genotip va fenotip

DOC 40 pages 301.5 KB Free download

40 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 301.5 KB

File type DOC

Pages 40

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 40

iv – chorak “___” __________2014yil ko’rdim:___________ _______ 9 “a” “b” ______sinf uchun № __ mavzu: genlarning o'zaro va ko'p tomonlama ta'siri darsning ta’limiy maqsadi: o’quvchilarga genlarning o'zaro va ko’p tomonlama ta'siri haqida ma’lumot berish darsning tarbiyaviy maqsadi: o`quvchilarni tabiatni muxofaza qilish, undan oqilona foydalanish, tabiatga nisbatan mehr -muhabbat va vatanparvarlik ruhida tarbiyalash; darsning rivojlantiruvchi maqsadi: o`quvchilarda genetika haqidagi bilimlarini mustahkamlash, mustaqil ishlash, ko`nikma va malakalarini rivojlantirish, olgan bilim va ko`nikmalarini amalda qo`llash; darsning turi: suhbat, musobaqa va hamkorlikda; darsning uslubi: noan`anaviy, interfaol o`yinlardan foydalanish; darsning jihozi: albom, harakatli ko`rgazmalar, jadval, kodoskop, tarqatmalar . darsning borishi: i.tashkiliy qism: o’quvchilar bilan salomlashish, yo’qlama qilish, uy vazifasini so’rash va darsni tashkillash ii. o’tgan mavzuni so’rash: tezkor savol javob o’tkazish orqali o’tilgan mavzuni takrorlash. iii. asosiy qism: yangi mavzuni tushuntirish irsiyatning tuzilish va fimksional birligi genlar hisoblanadi. biz o'rgangan mavzularda har bir gen boshqa genlardan mustaqil holda bitta belgining rivojlanishiga ta'sir qiladi. bundan shunday …

2 / 40

i shaklda o'zaro ta'sir ko'rsatadi. natijada organizmda biron belgining rivojlanishi bir necha gen nazorati ostida bo'ladi. misol uchun to- vuqning toji har xil zotlarida turli shaklda bo'ladi. bu narsa ikki juft genning o'zaro ta'siri natijasida genlarning alohida kombinatsiyasi tufayli tojlar to'rt xil variantda namoyon bo'ladi, ya'ni oddiy (aabb), no'xatsimon (aabb yoki aabb), yong'oqsimon (aabb yoki aabb), gulsimon toj (aabb, aabb)lar . allel bo'lmagan genlar o'zaro, asosan komplementar, epistaz, polimer ta'sir qiladi. genotipda allel bo'lmagan genlarning o'zaro ta'siri natijasida organizmda yangi belgining rivojlanishiga olib kelishi genlarning komplementar, ya'ni to'ldiruvchi ta'siri deb ataladi. genlarning bunday ta'siri xushbo'y hidli, oq gulli no'xatni o'zaro chatishtirishda ham aniq namoyon bo'ladi. olingan birinchi bo'g'in duragaylar qizil rangda bo'ladi. birinchi bo'g'in duragaylar o'zaro chatishtirilganda ikkinchi bo'g'in o'simliklarda ajralish 9:7 nisbatda, ya'ni bir fenotipik sinf (9/16) qizil, ikkinchisi (7/16) oq bo'ladi, demak, natijaviy nisbat 9:7. ota-ona o'simlik- larning genotipi — aabb va aabb bo'lib, ularning liar biri bittadan …

3 / 40

tirib fx o'simliklarni oldi (65- rasm). fx da donlarning rangi pushti bo'ldi. f, o'zaro chatishtirilib f2 dagi o'simliklarning don rangiga qarab 5 ta guruhga ajratildi. ularning miqdoriy nisbati quyidagicha: 1 ta qizil, 4 ta och qizil rangli, 6 ta pushti, 4 ta och pushti rangli, 1 ta oq donli donga ega o'simliklar. polimeriya orqali irsiylanish qonuniyatlarini o'rganishning ahamiyati juda katta. organizmlardagi, xususan madaniy o'simlik va uy hayvonlarining inson uchun foydali miqdoriy belgilari polimer genlar ta'sirida irsiylanadi va rivojlanadi. masalan, uy hayvonlarining og'irligi, sut miqdori va yog'liligi, lavlagi ildizmevasidagi shakarning miqdori, g'alladoshlarda boshoqning uzun- ligi, makkajo'xori so'tasining kattaligi va hokazo. genlarning o'zaro epistaz ta'siri. fenotipda bir dominant genning allel bo'lmagan ikkinchi dominant gendan ustunlik qilishi epistaz deb ataladi. bu qonuniyatning mohiyatini tovuq zotlarida pat rangining irsiylanishi misolida ko'rib chiqaylik. patlari oq rangdagi ikkita tovuq zotlarining fenotipi bir xil bo'lsa ham ularning bu belgi bo'yicha genotiplari har xilligi aniqlandi. buni tekshirish uchun …

