мустақил халқ учун эркин тизим

DOC 1.1 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1352213441_30377.doc mustaqil xalq uchun erkin tizim www.arxiv.uz мустақил халқ учун эркин тизим алхамдулиллах, аллоҳга беҳисоб шукурлар бўлсин, ватанимиз озодлик ва мустақилликка эришди. диёримизнинг тарихи бутун жаҳон тарихида алоҳида ва ҳурматли жойга эга. бизнинг юртимизда жаҳон цивилизациясининг ривожланишига ўзининг беқиёс ҳиссаларини қўшган улуғ алломаларимиз фаолият кўрсатиб, илм-фан асосларига такрорланмас улуш қўшганлар. замонавий математика ва информатика фанларини қад тиклашга мирзо улугбек, аль-беруний, ал-хоразмий, ал-фаргоний каби буюк бобокалонрамизнинг меҳнатлари синганлиги ҳақида бутун жаҳон жамоатчилик тарафидан эътироф қилинган. ўтмишда ота-боболаримиз юксак маърифат соҳиблари бахт саодатни озодлик, эркинликда кўрганлар, шунингдек ватан ва халқ истиқболи, бахтиёр турмуш, фан ва маданият тараққиётига бевосита боғлиқ эканинлигини ўргатишган. бугунги кунда мустақил давлатимиз фан ва тараққиётнинг юксалишига алоҳида эътибор бериб, ривожланган давлатлар қатори харакат қилмоқда. айниқса, ахборот технологияларининг тараққий этиши бизни, яъни компьютер соҳаси ҳодимларини қувонтирмоқда. бизнинг сохани янада ривожлантириш учун қўлимиздан келганча янги, юксак технологияларнинг кириб келишини таъминлашимиз зарур. дунёда шахсий компьютерларни унумли ишлатиш учун янги тизимлар пайдо бўлмоқда. …

а янгиланиб чиқаётган линукснинг турли тизимлари ҳам мавжуд. шу қаторда, ажойиб фарангистон ўлкада чиқаётган “mandriva” номли операцион тизимни тарқатиш тўплами (дистрибутиви) линукс турдаги оперцион тизим бўлиб, 2003 йилдан бошлаб [1], ўзбек тилига ўгирилиб келмоқда. “mandriva” асосида “ёш дастурчиларни тайёрлаш ва қўллаб-қувватлаш марказ”-ида янги операцион тизим “doppix” тузилиши, миллий ахборот технологиялар мутахассисларини қизиқтириб, шод этмоқда. лекин миллий операцион тизим яратилаётган ва оммавий ахборот воситаларда бу ҳақида ҳабарлар тарқатилаётган бир вақтда линукс операцион тизимининг тарихи ўзбек тилида етарли равишда ёритилган эмас. ушбу мақолада линукс тарихи ҳақида маълумотлар кетма-кет, изчиллик билан тўпланиб, етишмаган манбаларни тулдиришда хизмат қилишига умид қиламиз. тарихда линукснинг икки ўтмишдоши маълум, бу юникс(unix) –кўп фойдаланувчиларга мўлжалланган операцион тизим, ҳамда гну(gnu) лойиҳаси. шунинг учун баёнимизни юникс тизимининг тарихидан бошлаймиз. ҳаммаси ўйиндан бошланган экан сиз ишонмайсиз, жиддий ва мустаҳкам юникс тарихи кен томпсон (ken thompson) томонидан ёзилган, кичик бир ўйиндан бошланган экан. бу фикрни тушуниш учун ўтмишга назар ташлаш керак. узоқ 1964 …

ади. ўша пайт компаниянинг тўрт ходими: руд кенедей(rudd canaday), даг макилрой(doug mcilroy), денис ричи(dennis ritchie) ва кен томсон(ken tompson) лойиҳанинг беркитилишига кўникмасдан “мультикс” тизимини кучайтирмоқчи бўлишади. улар янги дастурлар ҳамда янги файл тизимини яратишади. қўшимча равишда, ҳордиқ чиқариш мақсадида ge-645 учун томсон тарафидан “коинотга саёҳат” номли ўйин яратилган, лекин лойиҳа беркитилгач, ҳамкасблар уни ўйналмай қолишади. бурчакда, кам ишлатиладиган pdp-7 компьютер топилгач, томсон ва ричи ўйинни шу компьютерга ўтказишга қарор қилишади. pdp-7 комьютери учун файл тизими ва буйруқлар қобиғини ишлаб чиқаришганда янги операцион тизим пайдо бўлади ва унга брайн керниган (brian kernighan) мултиксга ўхшаш ном – юникс (unics - uniplexed information and computing service – кейинчалик unix) беради [3]. pdp-7 компьютери компьютер тарихининг бошланиш даврида барча дастурий таъминот ассемблер тилида муайян ҳисоблаш машина учун ёзилиб, бошқа компьютерларда ишламаган. бундай муаммони бартараф қилиш учун томсон турли компьютерларда ишлайдиган операцион тизимни тузиш мақсадида янги би (“b”) номли дастурлаш тилини яратишга уринади. бу ишни …

