ahamoniylar davlatining tashkil topishi va bosqinchilik yurishlari

DOCX 13 pages 58.5 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 58.5 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

ma’ruza №: 11. ahamoniylarning markaziy osiyoga bostirib kirishi va hukmronligi. ahamoniylar davrida siyosiy, ijtimoiy, iqtisodiy hayot. reja: 1. ahamoniylar davlatining tashkil topishi va bosqinchilik yurishlari 2. ahamoniylarning markaziy osiyoga bosqinchilik yurishlari. 3. markaziy boshqaruv organlari. 4. hududiy bo‘linish. 5. qo‘shinlar. 6. soliqlar va majburiyatlar. 7. dehqonchilik. sun’iy sug‘orish. 8. hunarmandchilik. 9. manzilgohlar va me’morchilik. 10. tasviriy san’at. tayanch so’zlar va iboralar: ahamoniylar, satrapliklar, poliyen, shiroq, tumaris, kir ii, doro i, skunxa, frada, dadarshish, gerodo, kambiz, garpag, marg’iyona, «kapa-utaka» (lojuvard) va «sinkabrush» (yarim qimmatbaho tosh-serdolik) so‘g‘d, «axshayna» toshi (feruza) 1. ahamoniylar davlatining tashkil topishi va bosqinchilik yurishlari mil.avv. vi asrning o‘rtalariga kelib shafqatsiz kurashlar natijasida midiya podsholigi o‘rnida ahamoniylar davlati tashkil topadi. ko‘pchilik ilmiy – tarixiy adabiyotlarda kir ii ahamoniylar davlatining asoschisi sifatida e’tirof etiladi. ahamoniylarning kir ii, kambiz, doro i, kserks kabi hukmdorlari qadimgi sharqdagi juda ko‘plab mamlakatlar ustidan o‘z hokimiyatini o‘rnatishni rejalashtirilganlar va shunday siyosat olib borganlar. qadimgi dunyo …

2 / 13

arg‘iyona va boshq.) bosib olishiga tayyorgarlik ko‘ra boshlaydi. gerodot kir ii ning massagetlarga qarshi yurishi haqida so‘zlar ekan, bu yurishlarning ko‘pchiligi haqida to‘xtalmasdan, faqat forslarni tashvishga solgan yurishlar haqida eslatib o‘tadi. tarixchining ma’lumot berishicha, garpag kichik osiyo shaharlarini birin-ketin bosib olguncha kir ii butun osiyo xalqlarini bo‘ysundiradi va shundan keyingina bobilga yurish boshlaydi. 2. ahamoniylarning markaziy osiyoga bosqinchilik yurishlari. tarixiy manbalarning ma’lumot berishicha, o‘rta osiyo xalqlari ahmoniylar bosqiniga qarshi qattiq kurash olib borganlar. xususan, massaget qabilalari malika to‘maris (tomiris) boshchiligida forslarning turli hiyla-nayranglar ishlatishiga qaramasdan ularning katta qo‘shinini tor-mor etadilar. malika to‘maris va massagetlarning harbiy mahorati tufayli bu jangda ahmoniylar hukmdori kir ii ham halok bo‘ladi. gerodot xabar berishicha, “bu jang varvarlar (massagetlar) ishtirok etgan janglar orasida eng dahshatlisi edi... kamon o‘qlari tugagach, qo‘l jangi boshlanib nayza va qilich bilan kurashdilar. qo‘shinlar jangi uzoq vaqt davom etdi. nihoyat massagetlar g‘alaba qozondilar.” kir ii qo‘shinlarining massagetlar tomonidan tor-mor etilishi mil. avv. …

3 / 13

nchilarga qarshi jo‘natadi. qo‘zg‘olon shavqatsizlarcha bostirilib 55 ming marg‘iyonalik halok bo‘ladi. frada ham qo‘lga olinib qatl ettiriladi. “saklar o‘lkasi”dagi forslarga qarshi kurashga skunha boshchilik qiladi. 519-518 yillarda bo‘lib o‘tgan bu kurashda saklar forslar tomonidan mag‘lubiyatga uchraydi. saklarning ko‘pchiligi o‘ldirilib, ko‘pchiligi asir olinadi. ularning yo‘lboshchisi skunha asir olinib, o‘rniga boshqa yo‘lboshchi tayinlanadi. xullas, forslar o‘rta osiyodagi mahalliy aholining qahramonona qarshiligini qiyinchilik bilan sindirganidan keyingina bu hududlarni batamom o‘zlariga bo‘ysundirdilar. 3. markaziy boshqaruv organlari. ahamoniylar davrida davlat boshqaruvi shohlar shohi-shahanshoh qo‘lida bo‘lgan. hokimiyat ierarxiyasida shahanshohdan keyin boy fors oilalarining boshliqlari turgan. shahanshoh saroyida kengash mavjud bo‘lib uning tarkibiga boy oila boshliqlari, saroy ayonlari, yuqori lavozimdagi amaldorlar va noiblar kirgan. davlat ahamiyatiga molik muhim bo‘lgan barcha masalalar ushbu kengashda ko‘rib chiqilsada, hal qiluvchi qarorni shahanshoh qabul qilgan. shohlar shohidan keyingi shaxs xazarpat (mingboshi) deb atalgan. xazarpat shahanshoh gvardiyasining boshlig‘i va davlat boshqaruvida shahanshohning bosh yordamchisi hisoblangan. ahamoniylar davlatining bosh ma’muriy markazi suza shahri …