4 / 40

ning oq-qora bo'lishi ikki juft allel bo'lmagan genlarga bog'liq. ularning birinchi jufti cc genidir. bu genning dominant alleli (cc) va (cc) holatda patning qora bo'lishini ta'minlaydi. bu genning (cc) holati patning oq bo'lishiga zamin yaratadi. unga allel bo'lmagan ikkinchi juft gen i-i esa, c-c genning faoliyatini boshqaradi. bu gen ingibitor gen deb ataladi va ii, ii holatlarida patga rang beruvchi (c) genining faoliyatini to'xtatadi. natijada с geni genotipda bo'lsa ham, patning qora bo'lishini fenotipda namoyon eta olmaydi va pat rangi oqligicha qoladi. shunday qilib, allel o'lmagan genlarning o'zaro epistaz ta'siridagi irsiylanish jarayonida ham du- ragay avlodlarda, ota-ona organizmida bo'lmagan yangi belgilar paydo bo'ladi. genlarning ko'p tomonlama ta'siri. pleyotropiya. biz yuqorida bitta belgining rivojlanishiga bir qancha genlarning ta'sirini ko'rib chiqdik. shu bilan birga bitta genning bir qancha belgining rivojlanishiga ta'siri ham aniqlan- gan. bu hodisa pleyotropiya deb ataladi. pleyotropiya hodisasi tabiatda keng tarqalgan bo'lib, katta ahamiyatga ega. bu hodisa o'simliklar bilan …

5 / 40

garishlar ro'y beradi, natijada ular nobud bo'ladi. bunday genlar letal, ya'ni halokatga olib keluvchi genlar deb ataladi. masalan: sichqonlarda jun rangining sariq va qora bo'lishi bir juft allel genlarga (a-a) bog'liq. bu gen retsessiv gomozigotali (aa) holatda bo'lsa, sichqon junining rangi qora bo'ladi. juni sariq rangda bo'lgan sichqonlar doimo geterozigota (aa) holatda bo'ladi. sariq sichqonlar orasida dominant gomozigotali (aa) formalari butunlay uchramaydi. buning sababi junning sariqliligini ta'min etuvchi gen dominant gomozigotali holatida organizmning nobud bo'lishiga olib keladi. quyidagi tajribaning natijasi buning isboti bo'ladi. tajribada sariq, geno- tipli (aa) ota-ona sichqonlar o'zaro chatishtirilgan. ularning avlodida sariq va qora rangli sichqonlar hosil bo'ldi. lekin ularning miqdoriy nisbati odat- dagicha 3:1 emas, balki 2:1 holatida bo'ldi. buning sababi dominant gomozigotali (aa) sichqonlar embrional rivojlanish davridayoq nobud bo'ladi. demak, gomozigota dominant gen letal xususiyatga ega, ya'ni organizmning nobud bo'lishiga olib keladi. turli-tuman o'simliklar, hayvonlar, mikroor- ganizmlar irsiyatini o'rganish bo'yicha genetikada hozir to'plangan g'oyat katta …

Want to read more?

Download all 40 pages for free via Telegram.

Download full file

About "genotip va fenotip"

iv – chorak “___” __________2014yil ko’rdim:___________ _______ 9 “a” “b” ______sinf uchun № __ mavzu: genlarning o'zaro va ko'p tomonlama ta'siri darsning ta’limiy maqsadi: o’quvchilarga genlarning o'zaro va ko’p tomonlama ta'siri haqida ma’lumot berish darsning tarbiyaviy maqsadi: o`quvchilarni tabiatni muxofaza qilish, undan oqilona foydalanish, tabiatga nisbatan mehr -muhabbat va vatanparvarlik ruhida tarbiyalash; darsning rivojlantiruvchi maqsadi: o`quvchilarda genetika haqidagi bilimlarini mustahkamlash, mustaqil ishlash, ko`nikma va malakalarini rivojlantirish, olgan bilim va ko`nikmalarini amalda qo`llash; darsning turi: suhbat, musobaqa va hamkorlikda; darsning uslubi: noan`anaviy, interfaol o`yinlardan foydalanish; darsning jihozi: albom, harakatli ko`rgazmalar, jadval, kodoskop,...

This file contains 40 pages in DOC format (301.5 KB). To download "genotip va fenotip", click the Telegram button on the left.

Tags: genotip va fenotip DOC 40 pages Free download Telegram