тасаввур қилиш учун яна ўтмишни эслаш керак. у даврларда компьютер катта бойлик ҳисобланган ва уни фақат катта ташкилотлар сотиб олган. компьютер матн териш, ёҳуд мусиқа эшитиш эмас, балки муайян саноат масалаларини ҳал қилиш учун харид қилинган. 1999 йили томсон ва ричи ақш миллий мукофоти билан тақдирланган бу мақоладан сўнг юникс тизими билан кўп илмий-тадқиқот ташкилотлар қизиқиб қолади. қизиққанларга томсон операцион тизимнинг дисклар тўпламини бепул тарқатади. натижада юникс тизими учун янги ривожланиш тўлқинлари содир бўлади. масалан, йел университет талабалари буйруқлар қобиғи (shell) –ни ишлаб чиқишади, бошқа университет талабалари юникс асосида биринчи компьютерлар тармоғини яратишади. беркли университет талабалари жуда кўп дастурлар ва янги буйруқлар киритиш қобиғини яратишади. ўша вақтда машъур бир дастур яратилиб, ҳозиргача фаол ишлатилмоқда, бу - “vi” матн таҳрирловчиси. беркли университетида операцион тизимнинг ўзгарган шакли bsd (berkeley software distribution) номини олиб, ҳозирги freebsd номли донгдор операцион тизимнинг бошланиши бўлган. 1980 йили darpa агентлигига arpanet (internet аждоди)тармоғини ривожлантириш учун қувватли компьютерлар …

олмен хакерларнинг “барча маълумот эркин ва очиқ бўлиши керак” деган маълум таълимотининг тарафдори столмен ўзининг лойиҳасига гну номини беради. гну – рекурсив: “gnu - not unix”, ўзбекча маъноси: “гну – юникс эмас” қисқартмаси демакдир. рекурсив дегани – гну номи очилса, “gnu - not unix” чиқади, гну қисқартмаси қайта очилса яна ўша “gnu - not unix” деган маъно чиқаверади. бу эса – хакер дастурчиларнинг ном беришда қандайдир ҳазил, оригинал усули бўлади. янги тизим учун юникс асос қилиниб олинган бўлса ҳам, столмен лойиҳа номи билан юниксдан жиддий равишда фарқланишини таъкидламоқчи бўлган. у лойиҳани 1983 йил 27 сентябрда бутун дунёга эълон қилган [6]. эълоннинг тўлиқ матнини қуйидаги манзил бўйича кўриш мумкин: http://www.gnu.org/gnu/initial-announcement.html. гну лойиҳасининг эмблемаси лойиҳанинг биринчи босқичида столмен ўз олдига кўп тизимларда ишлайдиган компилятор (дастур йиғувчи) яратиш масаласини қўйяди. компилятор – инсоний тилда ёзилган дастурни компьютер тилига ўгирувчи дастурдир. лекин ҳаммага аён: компьютерда оддий матнни ёзиш учун ҳам муҳаррир дастури зарур. шундай …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "мустақил халқ учун эркин тизим"

1352213441_30377.doc mustaqil xalq uchun erkin tizim www.arxiv.uz мустақил халқ учун эркин тизим алхамдулиллах, аллоҳга беҳисоб шукурлар бўлсин, ватанимиз озодлик ва мустақилликка эришди. диёримизнинг тарихи бутун жаҳон тарихида алоҳида ва ҳурматли жойга эга. бизнинг юртимизда жаҳон цивилизациясининг ривожланишига ўзининг беқиёс ҳиссаларини қўшган улуғ алломаларимиз фаолият кўрсатиб, илм-фан асосларига такрорланмас улуш қўшганлар. замонавий математика ва информатика фанларини қад тиклашга мирзо улугбек, аль-беруний, ал-хоразмий, ал-фаргоний каби буюк бобокалонрамизнинг меҳнатлари синганлиги ҳақида бутун жаҳон жамоатчилик тарафидан эътироф қилинган. ўтмишда ота-боболаримиз юксак маърифат соҳиблари бахт саодатни озодлик, эркинликда кўрганлар, шунингдек ватан ва халқ истиқболи, бахтиёр турмуш...

DOC format, 1.1 MB. To download "мустақил халқ учун эркин тизим", click the Telegram button on the left.

Tags: мустақил халқ учун эркин тизим DOC Free download Telegram