bu hodisalarni tushunish ko‘p jihatdan psixologiya fanini egallash zaruratiga duch kelgan …

2 / 16

va boshqa shu kabi nomlar bilan guruhlarga ajratilib, hammasi birgalikda psixika, kishining psixik ichki dunyosi, uning ruhiy hayoti va hokazolar deb ataladigan tushunchalarni hosil qiladi. psixika nima? - degan savolga javob berishdan oldin, eng avvalo, psixik hodisalarning mohiyati va xarakteri haqidagi tasavvurlar asrlar davomida qanday o‘zgarib borganligiga, qisqacha bo‘lsa-da, nazar tashlash shart. kishi psixikasining paydo bo‘lishi va rivojlanishi eng murakkab muammolardan biri bo‘lib, tabiat qonunlarining mohiyatini tushunib yetishga harakat qiladigan tadqiqotchilarni bu muammo hamma vaqt qiziqtirib kelgan. materialistik yo‘nalishidagi olimlar psixikaning paydo bo‘lishini materiyaning uzoq davom etgan rivojlanishining natijasi deb izohlashadi. ular materiyaning hayot kechirish usuli, uning tarkiban o‘ziga xos ajralmas xususiyati ekanligi uchun ham materiya harakatining turli xil shakllarini o‘rganadilar. harakatsiz, hamisha mutlaqo harakatsizlikdagi materiya umuman bo‘lmaydi. olamdagi butun materiya jami noorganik va organik tabiat harakatlanish, o‘zgarish va rivojlanish holatida bo‘ladi. jonsiz, noorganik materiyadan tortib to eng oliy va murakkab materiya hisoblanmish kishi miyasiga qadar barcha materiyalar moddiy olamning …

3 / 16

inga tegishli bo‘lib, unga ko‘ra organik moddalar atomlar turli shakllarda azotning, kislorodning, vodorodning, fosfor va oltingugurtning atomlari bilan bog‘langan modda - uglerod negizida hosil bo‘lgan birikimalarning paydo bo‘lishi jonli materiya paydo bo‘lishining zarur sharti hisoblanadi. a.i.oparinning gipotezasiga ko‘ra, tahminan ikki milliard yil ilgari atmosferada erkin kislorod ajralib chiqib, organik moddalardan tayyorlangan allaqanday “sho‘rva”ga o‘xshash bo‘lgan. organik birikmalarning rivojlanishgi jarayonida uglerodning juda ham murakkab birikmalari - benihoya katta molekulalar paydo bo‘ldi. oqsilli molekula bilan muhit o‘rtasida modda almashinuvi avval boshdanoq faol jarayon edi. bu benihoya katta molekulalar koatservatlar degan nom bilan atala boshladi. koatservat tomchilari ma’lum ma’noda tuyimli moddalar uchun ko‘rashda o‘zaro raqobat qilishardi, degan tahminlar ham bor. bu tomchilarning ancha qulay kimyoviy tarkibiga yoki strukturaga ega bo‘lgan ba’zi birlari boshqalariga nisbatan tezroq o‘sdi. ular ertaroq kattalashib, beqaror bo‘lib qolishar va ancha mayda zarrachalarga parchalanib ketishardi. so‘ngra jarayon yana takrorlanardi: o‘sish, parchalanish va hokazo. in’iksoning o‘ziga xos qoldiq shakllari mavjud bo‘lgan …

