ilk bolalik davrining psixologik xususiyatlari

PDF 19 pages 3.2 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.2 MB

File type PDF

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

ilk bolalik davrining psixologik xususiyatlari bajardi:maxmudova marjona • ilk bolalik davrida fiziologik va jismoniy rivojlanish, harakat malakalari, kognitiv rivojlanish. • bola tafakkurida egotsentirizmning yuzaga kelishi predmetli harakat faoliyatlarining rivojlanishi. • ilk bolalik davrida nutqning o'sishi. • aqliy rivojlanish, predmetli faoliyat ilk bolalik davrida yetakchi faoliyat sifatida. • ilk bolalik davrida o‘z-o‘zini anglash. reja: ilk bolalik davrida fiziologik va jismoniy rivojlanish,harakat malakalari, kognitiv rivojlanishi ilk bolalik davri: go‘daklik davridan so'ng rivojlanishning yangi bosqichi — ilk bolalik (1—3 yosh) davri boshlanadi. ilk bolalik davri bola hayotidagi eng ahamiyatga molik, uning kelajakdagi psixologik rivojlanishini belgilab beruvchi muhim davr hisoblanadi.bu davrdagi rivojlanishning asosini bolaning to‘g‘ri yurishi, muloqotga kirishishi va predmetli faoliyatni egallash xususiyatlari tashkil etadi. tikka va to‘g‘ri yura olish imkoni bolani doimiy ravishda yangi ma’lumotlarni egallashga zamin bo‘ladi. bu yoshdagi bolalar o‘z xatti-harakatlari bilan juda faol va kattalar bilan muloqotga kirishishga intiluvchan bo‘ladilar. 2 1. bola tomonidan o'zining atrofdagilardan ajralishi. 2.o'zini harakat subyekti …

2 / 19

tanishadi, uning ko‘z, qo‘1 va oyoqlarining o'zaro kelishib harakat qilishi, boshlang‘ich ko‘z o'lchovi o'sadi hamda masofa va predmetlarning turgan joylarini birmuncha aniq aytib berish ko‘nikmasi vujudga keladi. bolaning aqliy jihatdan o‘sishida makon va zamon haqidagi tushunchalarni anglashga yordam beradigan so‘zlarni o‘zlashtirib olishi muhimdir. predmetlar o‘rtasida mavjud bo‘lgan har xil fazoviy belgilarning (masalan, katta oraliq, tor oraliq) va turli fazoviy munosabatlarning nomlarini (o‘ngda, chapda, orqada, bir qatorda) bilib olish natijasida bolalar predmetlar o'rtasidagi bu munosabatlarni ajratib olishga o‘rganadilar. shu tariqa, nutq predmetlarning belgilarini differensiyalash va umumiylashtirish vositasi bolib xizmat qiladi. lekin, shu bilan bir qatorda, so‘z birinchi signal sistemasi bilan bevosita boglanmogl lozim. ikki-uch yashar bolalardagi idrok o‘zining yetarli darajada o‘smaganligi va beqarorligi bilan ajralib turadi hamda bir kuzatish obyektidan ikkinchi kuzatish obyektiga tez-tez ko‘chib turishi bilan xarakterlanadi. yaltiroq, chiroyli, ko‘zga tez tashlanadigan predmetlar bola diqqatini o‘ziga jalb qiladi. bu davrdagi bolalarning xatti-harakatlari ularning xohish va hissiyotlari juda o‘zgaruvchan bo'ladi. masalan, …

3 / 19

ida, shu predmetlardan maqsadsiz foydalanib qolmay, balki ularni o‘z vazifalariga kola ishlatadilar. bolaning nutqi u 1,5 yoshga yetgungacha birmuncha sekinlik bilan rivojlanadi. bu davr ichida u 30—40 ta so‘zdan, to 100 tagacha so‘zni o‘zlashtiradi, lekin ularni amaliyotda juda kam qollaydi. ilk bolalik davrining boshlariga kelib, bolada birinchi tafakkur operatsiyalari yuzaga keladi. buni bola biror predmetni olishga harakat qila olganidan so‘ng, uni sinchiklab o‘rganishida ko‘rishimiz mumkin. ularning tafakkurlari, asosan, ko‘rgazmali-harakatli bo‘lib, u atrof olamdagi turli bogliqliklarni o‘rganishga xizmat qiladi. 0‘zidan uzoqroq turgan koptokni biron-bir uzunroq narsa bilan itarib yuborish mumkinligini ko‘rgan bola, endi mustaqil ravishda divan tagiga kirib ketgan koptokni tayoqcha yordamida olish mumkinligini tushuna boshlaydi. bu davrdagi bolalar tafakkurida umumlashtirish katta o‘rin tutadi. umumlashtirishda nutq muhim ahamiyat kasb etadi. masalan, soat deyilishi bilan bola qo‘l soatini yoki devordagi osma soatni ham tushunishi mumkin. lekin, ular turlicha bo‘lganligi bois, ularda umumiylikni topish bola uchun qiyinroq hisoblanib, bu borada fikrlash 2—3 yoshli …