4 / 13

rida ma’muriy boshqaruvda islohotlar o‘tkazidib, butun davlat 20 ta ma’muriy- qaram satrapiyalarga bo‘linadi. ularni satraplar (shahanshoh noiblari) boshqargan. satrapiyalar ancha yirik bo‘lib, ayrim hollada bir necha o‘lka va viloyatlarni birlashtirgan. masalan, parfiya, girkaniya, areya, xorasmiya va so‘g‘diyona bitta satrap tarkibiga kirgan. satrapiyalarning chegaralari ayrim hollarda o‘zgarib turgan. e’tibor berish lozimki, ahamoniylar davlatida satrapiyalar etnik kelib chiqishiga qarab emas, balki iqtisodiy salohiyatiga qarab tashkil etilgan. satrapiyalar shahanshohning noibi sifatida asosan forslardan tayinlangan. satrapiyaning ma’muriyati va boshqaruvi shahanshoh ma’muriyati va markaziy boshqaruv apparatini qisqartirilgan holda takrorlagan. ya’ni, satrapda ikkita yordamchi, devonxona va mirzalar bo‘lgan. bir vaqtning o‘zida satrap o‘zi noiblik qilib turgan hududda bosh qozi vazifasini ham bajargan. ayrim hollarni istisno qilganda satrap harbiy boshliqlik vazifasini bajarmagan. misol uchun, doro i barcha satraplarning harbiy vazifalarini bekor qilgan va ularga faqat o‘ziga bo‘ysinuvchi harbiy boshliqlarni jo‘natgan. satraplarning faoliyati markazdan qattiq nazorat ostiga olingan. hattoki, shahanshoh huzuridagi amaldorlar tez-tez kelib satraplar faoliyatini tekshirib turganlar. …

5 / 13

u bevosita shahanshohga bo‘ysungan. bo‘ysunlirilgan o‘lkalar va chegara tumanlarida harbiy garnizonlar joylashtirilgan. harbiy boshliqlarning deyarli barchasi forslardan tayilangan. 6. soliqlar va majburiyatlar. gerodot ma’lumotlariga ko‘ra, ulkan ahamoniylar saltanati alohida viloyatlar (o‘lkalar) – satrapiyalarga bo‘lingan bo‘lib, ularning soni 20 ta edi. har bir satrapiya har yili ma’lum miqdorda soliq to‘lab turishi shart edi. soliqlarning miqdori ko‘p hollarda kumush talant (talant- pul birligi, bir talant 30 kg kumushga teng bo‘lgan) bilan belgilangan. soliqlar kelib tushishini tizimga solish uchun doro i yagona pul tartibini joriy etadi. bu tartibining asosini og‘irligi 8,4 g keladigan oltin darik tashkil etardi. oltin darikni bir donasini og‘irligi 5,6 g bo‘lgan 20 ta kumush tangaga almashtirish mumkin bo‘lgan. oltin darik faqat podsho tomonidan, kumush tangalar esa ayrim viloyatlar hukmdorlari tomonidan zarb etilgan. qaram o‘lkalar pul solig‘idan tashqari mahsulot bilan ham soliqlar to‘laganlar. ushbu soliqlar hisobidan persepolda, suzada va ekbatanda fors podsholarining hashamatli saroylari qad ko‘targan. misol uchun, suzadagi saroyni …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ahamoniylar davlatining tashkil topishi va bosqinchilik yurishlari"

ma’ruza №: 11. ahamoniylarning markaziy osiyoga bostirib kirishi va hukmronligi. ahamoniylar davrida siyosiy, ijtimoiy, iqtisodiy hayot. reja: 1. ahamoniylar davlatining tashkil topishi va bosqinchilik yurishlari 2. ahamoniylarning markaziy osiyoga bosqinchilik yurishlari. 3. markaziy boshqaruv organlari. 4. hududiy bo‘linish. 5. qo‘shinlar. 6. soliqlar va majburiyatlar. 7. dehqonchilik. sun’iy sug‘orish. 8. hunarmandchilik. 9. manzilgohlar va me’morchilik. 10. tasviriy san’at. tayanch so’zlar va iboralar: ahamoniylar, satrapliklar, poliyen, shiroq, tumaris, kir ii, doro i, skunxa, frada, dadarshish, gerodo, kambiz, garpag, marg’iyona, «kapa-utaka» (lojuvard) va «sinkabrush» (yarim qimmatbaho tosh-serdolik) so‘g‘d, «axshayna» toshi (feruza) 1. ahamoniylar davlatining tashkil topishi va bos...

This file contains 13 pages in DOCX format (58.5 KB). To download "ahamoniylar davlatining tashkil topishi va bosqinchilik yurishlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ahamoniylar davlatining tashkil… DOCX 13 pages Free download Telegram