xarakter haqida tushuncha va tavsifi

PDF 7 pages 598.2 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 598.2 KB

File type PDF

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

6-mavzu. xarakter reja: 6.1. xarakter haqida tushuncha, xarakter tuzilishi va xususiyatlari, xarakter tipologiyasi. 6.2. xarakterning shakllanishi, xarakterning ifodali belgilari haqida tushuncha va ilmiy tasavvurlar hosil qilish. 6.3. xarakter shakllanishi. xarakter aktsentuatsiyasi. tayanch so‘z va iboralar: xarakter, urg‘u, tamg‘a, ijtimoiy muhit roli, aksentuatsiya, ortiqcha urg‘u berish, xarakter tipi: introversiya, ekstroversiya, ambiversiya. 6.1. xarakter haqida tushuncha, xarakter tuzilishi va xususiyatlari, xarakter tipologiyasi. har bir odam har qanday boshqa odamdan o‘zining individual psixologik xususiyati bilan ajralib turadi. bu jarayonda asosiy e’tibor xarakter muammosiga qaratiladi. “xarakter” so‘zi grekcha so‘zdan olingan bo‘lib “tamg‘a, belgi” degan ma’noni anglatadi. ijtimoiy turmushda hayot va faoliyat ko‘rsatayotgan har qanday shaxs o‘zining individual-psixologik xususiyatlari bilan boshqa insonlardan ajralib turadi va bu farqlar uning xarakter xislatlarida ifodasini topadi. shu boisdan insonning barcha individual xususiyatlarini xarakter xislati tarkibiga kiritib bo‘lmaydi. chunonchi aqlning topqirligi, xotiraning barqarorligi, ko‘rishning o‘tkirligi kabi individual psixologik xususiyatlar bunga misoldir. psixologiya fanida xarakterga turlicha ta’rif berilishiga qaramay, uning asosiy …

2 / 7

iga bog‘liq. xarakterning intellektual, hissiy va irodaviy xislatlarini ajratish mumkin. xarakter deganda shaxsda muhit va tarbiya ta’sirida tarkib topgan va uning irodaviy faoliyatida, atrofdagi olamga o‘z-o‘ziga bo‘lgan munosabatlarida namoyon bo‘ladigan individual xususiyatlarni tushunamiz. xarakterning juda ko‘p xususiyatlari odamning ish harakatlarini belgilovchi chuqur va faol moyillik hisoblanadi. mana shu moyilliklarda xarakter xislatlarining undovchilik kuchi namoyon bo‘ladi. odam xarakter xislatlarining ana shunday undovchilik kuchi tufayli ko‘pincha ob’ektiv sharoitlarga zid ish qiladi va mutlaqo maqsadga nomuvofiq harakat usullarini qo‘llaydi. xarakter xislatlari ma’lum tarzda harakat qismlariga, ba’zan esa sharoitga qarama-qarshi harakat qilishga undar ekan, ular hayotiy qiyin daqiqalarda yaxshiroq namoyon bo‘ladilar va bu xarakterni, shuningdek barkamol avlodni tarbiyalashning muhim vazifasidir. shaxsning qa’tiyatlilik, tanqidiylik, fahm- farosat, kuzatuvchanlik kabi xislatlari intellektual, quvnoqlik, mehribonlik hissiy-irodaviy sifatlarga kiradi. odatda shaxsning munosabatlari xarakter xislatlarining individual xususiyatlarini ikki xilini aniqlash imkoniyatiga ega:  shaxs xarakterining xususiyati ro‘yobga chiqadigan har qanday vaziyat hissiy kechinmalarning o‘ziga xos xislati uning munosabatlariga bog‘liq.  …

3 / 7

ogik sabablari haqida faqat tahminiy fikrlar, xulosalar mavjud. kishi temperamenti uning xarakteri tarkibiga kiradi, shu sababli ham xarakterning fiziologik asosi asab tizimining tipidan iborat. xarakter xislatlari shaxsning qiyin hosil qilinadigan va mustahkamlanib qoladigan xususiyatlari bo‘lganligi tufayli, xarakterning fiziologik asosi ham individual hayot jarayonida asab tizimining o‘zgargan xususiyatlaridan iborat. hayvon asab faoliyatining tug‘ma konstitutsion turi genotip. lekin hayvon tug‘ilganidan keyin tashqi sharoitlarning g‘oyat xilma-xil taassurotlariga duch keladi va bunga muayyan faoliyat orqali muqarrar javob berishi lozim bo‘ladiki, ko‘pincha bu faoliyatlar mustahkamlanib, butun hayoti davomida saqlanib qoladi. shu sababli hayvonning batamom tarkib topgan asab faoliyati tipga oid belgilardan tashqari muhit ta’siri ostida hosil bo‘lgan o‘zgarishlarning qotishmasi-fenotip xarakteridir. dinamik stereotip shaxsdagi mustahkam odat bo‘lib qolgan xususiyatlarning, jumladan, xarakter xislatlarining ham nerv-fiziologik asosidir. xarakterning nerv-fiziologik asosini tushunish uchun i.p.pavlovning ikkinchi signal tizimi haqidagi ta’limoti katta ahamiyatga egadir. ikkinchi signal tizimi nutq va tafakkurning fiziologik asosi bo‘lish bilan birga, kishi xulqini ham idora qiladi. xarakterning …