4 / 16

izmlar in’ikosning alohida, biologik shakli - ta’sirlanuvchanlikka ega bo‘ladi. ta’sirlanuvchanlik tirik organizmning biolgik ahamiyatiga ega bo‘lgan (biotik) ta’sirotlarning ta’siriga javob berish qobiliyati demakdir. shunday qilib, sodda hayvonlarda tashqi muhitga yorug‘lik bilan issiqlik qo‘shilib, muvaqqat bog‘lanishlar hosil qilinishiga nisbatan ham faol mo‘ljal ola bilish tendentsiyasi mavjudligi namoyon bo‘ladi. in’ikos etish darajasi ko‘p hujayralilarga o‘xshab suvli muhitga hayot kechiradigan kovakchilar eng sodda ko‘p hujayralilar jumlasiga kiradi. lekin bu organizmlarning tuzilishi bir hujayralilirga nisbitan anchagina murakkabdir. murakkabligi bu hayvonlarning ko‘p hujayrali ekanligida emas, balki ulardagi hujayralarning nisbatan bir emasligidadir: masalan, tanasining tashqi qismida sanchiladigan hujayralar joylashgan bo‘lsa, ichki qismi esa ovqat hazm qiladigan hujayralar bilan qoplangan bo‘ladi. ko‘p hujayralarning organizmida, shuningdek, organizmning biror-bir qismida ro‘y bergan qo‘zg‘alishning o‘tkazgichi funksiyasini bajaradigan alohida sezuvchan protoplazmali hujayralar ham bo‘ladi. alohida sezuvchan (nerv) hujayralari o‘zaro birikib, hayvonning butun tanasiga yoyilgan nerv shahobchasini tashkil etadi. shunday qilib gangliy funksiyali nerv sistemasining o‘ziyoq, cheklanmagan miqdordagi ta’sirlari javob qilishning etarli …

5 / 16

ajralib turadi. u jonning qismlari to‘g‘risidagi tushunchani yaratdi. shunday qismlardan a) aql-idrokni, b) jasoratni, v)orzu-istakni alohida ajratib ko‘rsatadi va ularni tananing turli qismlari (bosh, ko‘krak, qorin bo‘shlig‘i)ga joylashgan bo‘ladi degan fikrni ilgari suradi. arastu (er. old.384-322 y.y.) ning ta’limoti ancha muvaffaqiyatli ilgarilab ketdiki, u psixologik fikrlarni tabiiy-ilmiy asosda qayta ko‘rib, uni biologiya va tibbiyot bilan bog‘ladi. arastuning “jon to‘g‘risida”gi asari psixologiyani bu davrga kelib o‘ziga xos bilimlar sohasi sifatida ajralib chiqqanligidan dalolat beradi. eramizdan oldingi ii asrda rumolik shifokor galen fiziologiya va tibbiyotning yutuqlarini umumlashtirib, psixikaning fiziologik negizi haqidagi tasavvurlarni boyitdi va ong haqidagi tushunchaga yaqinlashib keldi. eramizning iii asrida platon, so‘ngra esa iv-v asrlarda avgustin ong haqidagi tushunchaga faqat idealistik tus berishgan edi. barcha bilimlar ruhda mujassamlashgan, u esa o‘ziga qaytish qobiliyatiga ega bo‘lib, o‘z xususiy faoliyatini va uning ko‘z ilg‘amaydigan mahsulini haddan ziyod aniqlik bilan egallaydi.. niderlandiyalik materialist spinoza (1632-1677) ham gobbs kabi olamning bir butunligi to‘g‘risidagi g‘oyaning …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixologiya fanining predmeti va tadqiqot metodlari"

1-mavzu. psixologiya fanining predmeti va tadqiqot metodlari. reja: 1.1. umumiy psixologiyaning predmeti, vazifalari. psixologiya tabiiy va ijtimoiy ilmiy fan sifatida. 1.2. psixologiyaning falsafa doirasidagi taraqqiyoti. psixologiyaning asosiy muammolari. 1.3. psixologiyaning tuzilishi, sohalari, fanlar tizimida tutgan o‘rni. 1.4. psixologiya fanining taraqqiyoti tarixi. psixologiya fanining yirik ilmiy yo‘nalishlari va maktablari. 1.5. psixologik tadqiqot metodlari. psixologiya fanining tarmoqlari. tayanch so‘z va iboralar: psixologiya, jon, ruh, shaxs, ruhiy holat, jarayon, hodisa, mexanizm, fakt, falsafa, psixologiya tuzilishi: ijtimoiy, mehnat, pedagogik psixologiya, tibbiyot, olegofrenopsixologiya, maxsus, yirik ilmiy yo‘nalishlar: biologik, evolyustion, genetik, bixeviorizm, kognit...

This file contains 16 pages in PDF format (675.3 KB). To download "psixologiya fanining predmeti va tadqiqot metodlari", click the Telegram button on the left.

Tags: psixologiya fanining predmeti v… PDF 16 pages Free download Telegram