4 / 19

hunchasi fazoviy tasavvurlarga nisbatan ancha kech paydo bo'ladi. kattalarning bola bilan qiladigan muomala-munosabati uning o‘zini alohida shaxs sifatida anglashini boshlanishiga imkoniyat beradi. bu jarayon asta-sekinlik bilan amalga oshadi. kattalarning bola bilan qanday muomala qilishlariga qarab uning o‘z «men»ini anglay boshlashi birmuncha avvalroq yoki kechroq yuzaga kelishi mumkin. 3 yoshli bola o‘zini, o‘z xohish va ehtiyojlarini qondirishi mumkin bolgan manba deb biladi va bu uning «menga bering», «ko‘taring», «men ham boraman» kabi talablarida ko‘rinadi. uch yoshli bolalar o‘zlarini o‘zgalar bilan taqqoslay boshlaydilar, buning natijasida bolalarda o‘z-o‘zini baholash vujudga keladi. shu davrdan boshlab bolalarda mustaqil bolish ehtiyoji yuzaga keladi va bu ularning «o‘zim qilaman» qabilidagi so‘zlarida namoyon boladi uch yashar bolaning xayol obrazlari tevarak-atrofdagi predmetlarning ta’sirida tug‘iladi va ma’lum maqsadga bo‘ysunadi. bola qo‘g‘irchoqni ko'rib bolgandan keyin, uni kiyintiradi va «uxlashga» yotqizai. bordi-yu, shu on «ayiqcha»ni ko‘rib qolsa,diqqatini qolidagi qo‘g‘irchoq qolib, ana shu «ayiqcha»ga qaratadiva u bilan «o‘rmonga sayr qilishga» ketadi. bolada tajriba …

5 / 19

anglay boshlashi birmuncha avvalroq yoki kechroq yuzaga kelishi mumkin. 3 yoshli bola o‘zini, o‘z xohish va ehtiyojlarini qondirishi mumkin bolgan manba deb biladi va bu uning «menga bering», «ko‘taring», «men ham boraman» kabi talablarida ko‘rinadi. bola rasm chizishni boshlash davrida predmetlarning rangini e’tiborga olmaydi va o‘ziga yoqadigan ranglardan foydalanadi. tadqiqotlarning ko‘rsatishicha 2,5—3 yoshli bola 5—6 ta shaklni (doira, kvadrat, uchburchak, to‘g‘riburchak, ko‘pburchak) va 8 xil rangni (qizil, olov rang, sariq, yashil, ko‘k, siyohrang, oq, qora) idrok etishi mumkin. rang va shakllarning maqsadga muvofiq ishlatilishi jihatidan har xil narsalarda turlicha namoyon bolishi sababli, bu yoshdagi bolalar ularni idrok etganlari bilan nomlarini aniq bilishlari va o‘z nutqlarida ishlata olishlari birmuncha qiyinroq. kattalarning bu yoshdagi bolalardan rang va shakllarni eslab qolishlarini talab etishlari noto‘g‘ridir, buning uchun mos davr 4—5 yoshlar hisoblanadi. ilk bolalik davridagi bolalarning analizatorlari yaxshi takomillashgani va ular erkin harakat qila olish imkoniyatiga ega bolganliklari tufayli bu davrda psixik jihatdan tez …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ilk bolalik davrining psixologik xususiyatlari"

ilk bolalik davrining psixologik xususiyatlari bajardi:maxmudova marjona • ilk bolalik davrida fiziologik va jismoniy rivojlanish, harakat malakalari, kognitiv rivojlanish. • bola tafakkurida egotsentirizmning yuzaga kelishi predmetli harakat faoliyatlarining rivojlanishi. • ilk bolalik davrida nutqning o'sishi. • aqliy rivojlanish, predmetli faoliyat ilk bolalik davrida yetakchi faoliyat sifatida. • ilk bolalik davrida o‘z-o‘zini anglash. reja: ilk bolalik davrida fiziologik va jismoniy rivojlanish,harakat malakalari, kognitiv rivojlanishi ilk bolalik davri: go‘daklik davridan so'ng rivojlanishning yangi bosqichi — ilk bolalik (1—3 yosh) davri boshlanadi. ilk bolalik davri bola hayotidagi eng ahamiyatga molik, uning kelajakdagi psixologik rivojlanishini belgilab beruvchi muhim davr hisobl...

This file contains 19 pages in PDF format (3.2 MB). To download "ilk bolalik davrining psixologik xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ilk bolalik davrining psixologi… PDF 19 pages Free download Telegram