4 / 7

ratoriya sharoitida ovqatlanish orqali, shuningdek, teriga elektr toki bilan ta’sir qilish tufayli mustahkamlashda aynan bir hayvonda bir xil shartli qo‘zg‘ovchiga javoban ikki xil dinamik stereotipni hosil qilish mumkin. xarakter stereotiplar va so‘lak ajralishidan iborat ijobiy va tormozlanish shartli reaksiyalari bilan javob qaytaradi. teriga elektr toki bilan ta’sir qilish sharoitda esa qo‘zg‘ovchilarning o‘ziga mudofaa harakatlari stereotiplari reaksiyasi bilan javob beradi. bu hodisalar negizida yotgan fiziologik mexanizm ko‘chirish mexanizmi deyiladi. ko‘chirish mexanizmining mohiyati shuki, sharoitga bog‘liq tarzda markaziy nerv sistemasida har xil funksional holat paydo bo‘ladi, chunonchi, ovqatlanishning markazlarida kuchli qo‘zg‘alish yuzaga keladi va bunda ovqatlanish bilan bog‘liq dominanta tug‘iladi. teriga elektr toki bilan ta’sir qilishda mudofaa bilan bog‘liq harakat markazlari kuchli qo‘zg‘alish tufayli muhofaza (mudofaa) dominantasi vujudga keladi. hayvonlardagi mazkur hodisalarning shaxs xarakteri xislatlari namoyon bo‘lishi bilan o‘xshashligi mavjud. bular: 1) ular hayvonlar va odamlar uchun stereotip xususiyatga ega; 2) sharoitga bog‘liq holda odamlarda va hayvonlarda bir qo‘zg‘ovchiga javoban xilma-xil stereotip …

5 / 7

slatlarining asosi ko‘chish mexanizmi insonlarda hayvonlarnikidan keskin tafovutlanadi, chunki unda ikkinchi signal tizimi nihoyatda muhim ahamiyat kasb etadi. xarakter xislatlarining namoyon bo‘lishi bilan nerv tizimiga qiyoslansa, u holda birinchisining ruyobga chiqishi o‘zgacha fiziologik sharoitga asoslanishi mumkin. sobiq sovet psixologiyasida ta’kidlanishicha, nerv sistemasi umumiy tipining zid xususiyatlari psixologik jihatdan zid harakat usullariga mos tushadi. b.m.teplov, v.m.merlin, ye.a.klimovlarning tadqiqotlarida o‘qish, sport va mehnat faoliyatlarida harakat usullarining individual farqlari aniqlangan. huddi shu bois xarakter xislatlari paydo bo‘lishining o‘zgacha fiziologik sharoiti nerv tizimi umumiy tipining xususiyatlari hisoblanadi. ma’lumki, nerv tizimining umumiy tipi - bu temperamentning fiziologik asosi hamdir. shuning uchun temperament tipi xarakterning individual o‘ziga xos xislatlarining ruyobga chiqishidagi muhim psixologik sharoitlardan biri bo‘lib hisoblanadi. i.p.pavlov tajribasining ko‘rsatishicha, muayyan tizimda tashqi ta’sir hukm surganda nerv tizimi umumiy tipining xususiyatlariga taalluqli dinamik stereotipning shakllanishiga qulaylik vujudga keltirish yoki, aksincha, halaqit berishi mumkin. shaxsning xarakteri tuzilishi turli xususiyatlarning tasodifiy yig‘indisidan iborat emas, balki o‘zaro bir-biriga bog‘liq, …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xarakter haqida tushuncha va tavsifi"

6-mavzu. xarakter reja: 6.1. xarakter haqida tushuncha, xarakter tuzilishi va xususiyatlari, xarakter tipologiyasi. 6.2. xarakterning shakllanishi, xarakterning ifodali belgilari haqida tushuncha va ilmiy tasavvurlar hosil qilish. 6.3. xarakter shakllanishi. xarakter aktsentuatsiyasi. tayanch so‘z va iboralar: xarakter, urg‘u, tamg‘a, ijtimoiy muhit roli, aksentuatsiya, ortiqcha urg‘u berish, xarakter tipi: introversiya, ekstroversiya, ambiversiya. 6.1. xarakter haqida tushuncha, xarakter tuzilishi va xususiyatlari, xarakter tipologiyasi. har bir odam har qanday boshqa odamdan o‘zining individual psixologik xususiyati bilan ajralib turadi. bu jarayonda asosiy e’tibor xarakter muammosiga qaratiladi. “xarakter” so‘zi grekcha so‘zdan olingan bo‘lib “tamg‘a, belgi” degan ma’noni anglatadi. ijt...

This file contains 7 pages in PDF format (598.2 KB). To download "xarakter haqida tushuncha va tavsifi", click the Telegram button on the left.

Tags: xarakter haqida tushuncha va ta… PDF 7 pages Free download Telegram